I OZ 529/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 53/15, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 53/15, po rozpoznaniu wniosku P. Z., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych wyjaśnień z dnia 11 lutego 2015 r. wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, pozostaje na utrzymaniu rodziców. W rubryce 7 wniosku, zatytułowanej majątek wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, skarżący wymienił mieszkanie o pow. 52 m2, wskazując, że stanowi ono współwłasność rodziców. Jako źródło miesięcznych dochodów skarżący wymienił dochody rodziców z tytułu emerytury w łącznej wysokości 4093 zł brutto miesięcznie. Na powyższe okoliczności przedstawił zaświadczenie o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, zeznanie podatkowe za 2013 r., wyciągi ze swojego konta bankowego z okresu listopad - grudzień 2014 i styczeń 2015. Ponadto wskazując, że pozostaje na utrzymaniu rodziców oświadczył, że nie jest w stanie przedstawić dokumentów potwierdzających uzyskiwane przez nich dochody oraz wyciągów z kont bankowych z powodu niewyrażenia przez nich zgody na udostępnienie takich informacji. Według przypuszczeń skarżącego wysokość emerytur obojga jego rodziców wynosi ok 3.300 zł netto miesięcznie. Sąd podkreślił dalej, że co prawda skarżący jest osobą bezrobotną, ale pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy posiadają stałe dochody. Z oświadczenia wnioskodawcy o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym wynika, że miesięczna kwota wydatków wynosi ok. 3100 zł, zatem z deklarowanego dochodu (3.300 zł netto) pozostaje miesięcznie kwota 200 zł. Także z dołączonych do akt wyciągów z rachunku bankowego skarżącego wynika, że są odnotowywane wpływu na tym rachunku (przelewy przychodzące w kwotach: 400 zł w dniu 19 listopada 2014 r., 180 zł w dniu 24 listopada 2014 r., 60 zł w dniu 1 grudnia 2014 r., 530,40 zł w dniu 8 grudnia 2014 r.). Zatem wnioskodawca nie pozostaje w niedostatku. W związku z tym Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z tych względów Sąd oddalił wniosek na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie wyjaśnił, że zamieszkuje jedynie wraz z rodzicami i jest przez nich żywiony, natomiast nie korzysta ze środków pieniężnych posiadanych przez rodziców. Odnosząc się natomiast do kwestii udokumentowania wpływów na jego konto bankowe to podał, że faktycznie we wskazanym przez Sąd okresie takowe zostały dokonane, jednakże obciążenia związane ze spłatą kredytu w kwocie 305 zł miesięcznie uniemożliwiają mu poniesienie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ubiegająca się o zwolnienie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 p.p.s.a. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W rozpoznawanej sprawie Sąd Wojewódzki słusznie uznał oświadczenie P. Z. zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy za niewystarczające do ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązany był zbadać nie tylko sytuację majątkową samego wnioskodawcy, ale również osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem całokształt uzyskiwanych przez wszystkich członków takiego gospodarstwa dochodów, jak również wielkość ponoszonych wydatków, pozwalała dopiero ustalić czy wnioskodawca jest w stanie ponieść przynajmniej częściowo ciężar kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Uwzględniając złożone przez skarżącego oświadczenia i dokumenty zaakceptować należy stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do braku podstaw do przyznania prawa pomocy. Sąd rozpoznając wniosek nie mógł oprzeć się tylko na informacjach przedstawianych przez skarżącego w sytuacji gdy nie przedstawił on dokumentacji pozwalającej rzetelnie zweryfikować jego sytuację życiową i majątkową. Zgodzić się zatem należało z konkluzją Sądu, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Ponadto trafnie zaznaczono, w zaskarżonym postanowieniu, że wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Natomiast strona decydując się na prowadzenie sprawy na drodze sądowej powinna liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Skoro środków tych wnioskodawca sobie nie zapewnił, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należało mu przyznać. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w zażaleniu nie podważył ustaleń i oceny przedstawionej w zaskarżonym postanowieniu, a tym samym nie zaistniały warunki dla odmiennej, niż uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceny sytuacji materialnej skarżącego. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.