I FSK 912/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, , , po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Go 681/14 w sprawie ze skargi I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 30 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia postanawia oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Go 681/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. (dalej: skarżąca lub spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. (dalej: organ odwoławczy) z dnia 30 września 2014 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że do skargi załączone zostało udzielone adwokatom T. G., T. G. i M. J. pełnomocnictwo podpisane przez J. C., reprezentującego skarżącą. Dysponując informacją o zgonie J. C. sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z aktualną na dzień 9 grudnia 2014 r. informacją z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego organem uprawnionym do reprezentacji skarżącej jest zarząd, jednak brak jest osób powołanych do jego składu. Z kolei dołączone do akt sprawy zaświadczenie Sądu Rejonowego w Z. potwierdza, że postanowieniem tego sądu z dnia 28 marca 2014 r. został ustanowiony dla spółki (w trybie z art. 138 § 3 Ordynacji podatkowej) kurator, który został upoważniony do działania w postępowaniu podatkowym dotyczącym spółki z powodu braku organów statutowych osoby prawnej. W związku z powyższym w zarządzeniu z dnia 5 grudnia 2014 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do wskazania w terminie 7 dni, czy w związku ze śmiercią J. C. doszło do powołania nowego zarządu spółki. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej poinformował, że zarząd spółki nie został jeszcze powołany. W zarządzeniu z 20 stycznia 2015 r. sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do przedłożenia – w terminie 30 dni – dokumentu potwierdzającego powołanie nowego zarządu umożliwiającego działanie spółki lub dokumentu upoważniającego kuratora do działania w postępowaniu sądowym dotyczącym spółki, pod rygorem odrzucenia skargi. Odnosząc się do powyższego wezwania pełnomocnik skarżącej poinformował, że nie posiada dokumentu potwierdzającego powołanie nowego zarządu spółki i wiedzy na temat powołania jakiejkolwiek osoby w skład organów zarządzających spółki. Odwołując się do art. 28 § 1, art. 31 § 1, a także art. 58 § 1 pkt 5 i art. 58 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd pierwszej instancji stwierdził, że braki w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą mogą powodować różne skutki w zależności od momentu ich ujawnienia – jeśli braki te istnieją w chwili wnoszenia skargi, skarga ta podlega odrzuceniu. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że w dacie wniesienia skargi spółka nie miała zarządu, gdyż od śmierci J. C. (7 sierpnia 2013 r.) do składu zarządu nie powołano nowej osoby. Ponieważ spółka nie posiada organu powołanego do jej reprezentowania, to nie może ujawnić swojej woli i podejmować czynności prawnych lub procesowych. Oceny tej nie zmienia należycie umocowany pełnomocnik, ustanowiony przed utratą organu powołanego do jej reprezentowania. W okolicznościach sprawy, mimo odpowiedniego wezwania, brak w organie spółki ją reprezentującym nie został usunięty, pełnomocnik nie przedłożył bowiem dokumentu, z którego wynikałoby, że spółka posiada kuratora uprawnionego do działania przed sądem administracyjnym, a nie ulega wątpliwości, że kurator ustanowiony przez Sąd Rejonowy w postanowieniu z dnia 28 marca 2014 r. jest upoważniony do działania jedynie w postępowaniu podatkowym. Z tego powodu sąd pierwszej instancji uznał, że zaszły podstawy z art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 p.p.s.a. do odrzucenia skargi. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia pełnomocnik wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 p.p.s.a., przez odrzucenie skargi na skutek uznania, iż skarżąca nie dopełniła w terminie obowiązku uzupełnienia braków w składzie osobowym organu zarządzającego. Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim zaznaczyć, że w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w jej granicach (z niezachodzącym w przedmiotowej sprawie wyjątkiem zaistnienia przesłanek nieważności postępowania), nie mając uprawnień do uzupełniania bądź precyzowania zarzutów podnoszonych przez stronę, czy formułowanej na ich poparcie argumentacji. Zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. wynika, że to do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten sąd rozważone czy ocenione. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Mając powyższe na uwadze należy przede wszystkim zauważyć, że w rozpatrywanej skardze kasacyjnej jej autor nie kwestionuje tego, że brak w organie zarządzającym spółki występował (i dalej występuje), uniemożliwiając jej prawidłowe funkcjonowanie. Brak jest w skardze kasacyjnej również przedstawienia toku rozumowania, który by wskazywał, że sąd pierwszej instancji nieprawidłowo wezwał pełnomocnika spółki do wykazania, iż brak w organie zarządzającym spółki został uzupełniony lub że wyznaczony został kurator upoważniony do działania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie jest kwestionowany tryb zastosowany przez sąd, wyznaczony przez niego termin, precyzyjność wezwania, czy pouczenia o skutkach niewypełnienia wezwania. W związku z tym wszystkie te kwestie pozostają poza rozważaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uzasadnienie środka zaskarżenia wskazuje, że w ocenie pełnomocnika skarżącej ustanowiony kurator ma za zadanie jedynie dokonanie wszelkich czynności niezbędnych do usunięcia braków osobowych w składzie organów zarządzających spółki i nie może działać w postępowaniu podatkowym za spółkę. Pełnomocnik spółki podkreślił, że skarżąca konsekwentnie stoi na stanowisku, iż postępowanie podatkowe wobec niej nie mogło się toczyć, a skarżąca wykonała zobowiązania sądu pierwszej instancji i nie może ponosić negatywnych konsekwencji w postaci odrzucenia skargi. Zdaniem pełnomocnika spółki to na organie inicjującym postępowanie ciążył obowiązek udowodnienia, że braki osobowe organu zarządzającego spółki zostały usunięte. Odnosząc się do tak przedstawionego stanowiska należy przede wszystkim zwrócić uwagę na to, że uzasadnienie skargi kasacyjnej nie odnosi się w żaden sposób do przepisów, które w ocenie pełnomocnika spółki zostały naruszone, tj. art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 p.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów sąd odrzuca skargę m.in. wtedy, gdy w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Z art. 58 § 2 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że sąd wyznaczył skarżącej termin na wykazanie, że brak w składzie jej organu zarządzającego zostały uzupełnione lub że został powołany kurator mogący ją reprezentować w postępowaniu sądowym. Nie ulega też wątpliwości, że brak ten nie został uzupełniony i w dalszym ciągu istnieje (w żaden sposób nie podważa tego autor skargi kasacyjnej). Trudno w takiej sytuacji stwierdzić naruszenie art. 58 § 1 pkt 5 w zw. z § 2 p.p.s.a., gdyż konfrontacja treści tych przepisów z działaniami sądu i skarżącej wskazuje na spełnienie przesłanek w nich określonych. Nie wiadomo, z jakich podjętych przez spółkę czynności jej pełnomocnik wnioskuje o "wykonaniu zobowiązań sądu pierwszej instancji" – z pewnością za takie wykonanie nie mogą być uznane pisma procesowe, z których wynika, że pełnomocnikowi spółki nic nie wiadomo o powołaniu zarządu spółki (k. 25) i nie posiada on dokumentów, o które został wezwany (k. 34), gdyż niewątpliwie braki w organie zarządzającym spółki nie zostały uzupełnione, a i nie został powołany kurator upoważniony do działania za spółkę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a właśnie pozytywne uzyskanie informacji w tym względzie było celem wezwań sądu. Z kolei zawarty w skardze kasacyjnej argument, że "to na organie inicjującym postępowanie ciążył obowiązek udowodnienia, iż braki osobowe organu zarządzającego skarżącej zostały usunięte" jest wadliwy z dwóch przyczyn – po pierwsze pełnomocnik spółki nie dostrzega, że to właśnie spółka inicjuje postępowanie sądowoadministracyjne (wnosi skargę) i to w jej interesie leży podjęcie działań zapobiegających odrzuceniu skargi, a po drugie nie został wskazany żaden przepis prawa, który wskazywałby na obowiązek organu do zapewnienia, by spółka posiadała zarząd po to, by mogła zaskarżyć orzeczenie tegoż organu. Taki obowiązek organu nie wynika z pewnością z powołanych jako naruszone w rozpatrywanej skardze kasacyjnej art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 p.p.s.a. Tymczasem, jak już zaznaczono wyżej, to do skarżącej należało takie sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, by możliwe było merytoryczne zbadanie zasadności jej argumentów. Podsumowując powyższe należy stwierdzić, że skoro w przypadku skarżącej wystąpił uniemożliwiający jej działanie brak w organie zarządzającym, a brak ten – mimo wezwania sądu – nie został uzupełniony, sąd pierwszej instancji był nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 w zw. z art. 58 § 2 p.p.s.a., a działanie takie nie stanowiło naruszenia tych przepisów. Z tych to względów skarga kasacyjna, jako niezawierająca usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a.