II GZ 202/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 951/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z rejestru podmiotów prowadzących agencję zatrudnienia postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie T. N. w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie wykreślenia z rejestru podmiotów prowadzących agencję zatrudnienia. W uzasadnieniu postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, że jak wynika to z oświadczenia T. N., skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz trójką dzieci (13 lat, 9 lat i 7 lat). Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 124 m2 oraz działki budowlanej o powierzchni 980 m2 oraz domu pozostającego w budowie o powierzchni 110 m2. Dochody gospodarstwa domowego, na które składają się dochody z pracy zawodowej skarżącego w kwocie 9.000 zł, z działalności gospodarczej w kwocie 850 euro oraz zasiłek, świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 1.153 zł, zamykają się łączną kwotą 10.153 zł + 850 euro. Skarżący wykazał także fakt posiadania oszczędności: 40.000 zł, 10.000 euro oraz fakt posiadania papierów wartościowych na kwotę 15.000 zł. Jest też właścicielem pojazdu marki Citroen Xsara Picasso z 2008 r. Nadmienił, że jedno z dzieci wymaga stałej opieki matki (orzeczenie o niepełnosprawności), a dochody uzyskiwane w euro z działalności gospodarczej są wydatkowane na leczenie dziecka i zakup leków za granicą. Sąd pierwszej instancji odmawiając przyznania prawa pomocy uznał, że skarżący posiada wysokie dochody i znaczne oszczędności, co pozwala uznać, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie nie będzie się dla wnioskodawcy wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie a przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. WSA w Łodzi podkreślił również, że w związku z chorobą jednego z dzieci skarżącego, jego sytuacja rodzina jest trudna, jednak w zestawieniu z całościowym dochodem i znacznymi oszczędnościami pozwala uznać, że rodzina skarżącego nie popadnie w stan zubożenia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył T. N.. Wniósł o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący podkreślił, że jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna, gdyż musi sprowadzać z zagranicy bardzo drogie leki i suplementy dla swojej chorej córki. Wskazał również, że zgromadzone przez niego oszczędności przeznaczane są w dużej mierze na leczenie córki oraz przyszłe wyjazdy do kliniki leczniczej za granicą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, podzielić należy ocenę, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji w związku z wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Zauważyć w pierwszej kolejności należy, że jedyne koszty, jakie skarżący jest zobowiązana ponieść w niniejszym postępowaniu na obecnym etapie to wpis od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. WSA w Łodzi przyjął, że T. N. dysponuje stałym miesięcznym dochodem, który pokrywa konieczne wydatki ponoszone przez rodzinę skarżącego. Ustalona wysokość miesięcznego dochodu w gospodarstwie domowym skarżącego i przypadając na członka jej rodziny część tej kwoty pozwalała na przyjęcie, jak uczynił to Sąd pierwszej instancji, że jest on w stanie uiścić pełną wysokość należnych w sprawie kosztów sądowych. Nadesłane przez skarżącego dokumenty i złożone oświadczenia nie pozwalają, bowiem na przyjęcie, że jego sytuacja materialne jest tego rodzaju, iż uniemożliwia mu w partycypowanie w kosztach sprawy sądowoadministracyjnej. Podkreślenie wymaga również, iż posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości oraz znacznych oszczędności w postaci gotówki oraz papierów wartościowych, co ma miejsce w niniejszej sprawie, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i winno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak nieruchomości i oszczędności, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie. Skarżący pomimo trudnej sytuacji rodzinnej związanej z rzadką chorobą swojej córki i dużymi wydatkami związanymi z prowadzonym leczeniem, jest w stanie na obecnym etapie postępowania ponieść koszty związane ze swym udziałem w sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji