II FZ 857/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Centrum [...] "T." sp. z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/GD 1410/14 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1410/14 w sprawie ze skargi Centrum [...] "T." sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1410/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA") odmówił Centrum [...] "T." Sp. z o.o. w G. (dalej: "Spółka", bądź "Skarżąca") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1410/14, w którym WSA oddalił skargę Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 27 sierpnia 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. Podstawą prawną powyższego orzeczenia był art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia WSA wynika, że wyrokiem z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1410/14, WSA oddalił skargę Skarżącej na wyżej wskazaną decyzję Dyrektora IS. Skarżąca w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku nie wystąpiła z wnioskiem o sporządzenie jego uzasadnienia. Wyrok uprawomocnił się w dniu 4 kwietnia 2015 r. We wniosku z dnia 4 sierpnia 2015 r. Skarżąca wystąpiła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku. We wniosku Skarżąca podniosła, że powzięła informację o uprawomocnieniu się wyroku w dniu 31 lipca 2015 r. – telefonicznie od oskarżyciela skarbowego Urzędu Skarbowego. Ostatnią informacją uzyskaną dotąd z Sądu (lub innego źródła) w przedmiotowej sprawie było zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 8 grudnia 2014 r., doręczone 22 grudnia 2014 r., którą to opłatę uiszczono 23 grudnia 2014 r. W szczególności, Skarżąca nie otrzymała żadnej informacji o terminie rozprawy, a wszystkie powiadomienia/awizo otrzymywane od Poczty Polskiej i firmy InPost zostały odebrane. Skarżąca odbierała również skutecznie wcześniejsze awiza/pisma jak np. wspomniane zarządzenie o wpisie sądowym albo wcześniejsze wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Spółka nadmieniła również, że nie miała interesu w odmowie stawiennictwa na rozprawie, a już w szczególności, w rezygnacji z wniosku o doręczenie uzasadnienia wyroku, co byłoby podstawą ewentualnej apelacji. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniosek Skarżącej Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie WSA w niniejszym postępowaniu przesłanka warunkująca przywrócenie terminu zawarta w art. 87 § 2 p.p.s.a. nie została spełniona. WSA wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 39 akt sprawy) wynika, że skierowane na prawidłowy adres siedziby Spółki zawiadomienie o terminie rozprawy - na skutek okoliczności, o jakich mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a. - zostało złożone na okres czternastu dni w Urzędzie Pocztowym. Przesyłka była dwukrotnie awizowana. Pierwsze zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym zostało dokonane w dniu 5 lutego 2015 r. Powtórne awizowanie przesyłki miało zaś miejsce w dniu 13 lutego 2015 r. Mając na uwadze powyższe, doręczenie Skarżącej przesyłki – zawiadomienia o terminie rozprawy – WSA uznał za skutecznie dokonane z dniem 19 lutego 2015 r. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzuciła: 1) błędne ustalenia faktyczne polegające na ustaleniu, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o rozprawie była dwukrotnie awizowana, podczas, gdy Skarżąca uprawdopodobniła, fakt, iż przedmiotowa przesyłka nie była awizowana; 2) naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku sporządzenie uzasadnienia wyroku, podczas, gdy Skarżąca wystarczająco uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca wskazała, że przesyłka pocztowa skierowana do niej nie była awizowana. Dodała, że wzmianki na zwrotnym potwierdzeniu odbioru o dwukrotnym awizowaniu mogą nie odzwierciedlać stanu faktycznego lub mogą wynikać z pozostawienia awizo omyłkowo pod niewłaściwym adresem. Spółka wskazała, że umieszczone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki daty awizowania dotycza okresu ferii zimowych, w którym to okresie doręczyciel mógł być z powodu urlopu zastępowany przez inną osobę, nie znającą terenu. Zdaniem Skarżącej fakt, że zawiadomień nie odebrano świadczy o tym, że takowych w skrzynce pocztowej oddawczej nie pozostawiono. Mając na uwadze powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1410/14. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że dokonywanie przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie stanowi art. 85 p.p.s.a. Od negatywnych skutków uchybienia terminowi strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie dyspozycji przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona wykaże, że w okresie, w którym powinna dokonać czynności w postępowaniu sądowym, nie dokonała jej bez swojej winy. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że WSA słusznie uznał, iż Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się bowiem z koniecznością dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a powołane przez Skarżącą okoliczności nie wskazują na to, że niedokonanie czynności w ustawowym terminie spowodowane było przeszkodą nie do przezwyciężenia przy dochowaniu najwyższej staranności. Za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznany powołany przez Skarżącą fakt, że nie odebrała dwukrotnie awizowanej przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy, a w konsekwencji, że nie wiedziała o ogłoszonym wyroku, ponieważ w skrzynce oddawczej awizo nie było. Przede wszystkim, w tym miejscu należy podkreślić, że w aktach sprawy znajduje się prawidłowo awizowana przesyłka zawierająca to zawiadomienie (k. 39 akt WSA). Stwierdzenie Skarżącej, że awizo nie było w skrzynce z uwagi na to, że mogło być pozostawione w skrzynce pod innym adresem może być uznane jedynie za przypuszczenie. Natomiast, aby przyznać mu charakter faktu, adresat przesyłki musi uprawdopodobnić, że tak było rzeczywiście. Skarżąca chcąc obalić domniemanie faktyczne doręczenia zastępczego pisma zastosowane w niniejszej sprawie, zgodnie z trybem przepisu art. 73 p.p.s.a., musi wykazać, że dane wynikające z dowodu doręczenia przesyłki są niezgodne z rzeczywistością. W rozpoznawanej sprawie Skarżącej nie udało się jednak w żaden sposób obalić, chociażby postępowaniem reklamacyjny, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Ponadto Skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu sądowym w jego sprawie, w związku z tym mógł i powinien liczyć się z możliwością skierowania do niego przez sąd korespondencji. Prawdopodobieństwo otrzymania takiej korespondencji było stosunkowo duże, skoro sprawie został nadany bieg i Skarżąca uiściła należny wpis sądowy od wniesionej skargi. Takiej zapobiegliwości stanowiącej elementarny przejaw przeciętnej staranności procesowej strona Skarżąca jednak nie wykazała. Dodatkowo okoliczności, na które powołuje się Skarżąca nie należą do kategorii okoliczności nagłych lub nieusuwalnych. Należy również w tym miejscu wskazać, że przywrócenie terminu tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby bowiem do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, że jak wynika z adnotacji znajdujących się na zwróconej do WSA przesyłce była ona dwukrotnie, prawidłowo awizowana. W każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo to nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia.