II FZ 435/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1275/14 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r., I SA/Gl 1275/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił B. Z. (dalej: skarżący) przyznania prawa pomocy w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 września 2014 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. W postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy sąd pierwszej instancji wskazał, że z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż skarżący posiada przynajmniej jeszcze jeden rachunek bankowy, ale nie przedstawił z niego wyciągu. Z opłat za media, które miały wykazać średnie koszty utrzymania (opłaty za prąd, wodę, wywóz śmieci, telefon, szacowane koszty miesięczne produktów spożywczych) przedłożył jedynie jedną fakturę za paliwo gazowe. Z wyciągu bankowego wynika, ze ojciec skarżącego mieszka pod tym samym adresem, co skarżący. Nie przedstawiono jednak informacji dotyczących dochodów ojca skarżącego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, który doprowadził do uznania, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania mu prawa pomocy. Wskazał, że przedstawił wymagane dokumenty, nawet prosił o przedłużenie terminu na ich dostarczenie, by skompletować całość. Mając na uwadze powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, alternatywnie – o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 2. Według art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub w zakresie częściowym - gdy udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wymieniony przepis jednoznaczne określa kryterium dokonywanej przez sąd w tym zakresie oceny. Z jego treści wynika, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na aprobatę zasługuje pieczołowitość, z jaką sąd pierwszej instancji przeanalizował nadesłane przez skarżącego dokumenty. Należy wyjaśnić, że sąd jest zobowiązany przyznać prawo pomocy stronie, gdy wykaże ona, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. To na stronie ciąży obowiązek "wykazania", czyli przedstawienia spójnych dokumentów popierających podnoszone twierdzenia. Chodzi o konieczność przedstawienia jasnej, klarownej sytuacji życiowej, finansowej. To nie na sądzie ciąży obowiązek poszukiwania argumentów przemawiających za przyznaniem prawa pomocy. To skarżący ma wyjaśnić i opisać swoją sytuację. Tak, żeby – obiektywnie oceniając- nie pozostawić sądowi żadnych wątpliwości. Ze względu na to, że postępowanie w zakresie prawa pomocy ma charakter wnioskowy, czyli jest wszczynane z woli skarżącego, to sąd musi poprzestać na dostarczonych dokumentach. Nie może wzywać o doprecyzowanie i nie może ponaglać o dostarczenie dokumentów, które lepiej wykażą, że skarżący w istocie jest biedny. Należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Analizując orzecznictwo, dochodzi się do wniosku, że prawo pomocy przyznawane jest w większości przypadków ludziom ubogim, żyjącym na granicy minimum socjalnego. Tymczasem skarżący uzyskuje regularne miesięczne dochody z najmu i nie są to kwoty rzędu 500- 700 zł miesięcznie, nawet przy przyjęciu, że skarżący mieszka z bratem, czyli dochód rozkłada się na dwie osoby. Z jednej strony skarżący wskazuje adres nieruchomości, jako jedynie adres korespondencyjny, by potem przedłożyć fakturę za media na tej nieruchomości. Rodzi się pytanie z czego wynika ta nieścisłość. Gdzie w takim razie skarżący mieszka. Skarżący chce wykazać, że nie ma majątku, zatem wskazuje ten adres jako korespondencyjny? Ta sytuacja nie jest klarowna, a nie jest rolą sądu przepytywanie i proszenie o dodatkowe wyjaśnienie. Sąd w tym przypadku nie może tego robić, ocenia tylko nadesłane dokumenty. Trafnie sąd pierwszej instancji podniósł, że na wyciągu bankowym znajduje się numer jeszcze jednego rachunku bankowego skarżącego. Skarżący nie dostarczył jednak wyciągu z tego rachunku. Ta okoliczność tak naprawdę wpływa na decyzję sądu. Nie jest bowiem jasne, czy skarżący jest nieprecyzyjny, czy próbuje ukryć, zataić swój majątek. Skarżący pisze, że okazjonalnie wpiera ojca finansowo. Nie przedkłada jednak żadnego wyliczenia tych kwot. Skarżący pisze o kłopotach zdrowotnych ojca, jednocześnie nie dostarcza dokumentów na poparcie tych twierdzeń. Jeżeli istnieje konieczność wspierania ojca finansowo to byłby to argument przemawiający za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy, jednakże pozostał on niewykorzystany i niewyjaśniony do końca. Skarżący za pomocą przesłanych dokumentów nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, co trafnie ocenił sąd pierwszej instancji. Dochody skarżącego są wysokie, nie oscylują wokół minimum socjalnego. Skarżący nie przedstawił kalkulacji kosztów utrzymania, zatem trudno powiedzieć, ile wydaje na utrzymanie siebie i młodszego brata. Oprócz kosztów jedzenia dochodzą przecież jeszcze kwestie dojazdów do szkoły, zakupu podręczników – skarżący ich nie podniósł. Nie wyjaśnił również, jakimi kwotami wspiera swojego ojca i jak poważne schorzenia on leczy. Ostatecznie trudno nawet stwierdzić, gdzie skarżący mieszka. Należy jeszcze raz podkreślić, że to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia okoliczności, które uzasadniają przyznanie prawa pomocy. Lista wymaganych dokumentów ma być pomocą dla skarżącego, wskazówką co jest istotne. Skarżący zawsze jeszcze może dosłać inne dokumenty, spoza listy, które potwierdzają wniosek, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy. Trafnie wyjaśnił to sąd pierwszej instancji. Jego argumentację w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela. 3. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.