I SA/Wa 2156/14

WyrokWSA w Warszawie2015-03-04

Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Jolanta Dargas, Piotr Przybysz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wydana na podstawie ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, mogła zostać wydana bez przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i bez opinii biegłych, a jeśli tak, czy stanowi to podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji?
Ratio decidendi
Decyzja o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wydana na podstawie ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie mogła zostać wydana bez przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i bez opinii biegłych, zgodnie z art. 22 tej ustawy. Brak tych elementów stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Skarżące wniosły o stwierdzenie nieważności decyzji z 1974 r. ustalającej odszkodowanie za nieruchomość, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących wywłaszczenia i dekretu warszawskiego, w tym brak rozprawy i opinii biegłego. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności, a następnie Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżące zaskarżyły decyzję Ministra do WSA, podtrzymując zarzuty dotyczące wadliwości postępowania przy ustalaniu odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...]; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Piotr Przybysz Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. W., Z. P., W. R. i W. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących M. W., Z. P., W. R. i W. G. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. W., Z. P., W. R. i W. G. (dalej: "skarżące"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2013 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika W. z dnia [...] października 1974 r., znak [...], orzekającej o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość położoną w W., tabela likwidacyjna [...] o pow. [...] m2. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Przedmiotowa nieruchomość o pow. [...] m2, położona w W., pochodząca z tabeli likwidacyjnej [...], objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. 1945 Nr 50, poz. 279 ze zm.). W dniu 10 sierpnia 1959 r. A. R., jedna ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości. Zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...].08.1972 r. część nieruchomości o pow. [...] m2 została przekazana pod inwestycje państwowe, zaś część nieruchomości o pow. [...] m2 przeznaczona pod ulice, jako nie nadająca się byłym właścicielkom gruntów rolnych do dalszego użytkowania. Wnioskiem z 4 stycznia 1973 r. poprzednie współwłaścicielki nieruchomości wystąpiły do Przewodniczącego Prezydium Rady Narodowej o przyznanie odszkodowania za przejęte grunty przy ul. [...]. Za przedmiotowy grunt Naczelnik W. decyzją nr [...] z dnia [...] października 1974 r. ustalił odszkodowanie na rzecz A. R., W. N. i S. Z. Wnioskiem z dnia 23 grudnia 2011 r. skarżące wystąpiły o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika W. z dnia [...] października 1974 r., orzekającej o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość położoną w W., [...] o pow. [...] m2. Wnioskodawcy zarzucili rażące naruszenie art. 53 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, art. 7 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez przyznanie odszkodowania przed rozpoznaniem wniosku dekretowego oraz nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej i nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Następstwo prawne po byłych właścicielach przedmiotowej nieruchomości zostało wykazane w aktach odszkodowawczych poprzez dostarczenie przez wnioskodawców postanowień spadkowych. Kwestionowaną decyzją odszkodowanie ustalone było na rzecz S. Z., A. R. i W. N. Spadek po S. Z. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] lipca 1991 r., sygn. [...] nabyła A. R. i W. N. Postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1989 r., sygn. [...] spadek po A. R. nabyła W. G., Z. P., K. H. oraz M. R. Natomiast spadek po W. N. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] czerwca 1992 r., sygn. [...] nabyła W. G., Z. P., K. H., M. A. oraz W. R. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku skarżących decyzją [...] lutego 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika W. z dnia [...] października 1974 r. W uzasadnieniu wskazano, iż przeprowadzone postępowanie w trybie nadzoru nie wykazało, aby kwestionowana decyzja była obciążona którąkolwiek z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Zdaniem organu, zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez ustalenie odszkodowania za nieruchomość przed rozpoznaniem wniosku dekretowego nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie podstawą ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość był art. 53 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którym m. in. przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa, pozbawieni zostaną użytkowania wspomnianych gruntów po wejściu w życie niniejszej ustawy. Jak wynika z akt sprawy, w szczególności z treści pisma z dnia 27.12.1972 r., 17.02.1973 r. oraz ustaleń dokonanych podczas rozprawy z dnia 30 października 1972 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła grunt rolny bez zabudowań i była uprawiana rolniczo, a poprzedni właściciele zostali pozbawieni użytkowania nieruchomości w związku z przeznaczeniem decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...].08.1972 r. nieruchomości pod inwestycje państwowe i pod ulice. Organ podniósł, że chociaż w aktach własnościowych przedmiotowej nieruchomości nie zachował się protokół z rozprawy, ani elaborat szacunkowy, czy też sam wniosek wywłaszczeniowy, co można uzasadnić długim upływem czasu od zakończenia postępowania wywłaszczeniowego, a zgodnie z orzecznictwem braki dokumentacji wywłaszczenia sprzed wielu lat nie świadczą iż stosowna dokumentacja nie istniała (por. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. I OSK 2008/11, z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. I OSK 585/10), to na podstawie zachowanych dokumentów jednoznacznie można stwierdzić, że rozprawa administracyjna odbyła się w dniu 30 października 1972 r. w siedzibie Prezydium Rady Narodowej W., o czym świadczą oświadczenia wszystkich byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości złożone przed pracownikiem Prezydium Rady Narodowej W., które zwyczajowo stanowiły załącznik do protokołu z rozprawy administracyjnej. W tym samym dniu strony dołączyły do akt sprawy postanowienia spadkowe. Z odręcznej notatki służbowej, podpisanej przez pracownika Prezydium Rady Narodowej W., wynika także, że w niniejszej sprawie dokonana została wycena nieruchomości. W notatce tej pracownik odręcznie sprawdzał poprawność obliczeń dokonanych w elaboracie. Treść uzasadnienia decyzji, wskazująca szczegółowe przepisy na podstawie których oparto wycenę - które znajdowały się w treści wyceny, także jest dowodem wskazującym na istnienie wyceny nieruchomości. W dniu 20 marca 2013 r. skarżące złożyły odwołanie od powyższej decyzji. W uzasadnieniu podniosły, iż Wojewoda nie odniósł się do faktu nierozpoznania złożonego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej oraz błędnie przyjął, iż w sposób prawidłowy ustalono wysokość odszkodowania. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2013 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 10, poz. 64), a zatem decyzję wywłaszczeniową należy oceniać w aspekcie przepisów tej ustawy. Zgodnie z art. 53 ust. 1 przepisy w/w ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosowane były odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa, pozbawieni zostali użytkowania wspomnianych gruntów po wejściu w życie tej ustawy. Na podstawie omawianego przepisu odszkodowanie mogło być przyznane poprzednim właścicielom lub ich następcom prawnym, jeżeli nieruchomość spełniała łącznie dwa warunki: była domem jednorodzinnym lub działką budowlaną przeznaczoną pod budowę domu jednorodzinnego przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz przeszła na własność Skarbu Państwa po wejściu w życie w/w ustawy tj. po dniu 05.04.1958 r. Jednocześnie biorąc pod uwagę, iż wszystkie grunty na obszarze W. stały się własnością komunalną z dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, a następnie własnością Państwa, zgodnie z wykładnią celowościową za datę przejścia gruntu na rzecz Skarbu Państwa na użytek tej ustawy uznaje się datę faktycznej utraty władania nieruchomością przez dotychczasowych właścicieli. W dacie wydania kwestionowanej decyzji Naczelnika W. z dnia [...].10.1974 r. nieruchomość położona w W., [...], oznaczona jako [...], część o pow. [...] m2 była niezabudowana i stanowiła część gospodarstwa rolnego. Przedmiotowa nieruchomość została objęta decyzjami lokalizacyjnymi z 1972 r. dla: Zarządu [...] oraz N. [...]. Oznacza, to iż do tego czasu dotychczasowe właścicielki mogły wykorzystywać nieruchomość, co potwierdzają również w swoim wniosku o odszkodowanie z dnia 20.12.1972 r. W związku z powyższym, zdaniem organu, należy uznać, iż spełnione zostały przesłanki przyznania odszkodowania a decyzja o jego ustaleniu na rzecz S. Z., W. N. i A. R. była zasadna. Nie jest zasadne twierdzenie odwołujących się, iż o rażącym naruszeniu prawa świadczy fakt, iż w dacie wydanie decyzji przyznającej odszkodowanie pozostawał nierozpatrzony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Jak już wyżej wskazano, jedną z przesłanek przyznania odszkodowania było zgodnie z brzmieniem ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa po 5.04.1958 r., a w stosunku do gruntów [...] - zgodnie z wykładnią korzystną dla ich byłych właścicieli - utrata faktycznej możliwości władania taką nieruchomością przez dotychczasowych właścicieli po tej dacie. Niezabudowana nieruchomość położona w W., [...], oznaczona jako [...], część o pow. [...] m2 zgodnie z art. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przeszła na własność W. z dniem wejścia w życie dekretu, tj. 21.11.1945 r. Jak prawidłowo ustalił organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania dotychczasowe właścicielki utraciły możliwość władania nieruchomością dopiero na początku lat 70-tych w związku z przekazaniem jej na cele inwestycji państwowych. Organ podkreślił, iż przesłanki przyznania odszkodowania ustalane były wyłącznie na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ustawa ta nie odwołuje się do zapisów dekretu o własności i użytkowania gruntów na obszarze m. st. Warszawy, w związku z czym błędne jest powołanie się przez wnioskodawczynie na przesłanki wymienione w art. 7 ust. 5 dekretu. Zdaniem organu z akt sprawy wynika, iż dokonano wyceny nieruchomości zgodnie z obowiązującymi wówczas procedurami. W związku z upływem czasu "nie zachowały się wszystkie dokumenty prowadzonego wówczas postępowania, jednakże nie oznacza to, iż brak tych dokumentów może być podstawą do kwestionowania powziętych wówczas decyzji". Na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2014 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły M. W., Z. P., W. R. i W. G. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzuciły naruszenie: przepisu art. 7 k.p.a. w z w. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na uznaniu, iż nie zachodzi rażące naruszenie art. 7 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 5 i 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntu na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279]. z art. 53 ust. 1 i 2 w zw. z art. 54 ust 1 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64) poprzez uznanie, iż prawidłowa i wynikająca z w/w unormowań jest praktyka wypłacenia odszkodowania bez względu na to czy został zgłoszony i rozpoznany wniosek dekretowy, podczas gdy z prostego zestawienia powyższych norm wynika, iż odszkodowanie mogło zostać wypłacone wyłącznie w wypadku, gdy: nie zgłoszono wniosku dekretowego bądź odmówiono przyznania prawa wieczystego użytkowania gruntu ze względów planistycznych na podstawie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 7 ust. 2 w zw. z art. 7 ust. 5 dekretu warszawskiego); doszło do odmowy ustanowienia prawa wieczystego użytkowania gruntu, niezależnie od przesłanek art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, z uwagi na niezbędność na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych (art. 54 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego); doszło do odmowy ustanowienia prawa wieczystego użytkowania gruntu, niezależnie od przesłanek art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, z uwagi na niezbędność dla planowej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego w wypadku gdy z wnioskiem wystąpił terenowy organ administracji państwowej (art. 54 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego); 2. przepisu art. 8 k.p.a. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zakażonej decyzji w sposób uniemożliwiający jej kontrolę w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz wyprowadzenie wniosków nielogicznych i sprzecznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a w szczególności uzasadnieniem decyzji Naczelnika W. z dnia [...] października 1974 r. ([...]), iż brak zachowania z uwagi na upływ czasu dokumentów, z których wynika, iż prawidłowo zostało przeprowadzone postępowanie może być podstawą kwestionowanie powziętych wówczas decyzji. 3. przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64) w zw. z art. 62 pkt 2 i 4 k.p.a. oraz art. 82 § 2 i 3 k.p.a. zgodnie z brzmieniem tych przepisów obowiązujących w dacie zaskarżonej decyzji, polegającej na ustaleniu odszkodowania za grunt o powierzchni [...] m2 z pominięciem przeprowadzenia obligatoryjnej rozprawy administracyjnej oraz "braku wysłuchania opinii biegłego" na rozprawie administracyjnej poprzez ustną opinię biegłego bądź poprzez odczytanie pisemnej opinii biegłego; 4. przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, a tym samym uzasadnienie decyzji w sposób niewłaściwy, naruszający tym samym podstawowe zasady postępowania administracyjnego. 5. przepisu art. 157 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. art. 77 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez brak samodzielnego zbadania w postępowaniu odwoławczym czy decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] października 1974 r. ([...]) nie posiada wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. nie wymienionych we wniosku o stwierdzenie nieważności; W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012, poz. 270). Na wstępie przypomnieć zatem trzeba, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, które polega wyłącznie na zbadaniu, czy kontrolowana w nim decyzja dotknięta jest wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie stanowiskiem o uznaniu naruszenia prawa za rażące (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz skutki gospodarcze i społeczne, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia polega na jednoznacznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to jest taki, który nie wymaga wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to takie skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu organu praworządnego państwa. W świetle powyższego stanowiska, stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o przesłankę rażącego naruszenia prawa, może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a przed wydaniem takiego rozstrzygnięcia organy zobligowane są do dokonania szczegółowej oceny naruszenia, w świetle całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem konsekwencji prawnych. Innymi słowy utożsamianie tego pojęcia z każdym naruszeniem prawa jest nieprawidłowe. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Minister Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2013 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika W. z dnia [...] października 1974 r., orzekającej o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość położoną w W., [...]. Podstawą prawną decyzji z dnia [...] października 1974 r. były przepisy ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18. poz. 94). Zgodnie z treścią art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania kwestionowanego rozstrzygnięcia) odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez naczelnika powiatu. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Przepis ten jako dotyczący zasad i trybu postępowania wywłaszczeniowego jest bezwzględnie obowiązujący i wynika z niego jednoznacznie, że odszkodowanie za odjęcie własności nieruchomości powinno zostać ustalone na podstawie opinii biegłych powołanych przez właściwy organ (w liczbie przez niego ustalonej), a opinia ta winna być przedstawiona w trakcie rozprawy, co umożliwiłoby stronom ustosunkowanie się do zawartych w niej założeń. Ustawodawca nie przewidział, w tym zakresie żadnych wyjątków. Analizując materiał zgromadzony w niniejszej sprawie należało stwierdzić, że decyzja Ministra z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Po pierwsze materiał zgromadzony w sprawie nie pozwala na stwierdzenie, by przed wydaniem decyzji przez Naczelnika W. z dnia [...] października 1974 r. odbyła się rozprawa administracyjna. Okoliczność ta nie wynika z żadnego dokumentu, a przede wszystkim nie wynika z kontrolowanej decyzji z dnia [...] października 1974r., gdzie brak jest stwierdzenia co do przeprowadzenia uprzednio, tj. przed wydaniem decyzji, rozprawy administracyjnej. Ponadto należy zauważyć, że jak wynika z uzasadnienia decyzji Naczelnika W. wysokość odszkodowania została ustalona na podstawie Zarządzenia nr [...] Naczelnika W. z [...] stycznia 1974 r. w sprawie stosowania podwyższonych cen za grunty podlegające wywłaszczeniu, a powierzchnia i klasa gleby na podstawie planu i rejestru pomiarowego sporządzonego dla N. [...]. Takie sformułowanie zawarte w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji implikuje wniosek, że wysokość odszkodowania ustalona została nie w oparciu o opinię biegłych powołanych przez naczelnika powiatu, bowiem w uzasadnieniu decyzji wskazana jest jedynie podstawa prawna wyliczenia odszkodowania bez powołania się na jakąkolwiek opinię biegłego. Twierdzenie Wojewody [...], iż "...przepisy na podstawie których oparto wycenę – znajdowały się w treści wyceny – są także dowodem wskazującym na istnienie wyceny nieruchomości" nie mają pokrycia w zebranym materiale dowodowym. Również znajdująca się w aktach notatka wyliczająca odszkodowanie w żaden sposób nie odnosi się do poprawności obliczeń dokonanych w elaboracie, jak twierdzi organ I instancji. Zatem wywody odnośnie możliwości sporządzenia elaboratu na etapie postępowania ugodowego i jego ewentualnego zaginięcia, w kontekście zachowanej dokumentacji z postępowania odszkodowawczego, są wyłącznie nieuprawnioną spekulacją – nie mającą odzwierciedlenia w materiale dowodowym. Nota bene nie sposób ocenić i odnieść się do wywodów skarżącego w tym zakresie, że przedstawione ze skargą akta administracyjne są kompletne – skoro nie wszystkie karty załączonych w kserokopii akt postępowania zwykłego zostały ponumerowane. Te same uwagi dotyczą rozprawy administracyjnej, która zdaniem organu wojewódzkiego odbyła się 30 października 1972 r., podczas, gdy w tej dacie składane były przez właścicieli jedynie oświadczenia o płaceniu podatków, a brak jest protokołu z rozprawy z tej daty i jakichkolwiek dokumentów potwierdzających jej wyznaczenie czy przeprowadzenie. Zauważyć też należy, że organ II instancji uchylił się od poczynienia ustaleń w zakresie przeprowadzenia rozprawy i sporządzenia opinii biegłych stwierdzając jedynie, że na żadnym etapie postępowania nie kwestionowano powziętych ustaleń ani metod wyceny. Reasumując stan faktyczny sprawy, ustalony został przez organy nadzoru wadliwie, bo nie znajduje oparcia w zgromadzonych w aktach dokumentach, a zatem ustalenia te dokonane zostały z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów. W tym stanie rzeczy zarzuty naruszenia zasady prawdy obiektywnej, niewyczerpującego i niedokładnego wyjaśnienia sprawy, a przez to naruszenie przez organy administracji art. 7, 11, 77, 80, 107§ 3 k.p.a., mają usprawiedliwione podstawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Rozpoznając sprawę ponownie organ nadzoru winien w sposób prawidłowy, realizując zasadę prawdy obiektywnej, ustalić stan faktyczny sprawy niniejszej, co jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego – oceny, czy w realiach sprawy niniejszej zaistniały przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Nieuprawniony jest natomiast zarzut skarżących odnośnie naruszenia art. 7 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 5 i 9 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntu na obszarze m. st. Warszawy. Wskazany przepis, jak też żaden inny przepis dekretu warszawskiego, nie był podstawą wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania w tej sprawie. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, przesłanki przyznania odszkodowania ustalane były wyłącznie na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nie mogło zatem dojść do naruszenia przepisów nie mających zastosowania w sprawie. Wobec powyższego, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach wydano w oparciu o przepis art. 200, 205 p.p.s.a. ----------------------- 1

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło