VII SA/Wa 1217/14

WyrokWSA w Warszawie2015-03-06

Skład orzekający: Halina Emilia Święcicka, Joanna Gierak-Podsiadły, Ewa Machlejd

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 153 PPSA, poprzez nierozważenie wszystkich przesłanek rażącego naruszenia prawa?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wydana z naruszeniem art. 153 PPSA, ponieważ organ odwoławczy nie zrealizował wytycznych sądu zawartych w poprzednim wyroku dotyczących wykładni przesłanek rażącego naruszenia prawa. Organ nie poczynił wyczerpujących rozważań w zakresie zaistnienia wszystkich przesłanek rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do kwestionowanych decyzji o pozwoleniu na budowę, ograniczając się do ogólnych stwierdzeń, które nie odnosiły się do konkretnej sytuacji w sprawie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi I. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z dnia [...] kwietnia 2014 r. stwierdzającą nieważność decyzji z 1996 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na rozbudowę oraz decyzji z 1999 r. zmieniającej to pozwolenie. Wcześniejsze postępowania sądowe doprowadziły do uchylenia decyzji GINB i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. GINB, związany wytycznymi sądu, ponownie stwierdził nieważność decyzji z 1996 r. i 1999 r., wskazując na naruszenia przepisów dotyczących odległości od granicy działki oraz samowolne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. Skarżąca podniosła, że nabyła nieruchomość w dobrej wierze i że jej budynek nie graniczy z zabudową skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. oraz stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2015 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wojewoda [...] decyzją znak: [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. po rozpoznaniu wniosku I. i L. K. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r., znak [...] zatwierdzającej projekt budowalny i udzielającej pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego oraz dobudowę pawilonu handlowego wraz z przyłączami i instalacjami wewnętrznymi: gazową, energetyczną i wod.- kan. na działce nr [...] w [...] oraz decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 1999 r., znak: [...] zmieniającej decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r., znak: [...] o pozwoleniu na rozbudowę budynku mieszkalnego oraz dobudowę pawilonu handlowego wraz z przyłączami i instalacjami wewnętrznymi na działce nr [...] w [...] przy ul. [...] dla M. i J. O. i udzielającej pozwolenia na zmianę projektu budowlanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na zamienny projekt budowlany budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2008 r. [...]. Po rozpatrzeniu skargi I. i L. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 czerwca 2009 r. sygn. VII SA/Wa 297/10 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...]. Po ponownym rozpoznaniu wniosku I. i L. K. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji, lecz Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania I. i L. K. decyzją z dnia [...] września 2010 r. znak [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i stwierdził nieważność tychże decyzji. Skargę I. D. na decyzję organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2296/10. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie II OSK 526/12 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej I. D.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, który wyrokiem z dnia 18 listopada 2013 r. w sprawie VII SA/Wa 1927/13 uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 r. znak [...] uchylającą decyzję organu I instancji i stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r. oraz decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 1999 r. Tym samym w obrocie prawnym pozostała decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności ww. decyzji oraz konieczność rozpoznania odwołania I. i L. K. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. uchylił decyzję organu I instancji i stwierdził nieważność obu decyzji kontrolowanych w postępowaniu nadzwyczajnym. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji zaznaczył, że związany był wskazaniami zawartymi w wyroku Sądu z dnia 18 listopada 2013 r. w sprawie VII SA/Wa 1927/13 i wnikliwie przeanalizował akta sprawy. Z akt tych wynika, że plan zagospodarowania działki zakładał usytuowanie projektowanej dobudowy w odległości 1,0 m od granicy działki sąsiedniej nr ewid. [...]. Natomiast z projektu architektoniczno- budowlanego wynika, że w projektowanej nadbudowie garażu na parterze zaplanowano otwór okienny w elewacji zachodniej w odległości ok. 2,5 m od granicy działki sąsiedniej nr ewid. [...] oraz otwór drzwiowy w elewacji południowej w odległości ok. 2,6 m od granicy ww. działki [...]. Ponadto zastąpienie przekrycia istniejącego budynku dachem wysokim w konstrukcji krokwiowo- jętkowej spowodowało powstanie poddasza. Z rzutu poddasza oraz elewacji zachodniej, wynika, że w elewacji zachodniej poddasza zaprojektowano dwa otwory okienne w odległości ok. 2,1 m i 2,2 m od granicy działki sąsiedniej nr ewid. [...]. Organ wskazał, że stosownie do § 12 pkt 5 ww. rozporządzenia, okapy i gzymsy nie mogą pomniejszać odległości od granicy działki budowlanej o więcej niż 0,5 m, natomiast balkony lub loggie o więcej niż 1 m. Projektowane okapy od strony działki nr ewid. [...] przekroczyły ww. odległości. Opisana wyżej projektowana dobudowa jest niezgodna z cytowanym wyżej § 12 ust. 4 pkt 1 i § 12 pkt 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dfnia 14grudnia 2994 r. Następnie organ wskazał, że odstępstwo od warunków technicznych dopuszczające sytuowanie budynku w granicy bądź w odległości mniejszej od określonej w ust. 4 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, o którym mowa § 12 ust. 6 ww. rozporządzenia dotyczy jedynie budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych. Organ wskazał, że projekt budowlany rozbudowy zakładał dwa warianty przekrycia budynku mieszkalnego oraz dobudowy- stropodachem i dachem wysokim. Takie rozwiązanie w projekcie budowalnym powoduje trwałą niewykonalność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r., znak: [...],istniejącą w dniu jej wydania. Z projektu budowlanego w istocie nie wiadomo jaki będzie "kształt" budynku po jego realizacji, a wykonanie obiektu zgodnie z jednym z wyżej wskazanych rozwiązań wyklucza zastosowanie innego. Powyższe w ocenie organu stanowi przesłankę z art. 156 § 1 pkt 5 Kpa do stwierdzenia jej nieważności. Jednocześnie organ wskazał, że stosownie do § 36 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994 r., odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników na nieczystości ciekłe, dołów ustępów nie skanalizowanych o liczbie miejsc nie większej niż 4 i podobnych urządzeń sanitarno- gospodarczych o pojemności do 10m3 na nie skanalizowanych terenach zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej powinny wynosić co najmniej 5 m od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i 2 m od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego. Organ zauważył, że jak wynika z projektu instalacji wod.-kan. i centralnego ogrzewania (realizacyjny plan zagospodarowania, rzut przyziemia) przy granicy z działką nr ewid. [...] zaprojektowano w odległości ok. 0,6 m i 1,0 m dwukomorowy osadnik bytowo- gospodarczy, szczelny o pojemności 1,7 m3 oraz w odległości ok. 0,2 m, 0,5 m i 1,0 m niezależnie działający trzykomorowy osadnik bytowo- gospodarczy, szczelny o pojemności 6,3 m3. Podobnie nie została zachowana ww. odległość 5 m od okien budynku objętego inwestycją. Organ odwoławczy w zakresie oceny skutków społeczno- gospodarczych stwierdzonych naruszeń § 12 ust. 4 pkt 1 i 5 i § 36 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. wskazał, że w projekcie architektonicznym zatwierdzonym ww. decyzją o pozwoleniu na budowę przewidziano otwory okienne w ścianie położonej w odległości od ok. 2,1 m do ok. 2,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną nr ewid. [...], nie należącą do inwestorów (należącą do skarżących). Powyższe wywołuje skutki społeczno-gospodarcze nie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Organ wskazał, że skutkiem ww. naruszenia jest zakłócenie intymności w relacjach sąsiedzkich. Ponadto skutkiem wszystkich opisanych wyżej naruszeń warunków technicznych jest ograniczenie w zagospodarowaniu działki sąsiedniej jak również obniżenie jej wartości. Organ podkreślił, że naruszone przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący oraz dotykają sfery szczególnie wrażliwej- usytuowania obiektów budowlanych w znacznej bliskości nieruchomości sąsiednich. Organ zauważył, że wszelkie unormowania regulujące kwestię odległości sytuowanych obiektów budowlanych od granic działki winny być przestrzegane wyjątkowo restrykcyjnie. Warunki techniczne regulujące tą kwestię nie są bowiem szczególnie uciążliwe dla inwestorów, zaś ich naruszenie, obok ingerencji w sferę prywatności osób uprawnionych do nieruchomości sąsiadującej, niesie ze sobą także większe- wynikające z przepisów prawa- ograniczenie w zagospodarowaniu sąsiednich działek. W państwie praworządnym nie sposób akceptować naruszeń prawa, których rezultatem jest ograniczenie praw innych osób. W analizowanym przypadku doszło do ograniczenia prawa własności nieruchomości sąsiedniej. Prawo własności, jako najszersze prawo rzeczowe, może być ograniczone tylko na podstawie przepisów ustawowych i jako prawo o charakterze wartościowym tylko w sytuacjach ściśle określonych prawem. Ponadto akceptowanie tego rodzaju naruszeń byłoby wyrazem pobłażliwości dla społecznie nagannej tendencji inwestorów, by kierując się np. tylko względami ekonomicznymi lub własną wygodą, stwarzać okoliczności zmierzające do obejścia, lub wręcz ewidentnego naruszenia, przepisów związanych z zagospodarowaniem terenu. Tutaj organ przywołał przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt VIISA/Wa 290/13). Oceniając decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 1999 r. znak [...]Główny Inspektor Nadzoru Budowalnego stwierdził, że decyzja ta zatwierdzała samowolnie wykonane istotne odstępstwo od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]z dnia [...] września 1996 r., znak [...]. Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 36 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity- Dz.U. z 1994 r. Nr 89,poz. 414 z późn. zm.- wg stanu na dzień 12 lipca 1999 r.), istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. W przypadku naruszenia przepisu7 ust. 1, właściwy organ uchyla decyzję o pozwoleniu na budowę. Organ dokładnie wskazał, iż z projektu budowlanego będącego załącznikiem do ww. decyzji z dnia [...] lipca 1999 r., znak: [...] (inwentaryzacja rzutu piwnic- nr rys. 1; inwentaryzacja rzutu parteru- nr rys. 2; inwentaryzacja rzuty piętra – nr rys. 3) wynika, że niezgodnie z pierwotnym projektem budowalnym (rzut przyziemia- karta nr 3, rzut tarasu, parteru, nadbudowa garażu- karta nr 4; rzut piwnic- karta nr 15; rzut parteru- karta nr 16) zatwierdzonym ww. decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r., znak: [...] rozbudowano istniejący garaż w kierunku działki nr ewid. [...] oraz w kierunku działki nr ewid. [...] (droga- ul. [...]). W wyniku tego odstępstwa powstało pomieszczenie gospodarcze przy granicy działki nr ewid. [...] oraz powiększony o dodatkową powierzchnię garaż i pomieszczenie sauny. Jednocześnie inwestor zrezygnował z dobudowy pawilonu handlowego (salonu antyków/ sklepu spożywczego) od południowej części rozbudowywanego budynku mieszkalnego. Organ stwierdził, że powyższe obligowało Starostę [...] do uchylenia, zgodnie z art. 36 a ust. 2 Prawa budowlanego, decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r., znak: [...]. Tymczasem weryfikowana decyzja zatwierdzając projekt budowalny zamienny oraz udzielając pozwolenia na wykonanie określonych robót w rzeczywistości sankcjonowała dotychczas wykonane roboty budowlane przez inwestorów w zakresie przedstawionym wyżej. Wydanie rozstrzygnięcia z dnia [...] lipca 1999 r., naruszało więc obowiązujący w dniu jego wydania przepis art. 36 a Prawa budowlanego. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego rażąco naruszony art. 36a Prawa budowlanego, jest przepisem, którego stosowanie nie wymaga skomplikowanego procesu wykładni, zaś samo naruszenie jest bezsprzeczne. Należy również stwierdzić, że skutki analizowanego uchybienia są szczególnie poważne. Organ podkreślił, że zaakceptowanie opisanego wyżej naruszenia art. 36 a Prawa budowlanego prowadziłoby do legalizacji robót budowlanych wykonanych samowolnie, a więc poza kontrolą ich zaprojektowania i wykonania ze strony właściwych organów. Ponadto organ podkreślił, że decyzja, na podstawie art. 36 a ust. 1 Prawa budowlanego może być wydana jedynie przed dokonaniem przez inwestora istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Organ przywołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn.. akt I OP 2/12, zgodnie z którą stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. złożyła I. D. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że przedmiotowy budynek zakupiła w dobrej wierze w 2005 r. w przekonaniu o jego legalności i zgodności z decyzjami z 1996 r. i 1999 r. o pozwoleniu na budowę. Zaznaczyła, że jej budynek nie przylega ani nie graniczy z zabudową skarżącego, a odległość ścian budynków wynosi 9 m. Skarżąca podkreśliła, że rozbudowa budynku na podstawie decyzji z 1999 r. odbyła się po uzyskaniu zgody sąsiada L. K., a do pogorszenia stosunków doszło w związku z nakazem rozbiórki samowolnie pobudowanej wiaty na działce sąsiedniej, a także w związku ze stwierdzeniem zasiedzenia jej gruntu o szerokości 1 m na całej długości pasa granicznego przez I. i L. K. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył co następuje: Skarga została uwzględniona ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2013 r. w sprawie VII SA/Wa 1927/13. Sąd ten zgodnie z dyspozycją przepisu art. 190 Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) był związany wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r. (II OSK 526/12) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd nie może, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, ograniczyć się wyłącznie do wskazania naruszonych w kwestionowanym postępowaniu przepisów i lakonicznego stwierdzenia, że zgadza się ze stanowiskiem organu, iż kontrolowane w postępowaniu nadzorczym rozstrzygnięcia w istocie naruszają prawo w sposób rażący. W istocie bowiem mając na względzie konieczność udokumentowania łącznego wystąpienia przesłanek nieważnościowych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien był w uzasadnieniu swojego wyroku poczynić wyczerpujące rozważania w zakresie ich istnienia w badanym przypadku, wskazania wymaga nie tylko oczywistość naruszenia, ale także charakter naruszonej normy oraz racje z powodu, których uznał należało, że wywołane skutki są nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że takich rozważań brak było także w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że decyzja organu winna zawierać wyczerpujące uzasadnienie dla swojego stanowiska. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni materialnoprawnych przesłanek umożliwiających stwierdzenie nieważności wskazując, że zgodnie z ugruntowanym już poglądem judykatury i piśmiennictwa prawniczego można wskazać, że instytucja stwierdzenia nieważności jest kompromisem dwóch zasad- zasady praworządności oraz zasady trwałości decyzji administracyjnej. Z zasady trwałości decyzji administracyjnej wynika dążenie do sanacji wadliwości decyzji dla ochrony praw nabytych przez stronę, zaś z zasady praworządności dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwych. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy, powinna ona być interpretowana ścieśniająco, a postępowanie prowadzone w tym trybie, nie może skutkować wzruszeniem ostatecznych decyzji administracyjnych w oparciu o wady, które nie są wadami kwalifikowanymi. "Rażące naruszenie prawa" jest jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Chociaż pojęcie to nie otrzymało definicji legalnej, to w procesie stosowania prawa zostało jednak ukształtowane na tyle czytelnie, iż jego rozumienie nie powinno budzić wątpliwości. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa), nie może być interpretowane w sposób rozszerzający, a następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować (vide wyroki NSA z dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92 i 436-466/92, ONSA 1993 Nr 1, poz. 23 z dnia 17 września 1997 r., III SA 1425/96, z dnia 9 marca 1999 r. V SA 1970/98, Lex nr 50195). Podkreśla się nadto, że z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana, a istnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań i zabiegów językowych. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że o rażącym naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze- skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Oznacza to, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA1995, Nr 2, poz. 910). Oznacza to, że stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa winno być poprzedzone nader wnikliwym wyjaśnieniem, a ewentualne zastosowanie tego przepisu musi znaleźć usprawiedliwione uzasadnienie. Z tego wynika także obowiązek wskazania okoliczności, które będą niewątpliwie przemawiać za zastosowaniem powołanego przepisu, a nadto wyjaśnienie, dlaczego właśnie te okoliczności uznane zostały za przesłanki do stwierdzenia zaistnienia rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny kierując się powyższą wykładnią rażącego naruszenia prawa w wyroku z dnia 18 listopada 2013 r. podkreślił, że wskazania wymagać będzie nie tylko oczywistość naruszenia ale także charakter naruszonej normy oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze z powodu których uznać należało, że wywołane przezeń skutki są nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności a zatem niemożliwe jest zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Z mocy art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie nie tylko organ, którego działania było przedmiotem zaskarżenia, ale także Sąd ponownie rozpoznający skargę. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. bowiem nie zrealizowała ona wyżej cytowanych wytycznych co do dalszego postępowania w zakresie wykładni przesłanek rażącego naruszenia prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Organ odwoławczy nie poczynił bowiem wyczerpujących rozważań w zakresie zaistnienia wszystkich przesłanek stanowiących o rażącym naruszeniu prawa w odniesieniu do kwestionowanych decyzji o pozwoleniu na budowę z 1996 r. i decyzji o zmianie pozwolenia na budowę z 1999 r. Rozważania organu wprawdzie dotyczą trzech przesłanek rażącego naruszenia prawa nie odnoszą się jednak do konkretnej sytuacji w sprawie. Na podstawie poczynionych przez organ ustaleń należy uznać, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r., znak [...], wydana została z naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. c i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity- Dz.U. z 1994 r,.Nr 8, poz. 414 z późn. zm.- wg stanu na dzień 30 września 199 6r.) w związku z § 12 ust. 4 pkt 1 i 5 oraz w związku z § 36 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1995 r., Nr 10, poz. 46 ze zm. wg stanu na dzień 30 września 19967 r.), natomiast ww. decyzja Starosty [...] z dnia [...] lipca 1999 r., znak: [...], zmieniająca decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r., znak: [...], wydana została z naruszeniem art. 36 a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity- Dz.U. z 1994 r. Nr 89, poz. 414 z późn. zm. – wg stanu na dzień 12 lipca 1999 r.). Rozważenia natomiast wymaga czy w okolicznościach konkretnej sprawy naruszenia te należy uznać za rażące. Ocenie więc powinna podlegać decyzja na dzień jej wydania natomiast skutki społeczno- gospodarcze tej decyzji powinny być ocenione przy uwzględnieniu także obecnego stanu rzeczy. Oceniając naruszenia w zakresie zmniejszenia odległości przy stwierdzeniu, że doszło do zakłócenia intymności w relacjach sąsiedzkich i ograniczenia w zakresie zagospodarowania działki sąsiedniej organ nie odniósł tych stwierdzeń do konkretnej sytuacji i okoliczności stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r. została wydana na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które w § 12 ust. 6 dopuszczał usytuowanie budynków bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej od określonej w ust. 4 pkt 2 lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu (działki budowlanej) zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową a istniejącymi lub projektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej i uzyskana pisemna zgoda jej właściciela. Projektowana nadbudowa przewidywała odległości naruszające zarówno przepis § 12 ust. 4 pkt 1 jak i § 12 pkt 5 ww. rozporządzenia jednakże inwestor przedstawił zgodę skarżących. Oświadczenie skarżących o wyrażeniu zgody na budowę natomiast nie zawierało żadnych ograniczeń. Ocenie organu powinno więc podlegać czy zgoda w momencie jej wyrażenia pozostawiła inwestorowi decyzję w zakresie przyjętych rozwiązań dotyczących także odległości rozbudowy budynku mieszkalnego i dobudowy pawilonu handlowego. Oceny tych okoliczności organ powinien dokonać na dzień wydania decyzji przez organ tj. [...] września 1996 r. zważywszy, że dopiero z dniem 16 marca 2001 r. przepis § 12 pkt 6 warunków w zakresie wymogu uzyskania pisemnej zgody właściciela działki sąsiedniej na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działek został uznany za niezgodny z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1944 r. Prawo budowlane wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 (Dz.U. 2001.17.2007). Oceniając zaś skutki decyzji organ winien mieć na uwadze, że zbliżenie granicy sąsiedniej działki o 1 m2 w wyniku stwierdzenia zasiedzenia tego pasa gruntu postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. na rzecz poprzedników prawnych skarżących aczkolwiek miało charakter deklaratoryjny tj. z dniem [...] października 1981 r. to jednak nie wpływało na decyzję organu w dniu jej wydania w dniu [...] września 1996 r. Oceniając natomiast skutki społeczno- gospodarcze naruszeń organ winien wziąć pod uwagę odległość budynku rozbudowanego inwestora od istniejących i projektowanych elementów zagospodarowania działki sąsiedniej. Oceniając skutki naruszeń na dzień dzisiejszy organ winien uwzględnić, że zbiorniki na nieczystości ciekłe zostały zlikwidowane. Reasumując przy ponownym rozpatrzeniu odwołania oceniając stwierdzone naruszenia prawa organ powinien ocenić wagę naruszeń mając na uwadze, że postępowanie nie jest postępowaniem zwykłym lecz postępowaniem nadzwyczajnym i w tym zakresie kierować się oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyrokach, które zapadły w tej sprawie. Z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane bowiem każde nawet oczywiste naruszenie prawa, gdyż nie każde naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jakby od początku nie została wydana. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 152 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło