III SA/Wa 2147/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-06
Skład orzekający: Anna Sękowska, Maciej Kurasz, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych jest możliwy w sytuacji, gdy umowa sprzedaży samochodu została rozwiązana z powodu błędu kupującego, a nie na skutek rękojmi za wady?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego. Brak było dokumentów potwierdzających okoliczności odstąpienia od umowy i zwrotu pojazdu, a także nie ustalono, czy rozwiązanie umowy nastąpiło na podstawie rękojmi za wady, czy też wskutek uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli z powodu błędu. Niewystarczające zebranie materiału dowodowego uniemożliwiło merytoryczne badanie sprawy.Stan faktyczny
Skarżący wnioskował o zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) od umowy sprzedaży samochodu, twierdząc, że został wprowadzony w błąd co do stanu technicznego pojazdu. Po wykryciu niezgodności z ofertą, wezwał sprzedawcę do wydania pojazdu zgodnego z opisem, a następnie zwrócił samochód i otrzymał zwrot zapłaconej kwoty. Organy podatkowe odmówiły zwrotu podatku, uznając, że późniejsze odstąpienie od umowy nie uzasadnia zwrotu podatku, a sytuacja mogła być związana z rękojmią za wady, a nie z uchyleniem się od skutków prawnych oświadczenia woli z powodu błędu. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o PCC.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. i stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2015 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.
1. Z przedłożonych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie akt sprawy wynikało, że D. K. (dalej jako "Strona" lub "Skarżący") wnioskiem z dnia 22 października 2013 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o zwrot podatku w trybie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od cywilnoprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.; dalej zwana "u.p.c.c.") w wysokości 1.680 zł, zapłaconego na podstawie deklaracji PCC-3 z tytułu nabycia samochodu osobowego marki [...] . W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że na podstawie weryfikacji dokumentów oraz przeprowadzonych badań technicznych, wykonanych przez rzeczoznawcę z PZM okazało się, że stan techniczny nabytego w dniu 11 stycznia 2013 r. ww. samochodu był niezgodny z ofertą na podstawie której został nabyty. Z związku z powyższym wezwał sprzedawcę w dniu 15 stycznia 2013 r. do wydania pojazdu zgodnego z opisem zawartym w ofercie na podstawie której został sprzedany. Końcowo Skarżący zaznaczył, że w dniu 4 lutego 2013 r. zwrócił samochód sprzedawcy, a sam otrzymał uiszczoną gotówkę.
2. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. odmówił zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 1.680 zł od ww. umowy z dnia 11 stycznia 2013 r. W uzasadnieniu stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 11 ust. 1 u.p.c.c. Tym samym w przekonaniu organu późniejsze odstąpienie od realizacji umowy sprzedaży nie uzasadniało zwrotu pobranego podatku od dokonanej czynności cywilnoprawnej. W związku z powyższym organ stanął na stanowisku, że brak jest podstawy prawnej do dokonania zwrotu prawidłowo obliczonego i wykazanego w deklaracji PCC-3 podatku od przedmiotowej umowy sprzedaży samochodu osobowego.
3. Skarżący odwołaniem z dnia 14 lutego 2014 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wypłatę kwoty 1.680 zł z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych, zarzucił naruszenie art. 122 i art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; - dalej: "ustawa Ord. pod.") oraz art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. w zw. z art. 84 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 121 zwana dalej "K.c.") poprzez ich niezastosowanie i niezwrócenie w efekcie należnej kwoty 1.680 zł z tytułu uiszczonej kwoty podatku od czynności cywilnoprawnych podlegającej zwrotowi. W uzasadnieniu podniósł, że organ podatkowy poprzez pobieżne odniesienie się do zaistniałego stanu faktycznego poprzestał jedynie na przytoczeniu przepisów prawa powszechnie obowiązującego. W jego ocenie organ nie wyjaśnił dostatecznie podstaw ani zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Skarżący stanął na stanowisku, że zawierając w dniu 11 stycznia 2013 r. umowę sprzedaży samochodu [...] działał pod wpływem błędu, co więcej błąd wywołany został przez sprzedawcę, który w ofercie przedstawił stan niezgodny z prawdą, ze stanem faktycznym. Tym samym był przekonany, że kupuje samochód wolny od wszelkich wad i uszkodzeń. Powyższe przesądza o tym, że w zaistniałej sprawie doszło do unieważnienia umowy z powodu zaistnienia błędu istotnego (nieważność względna). Zdaniem Skarżącego w zaistniałej sytuacji uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna), co też, zgodnie z dyspozycją art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. stanowi podstawę do zwrotu podatku. Końcowo stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka wymieniona w art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. podniósł, że w chwili wykrycia błędu podjął odpowiednie działania, w tym pisemnie zawiadomił sprzedawcę o woli uchylenia się od skutków prawnych zawartej umowy, co też w efekcie nastąpiło z zachowaniem rocznego okresu od dnia wykrycia błędu.
4. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] maja 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przewidziana w art. 11 u.p.c.c. instytucja zwrotu podatku znajduje zastosowanie w sytuacjach, w których z chwilą dokonania określonej w art. 1 ww. ustawy czynności podlegającej opodatkowaniu powstała konieczność zapłaty podatku. W związku z tym podatek w chwili, w której skonkretyzowała się konieczność jego uiszczenia, był świadczeniem należnym, lecz na skutek okoliczności, które nastąpiły później, zachodzi konieczność jego zwrotu. Zdaniem organu z nieważnością względną czynności prawnej mamy do czynienia m.in. w przypadku złożenia oświadczenia woli pod wpływem błędu w rozumieniu art. 84 K.c. Nieważność względna charakteryzuje się tym, iż ważność czynności prawnej może być uchylona (od chwili jej dokonania) przez osoby określone w ustawie, np. w drodze oświadczenia woli bądź orzeczenia sądu. Jeżeli oświadczenie woli zostało złożone innej osobie, uchylenie się następuje przez złożenie oświadczenia tej osobie na piśmie. Dopiero wskutek uchylenia się czynność prawna, która do tej pory była w pełni skuteczna, staje się nieważna. Ustalenie zatem tej okoliczności jest istotne z punktu widzenia art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. Jak bowiem wynika z treści tego przepisu, podatek, podlega zwrotowi, jeżeli uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna). W przekonaniu organu przepisy prawa podatkowego nie określają sytuacji, w których można mówić o uchyleniu skutków prawnych oświadczenia woli w przypadku nieważności względnej. Tym samym, aby zatem prawidłowo zastosować wyżej wskazany przepis i stwierdzić czy wystąpiły przesłanki do zwrotu podatku w jego trybie należy najpierw w oparciu o przepisy prawa cywilnego ocenić, czy złożone zostało skutecznie oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych podjętej czynności. Ponadto organ stanął na stanowisku, że zgodnie z art. 84 § 1 K.c. można uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej; jeżeli oświadczenie zostało złożone drugiej stronie, warunkiem uchylenia się od jego skutków, jest nie tylko to, aby błąd dotyczył treści czynności prawnej i był istotny, ale druga strona musi co najmniej z łatwością błąd zauważyć. Jednocześnie § 2 tego artykułu stanowi, że można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny). Do przyjęcia zatem, że oświadczenie woli zostało złożone pod wpływem błędu koniecznym jest, aby był to błąd co treści czynności prawnej, był błędem istotnym oraz został wywołany przez drugą stronę czynności, chociażby bez jej winy, albo gdy druga strona wiedziała o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć. Natomiast rękojmie regulują przepisy art. 556 - 557 K.c. Zgodnie z art. 556 § 1 K.c. sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę zmniejszającą jej wartość lub użyteczność ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub z przeznaczenia rzeczy, jeżeli rzecz nie ma właściwości, o których istnieniu zapewnił kupującego, albo jeżeli rzecz została kupującemu wydana w stanie niezupełnym (rękojmia za wady fizyczne). Natomiast art. 560 § 1 K.c. stanowi, że jeżeli sprzedana rzecz ma wady, kupujący może od umowy odstąpić; gdy skorzysta z tego uprawnienia strony powinny zwrócić sobie otrzymane świadczenia według przepisów o odstąpieniu od umowy wzajemnej (art. 560 § 2 K.c.). Skutek zastosowania powołanych przepisów o rękojmi i uchyleniu się od skutków oświadczenia woli jest więc bardzo podobny; umowa stron zostaje zniweczona i muszą one zwrócić sobie to co świadczyły. Reasumując organ wyjaśnił, że na błąd można się powołać tylko wtedy, gdy sprzedawca o wadzie wiedział lub z łatwością mógł ją zauważyć, natomiast przy rękojmi okoliczności te nie mają istotnego znaczenia, gdyż wystarczy, że wada wystąpiła i tkwiła w rzeczy sprzedanej. W konsekwencji nie każdy przypadek nabycia rzeczy wadliwej uzasadnia odpowiedzialność z tytułu rękojmi lub uprawnia do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego przez kupującego.
W niniejszej sprawie jako okoliczność stanowiącą podstawę wniosku o zwrot podatku w trybie art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. Skarżący wskazał, iż samochód został zwrócony w dniu 4 lutego 2013 r. sprzedawcy bowiem na podstawie weryfikacji dokumentów oraz przeprowadzonych badań technicznych, wykonanych przez rzeczoznawcę PZM okazało, się że stan techniczny samochodu był niezgodny z ofertą na podstawie której został nabyty. W tym miejscu należy wskazać, że z akt sprawy wynika, iż nabycie przedmiotowego samochodu nastąpiło w skutek zawarcia umowy sprzedaży, a nie przyjęcia oferty. Zgodnie z art. 66 § 1 K.c. oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę (która wywołuje skutki prawne tak jak umowa sprzedaży), jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy. A zatem wyrażona w niej propozycja zawarcia umowy powinna być tak sformułowana, że do zawarcia umowy potrzebne jest wyłącznie oświadczenie o przyjęciu oferty wprost. Jeżeli sprzedający formuje ogólny zamiar zawarcia w przyszłości określonej umowy, nawet precyzując jej postanowienia, nie jest to oferta w rozumieniu art. 66 § 1 K.c. i nie wywołuje ona żadnych skutków prawnych. Oznacza to, że na jej podstawie nie można dochodzić praw i roszczeń w stosunku do oferowanej rzeczy. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. skoro w § 5 umowy sprzedaży sprzedający oświadczył, że pojazd nie ma wad technicznych, które są mu znane i o których nie powiadomił kupującego, a Strona potwierdziła znajomość stanu technicznego pojazdu, a ponadto skoro Skarżący wyjaśnił, iż sprzedający w dniu 15 stycznia 2013 r. został wezwany do wydania pojazdu zgodnie z opisem zawartym w ofercie na podstawie której został sprzedany to powyższe okoliczności wykluczają możliwość powoływania się Skarżącego na błąd co do treści czynności prawnej z uwagi na niezgodny "stan techniczny samochodu z ofertą na podstawie której został nabyty", gdyż znajomość stanu technicznego Skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem. Ponadto zdaniem organu fakt, iż Skarżący wzywając sprzedającego do wydania pojazdu zgodnego z opisem zawartym w ofercie (...) świadczy o tym, iż zgodnie z art. 560 K.c. skorzystał on z prawa rękojmi za wady rzeczy nabytej, która to okoliczność pomimo unieważnienia umowy sprzedaży nie uprawnia do zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych. W związku z powyższym organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w zaistniałej sytuacji tylko skuteczne uchylenie się przez Skarżącego od skutków oświadczenia woli, mogłoby stanowić podstawę do żądania zwrotu podatku w trybie art. 11 u.p.c.c.
5. Skarżący niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skargą z dnia 3 czerwca 2014 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wypłatę kwoty 1.680 zł z tytułu zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych. Zarzucił przy tym naruszenie: 1) art. 122 w zw. z art. 187 O.p. poprzez jego niezastosowanie, dokonanie analizy zebranego materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący i pominiecie w efekcie, że umowa sprzedaży zawarta pomiędzy stronami unieważniona została z uwagi na wprowadzenie Skarżącego w błąd; 2) art. 199a O.p. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że umowa zawarta pomiędzy stronami unieważniona została z uwagi na wprowadzenie Skarżącego w błąd; 3) art. 11 ust. 1 pkt. 1 u.p.c.c. w zw. z art. 84 K.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie uiszczony podatek od czynności cywilnoprawnych podlega zwrotowi i niezwrócenie w efekcie należnej kwoty 1.680 zł z tytułu uiszczonej kwoty podatku od czynności cywilnoprawnych. W uzasadnieniu zarzucił organowi, że nie przeprowadził analizy dokonanej czynności, odniósł się jedynie do dosłownego brzmienia badanych dokumentów. Jego zdaniem organ nie wziął pod uwagę wszystkich czynników towarzyszących sprawie i pominął, że powodem unieważnienia umowy sprzedaży samochodu było działanie pod wpływem błędu, w który został wprowadzony celowo przez sprzedającego. Zarzucił sprzedającemu świadome wprowadzenie go w błąd, przedstawiając mu błędną, fałszywą wizję rzeczywistego stanu przedmiotu umowy sprzedaży. W ocenie Skarżącego informacje, że samochód był wcześniej po wypadku i, co więcej, przeznaczony został do kasacji celowo zostały zatajone przez sprzedającego, który posiadał o nich informacje. W związku z powyższym Skarżący uznał, że w zaistniałej sprawie wystąpiło uchylenie się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli z uwagi na działanie pod wpływem błędu. Tym samym uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna), co też, zgodnie z dyspozycją art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. stanowi podstawę do zwrotu podatku.
6. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługiwała na uwzględnienie.
7. Na wstępnie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 przytoczonego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a") wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przenosząc określone w przepisach P.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży samochodu osobowego zawartej w dniu 11 stycznia 2013 r. w kwocie 1.680 zł - narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy.
8. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności dokonania zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 1.680 zł pobranego od umowy sprzedaży samochodu osobowego [...] rok prod. 2010 zawartej pomiędzy Skarżącym, a sprzedającą D.C. . Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy Skarżący po dokonaniu weryfikacji dokumentów oraz przeprowadzeniu badań technicznych wykonanych przez rzeczoznawcę z PZM stwierdził, że stan techniczny samochodu był niezgodny z ofertą na podstawie której samochód został zakupiony. W związku z powyższym wezwał sprzedającego do wydania pojazdu zgodnego z opisem zawartym w ofercie na podstawie, której został sprzedany. Następnie w dniu 4 lutego 2013 r. samochód został zwrócony sprzedawcy, natomiast Strona otrzymała zwrot uiszczonej kwoty. Skarżący poprzez stwierdzenie, że w chwili wykrycia błędu podjął działania zmierzające do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli (nieważność względna) uznał, iż zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. przysługuje mu zwrot uiszczonego podatku. Zaznaczył przy tym, że zawierając umowę sprzedaży, działał pod wpływem błędu. Natomiast w chwili wykrycia błędu podjął odpowiednie działania, w tym zawiadomił sprzedawcę o woli uchylenia się od skutków prawnych zawartej umowy, co też w jego ocenie nastąpiło z zachowaniem rocznego okresu od dnia wykrycia błędu. Stanowisko organu natomiast opierało się na założeniu, że w zaistniałej sprawie nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 11 ust. 1 u.p.c.c., gdyż późniejsze odstąpienie od realizacji umowy sprzedaży nie uzasadnia zwrotu pobranego podatku od dokonanej czynności. W związku z zaistniałą sytuacją na uwagę Sądu zasługuje fakt, iż powyższe organ stwierdził na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w postaci: deklaracji PCC-3 złożonej przez Skarżącego w dniu 24 stycznia 2013 r. dotyczącej umowy sprzedaży samochodu osobowego, w której został wykazany podatek do zapłaty w kwocie 1.680 zł; umowy sprzedaży ww. samochodu zawartej w dniu 11 stycznia 2013 r. w W. pomiędzy Skarżącym, a D. C. oraz potwierdzenia wykonania przelewu do organu podatkowego.
9. Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę dostrzegł, iż powyższa ocena organu o braku zaistnienia przesłanek zawartych w art. 11 ust. 1 u.p.c.c. nie znajduje oparcia w zgromadzonych w sprawie aktach. Należy stwierdzić, że w sprawie nie został zgromadzony materiał dowodowy potwierdzający okoliczność, iż Skarżący został umyślnie wprowadzony w błąd, którą mogłaby być opinia rzeczoznawcy wydana po przeprowadzeniu badań technicznych samochodu. Brak jest również dokumentów wskazujących na okoliczności towarzyszące odstąpieniu od umowy oraz świadczących o zwrocie przedmiotu, którego dotyczyła zawarta umowa. Odnosząc się do stwierdzenia Skarżącego, iż sprzedający został przez niego pisemnie poinformowany o okolicznościach wprowadzenia go w błąd, po czym podjął próby konwalidacji czynności, które w konsekwencji jego zdaniem doprowadziły do unieważnienia umowy sprzedaży, podnieść należy, że organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania dowodowego mającego na celu określenie w jakim trybie dokonana została pomiędzy nabywcą i sprzedającym czynność zwrotu samochodu. Organy nie zebrały w sprawie materiału dowodowego przesądzającego, iż w niniejszej sprawie odstąpienie od umowy kupna samochodu nastąpiło na podstawie rękojmi za wady rzeczy nabytej, o której mowa w art. 556 - 557 K.c., która to okoliczność pomimo unieważnienia umowy sprzedaży nie uprawnia do zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych, czy też w trybie powoływania się na zaistnienie nieważności względnej. Powyższe w ocenie Sądu ma istotne znaczenie biorąc pod uwagę, że skutek zastosowania przepisów o rękojmi i uchyleniu się od skutków oświadczenia woli jest bardzo podobny. W obydwu przypadkach umowa stron zostaje zniweczona i muszą one zwrócić sobie to co świadczyły. W tym kontekście przyjąć należy, iż organy administracji wydając decyzje naruszyły przepisy postępowania w tym art. 191 ustawy Ord. pod. dotyczące gromadzenia i analizy dowodów w sprawie. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Natomiast w myśl postanowień § 2 tego artykułu organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Przez akta sprawy administracyjnej należy rozumieć pełną dokumentację, stanowiącą dowód przeprowadzonych przez organy administracji i strony czynności prawnych oraz dowody pozwalające skonfrontować twierdzenia i zarzuty skarżących. Akta administracyjne, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, winny zawierać wszystkie dokumenty obrazujące kolejne czynności formalne i merytoryczne, wykonywane przez organy prowadzące postępowanie w rozstrzyganej sprawie. Akta postępowań toczących się przed organem pierwszej i drugiej instancji, przedkładane sądowi winny zawierać komplety dokumentów ułożonych chronologicznie, złączonych i ponumerowanych, wyposażonych w kartę przeglądową. Niespełnienie tych wymagań skutkuje tym, iż sąd, nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie może uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ administracji. Powyższe wymagania wynikają przede wszystkim z treści art. 122 i art. 187 § 1 ustawy Ord. pod. jako zasad proceduralnych, a także przepisów szczegółowych w zakresie zbierania i dokumentowania dowodów oraz art. 54 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego.
10. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie posiadanych akt sprawy nie może stwierdzić czy w sprawie zebrany został cały materiał dowodowy, na podstawie którego można było dokonać jego wyczerpującej analizy.
11. W związku z powyższym za zasadne należało uznać podniesione przez Skarżącego zarzuty naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 ustawy Ord. pod. Tym samym wobec braków dowodowych oraz niezupełnych, lakonicznych wydanych w sprawie uzasadnień rozstrzygnięć, brak było podstaw do merytorycznego badania sprawy zasadności zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży nabytego przez Skarżącego samochodu. Organy nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności mających znaczenie dla ustalenia, czy faktycznie odstąpienie od umowy kupna samochodu nie nastąpiło poprzez uchylenie się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli z uwagi na działanie pod wpływem błędu, stanowiącą podstawę do zwrotu ww. podatku. Tym samym naruszona została zasada prawdy obiektywnej przewidziana w art. 122 ustawy Ord. pod. oraz zasady postępowania dowodowego określone w art. 187 § 1 oraz w art. 191 ustawy Ord. pod.
12. Ponownie rozpatrując sprawę organy podatkowe wezwą Skarżącego do przedstawienia niezbędnych do prawidłowej oceny przedmiotowego zdarzenia prawnego dokumentów związanych ze sprzedażą samochodu, w tym w szczególności dokumentów na podstawie których doszło do rozwiązania umowy, opinii biegłego rzeczoznawcy i innych dokumentów niezbędnych do ustalania obiektywnego stanu faktycznego. Celem dokładnego wyjaśnienia sprawy organy podatkowe powinny również przesłuchać strony umowy sprzedaży. Warto także wyjaśnić kwestie związane z rejestracją pojazdu. Sąd zauważa również, że Skarżący w ramach zasady współdziałania powinien także aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym.
13. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny ze względu na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania wskazane, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O zakresie w jakim zaskarżona decyzja nie może być wykonana Sąd orzekł stosownie do treści art. 152 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło