II FZ 113/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Syndyka Masy Upadłości "R." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 października 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1259/14 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości "R." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 11 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie odpowiedzialności płatnika z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za marzec i kwiecień 2013 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił Syndykowi Masy Upadłości "R." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w D. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 11 sierpnia 2014 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie odpowiedzialności płatnika z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za marzec i kwiecień 2013 r. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Odpis tego postanowienia z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 6 sierpnia 2015 r. W dniu 13 sierpnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wpłynęło opatrzone datą 11 sierpnia 2015 r. zażalenie skarżącego na opisane na wstępie postanowienie. Zażalenie to zostało sporządzone na jednej karcie, na której zamieszczono: datę sporządzenia; sygnatury akt sprawy nadane przez skarżącego oraz przez Sąd; adresata zażalenia; wskazanie, jakiej sprawy dotyczy; oznaczenie pisma; żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia. Ostatnim zapisem umieszczonym w treści pisma (na wysokości ¾ kartki) było słowo "Uzasadnienie". Z uwagi na powyższe, zarządzeniem z dnia 18 sierpnia 2015 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, poprzez podpisanie zażalenia lub złożenie 2 odpisów podpisanego zażalenia oraz uzasadnienie zażalenia – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 26 sierpnia 2015 r. Sąd w wezwaniu błędnie podał datę zażalenia z dnia 13 sierpnia 2015 r. (zażalenie jest opatrzone data 11 sierpnia 2015 r.). W dniu 2 września 2015 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący zwrócił się do Sądu o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 sierpnia 2015 r. Pismem z 4 września 2015 r., dręczonym 18 września 2015 r., Sąd poinformował skarżącego, że wezwanie Sądu z dnia 18 sierpnia 2015 r. do usunięcia braków formalnych dotyczy zażalenia skarżącego z dnia 11 sierpnia 2015 r. (data wpływu do WSA: 13 sierpnia 2015 r.) na postanowienie Sądu z dnia 24 lipca 2015 r. W dniu 25 września 2015 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z dnia 11 sierpnia 2015 r., dokonując jednocześnie uzupełnienia wskazanych braków. W uzasadnieniu wniosku, przywołując ww. pismo z dnia 4 września 2015 r., skarżący wskazał, że nie ponosi winy za to, że skierowane do niego wezwanie Sądu z dnia 18 sierpnia 2015 r. było nieprecyzyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, wskazując, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Uznał, że omyłkowe podanie przez sąd złej daty pisma, którego uzupełnienie braków dotyczyło, nie można uznać za przeszkodę, której strona nie mogła usunąć. Stwierdził, że strona mogła zweryfikować swoje wątpliwości (telefonicznie, telefaksowo czy osobiście) i uzupełnić braki w terminie. W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wyjaśnienie wątpliwości co do treści zarządzenia Przewodniczącego Wydziału powinno nastąpić poprzez formę pisemna. Podkreślił, że pismem z dnia 24 września 2015 r. - z zachowaniem siedmiodniowego terminu od otrzymania w dniu 18 września 2015 r. pisma wyjaśniającego wątpliwości zarządzenia - złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z dnia 11 sierpnia 2015 r., dokonując jednocześnie uzupełnienia braków formalnych tego zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynika z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP) oraz naruszałoby prawo do sądu (por. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając rygor określony w art. 85 P.p.s.a., ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (por. art. 86. § 1. P.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Jak stanowi z kolei art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący uprawdopodobnił okoliczność, wskazującą na brak jego winy w uchybieniu terminu. Przede wszystkim podkreślić należy, że Sąd omyłkowo wskazał złą datę zażalenia w wezwaniu do uzupełnienia jego braków. Skarżący w terminie siedmiu dni ustosunkował się do wezwania, składając wniosek o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści zarządzenia. Po otrzymaniu wyjaśnienia, w terminie siedmiu dni (a zatem z zachowaniem terminu od ustania przyczyny uchybienia terminu) złożył wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności oraz uzupełnił wymagane braki zażalenia. Należy zatem stwierdzić, że skarżący dochował należytej staranności w swoim działaniu. Skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędnego wskazania daty w piśmie przez Sąd. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków zażalenia nastąpiło bez winy skarżącego, a zaskarżone postanowienie narusza prawo. Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 §1 i § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.