II FSK 1762/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz, , , po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. od postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1392/14 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 6 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych postanawia oddalić skargę kasacyjną. 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 9 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1392/14 odrzucił skargę A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi wynika, że została ona doręczona w dniu 7 stycznia 2015 r. W ocenie Sądu skoro przesyłka ta została awizowana po raz pierwszy w dniu 22 grudnia 2014 r., a następnie po raz drugi w dniu 30 grudnia 2014 r., to doręczenie nastąpiło z dniem 5 stycznia 2015 r. Termin do odebrania przesyłki biegł od daty pierwszego awizowania przez kolejnych 14 dni. Sąd uznał, że skoro strona nie odebrała przesyłki w ciągu 14 dni od dnia dostarczenia pierwszego awiza, to została ona doręczona prawidłowo. Zdaniem Sądu okoliczność, że adresatowi wydano przesyłkę w terminie późniejszym nie ma żadnego znaczenia dla liczenia terminu według art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Następnie Sąd zaznaczył, że odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest czynnością organizacyjno-techniczną, nie mająca znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie tj. upływ ostatniego dnia okresu. Wobec powyższego Sąd uznał, że siedmiodniowy termin na uzupełnienie braku formalnego skargi oraz uiszczenie wpisu sądowego od skargi upłynął z dniem 12 stycznia 2015 r. Pełnomocnik skarżącej uzupełnił natomiast brak formalny skargi w dniu 14 stycznia 2015 r., a więc już po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. W tym samym dniu, tj. 14 stycznia 2015 r., odnosząc się do wezwania w przedmiocie wpisu od skargi, pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia tego wpisu. Sąd podkreślił, że złożony przez pełnomocnika skarżącej wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zapobiegł upływowi terminu do uiszczenia wpisu od skargi, w szczególności nie przerwał terminu do uiszczenia wpisu. 2. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania tj.: - niezastosowanie art. 65 § 2 w związku z 73 p.p.s.a., poprzez uznanie, że skarżąca otrzymała pismo w dniu 5 stycznia 2015 r., nie biorąc pod uwagę wymogów określających tryb awizowania i doręczania przesyłek w postępowaniu cywilnym mający zastosowanie również w postępowaniu administracyjnym, - błędne zastosowanie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 45 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez mylne uznanie, że skarżąca uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uiszczenia należnego wpisu, co spowodowało z kolei odrzucenia skargi a w konsekwencji pozbawiło skarżącą prawa do rozpatrzenia skargi pod względem merytorycznym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 3. Rozpoznając niniejszą skargę Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu. Stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65- 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia tj. awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma. Fikcja ta polega na przyjęciu za udowodniony fakt prawotwórczy, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe. W niniejszej sprawie przesyłka z dnia 18 grudnia 2014 r. została awizowana po raz pierwszy 22 grudnia 2014 r. i powtórnie w dniu 30 grudnia 2014 r. Skarżąca odebrała przesyłkę w urzędzie pocztowym 7 stycznia 2015 r. W zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału wskazany został 7 dniowy termin uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem skarżącej uzupełniając te braki w dniu 14 stycznia 2015r., dopełniła powyższego obowiązku. W odniesieniu do powyższego należy wskazać, że w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, iż odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, w dalszym ciągu będzie miała zastosowanie wynikająca z tego przepisu fikcja prawna wcześniejszego doręczenia. W tym zakresie jej skutki nie przestają wywoływać skutków prawnych wcześniejszego doręczenia przesyłki. Innymi słowy, późniejsze odebranie na żądanie strony pisma, a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., na skutek bezprawnego jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. Dlatego też, fakt odebrania pisma z urzędu pocztowego przez skarżącą po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 p.p.s.a., potwierdzony stosownym stemplem pocztowym, nie ma wpływu na skutek określony w art. 73 § 4 p.p.s.a. Brak fikcji prawnej doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być natomiast wykazane, gdy adresat pisma wskaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i nie mógł w ogóle odebrać przesyłki pocztowej. Jedną z możliwości służących wykazaniu braku skuteczności fikcji prawnej doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. W rozpoznawanej sprawie, skarżącej nie udało się jednak w żaden sposób wykazać, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i w ten sposób zakwestionować skuteczności fikcji doręczenia. W związku z tym, że pierwsze awizo zostało dokonane 22 grudnia 2014 r., bieg czternastodniowego terminu upływał 5 stycznia 2015 r. W tym dniu, zgodnie z przyjętą fikcją prawną nastąpiło więc doręczenie pisma adresatowi i wobec tego zaczął biec 7 dniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego wynikający z zarządzenia przewodniczącego wydziału i złożenia pełnomocnictwa procesowego. Termin uzupełnienia ww. braków formalnych skargi liczony od 5 stycznia 2015 r. upływał zatem dnia 12 stycznia 2015 r. Mając na uwadze powyższe, prawidłowym było odrzucenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania nie znajduje uzasadnienia prawnego. Brak jest bowiem podstawy prawnej w ustawie p.p.s.a. do zasądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07). Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.