II FZ 646/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 2385/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 września 2014 r. nr (...) w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 2385/14, mocą którego oddalono wniosek M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W motywach orzeczenia Sąd podał, że skarżąca, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego. We wniosku uzasadniała, że nie jest w stanie ponosić kosztów postępowania z uwagi na niskie dochody. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że strona mieszka wspólnie z rodzicami i bratem. Nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Matka i brat nie mają żadnych dochodów, ojciec na podstawie umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie 210 zł, natomiast skarżąca uzyskuje 2.000 zł z działalności gospodarczej. Skarżąca oświadczyła, że stałe miesięczne wydatki rodziny obejmują: opłaty za telefon (207,27 zł), za wodę (197 zł), wywóz śmieci (88 zł), za energię elektryczną (351,15 zł) na żywność i środki higieny (1.000 zł) – łącznie 1.843,78 zł. Wskazała, że ani ona, ani jej ojciec nie posiadają rachunków bankowych. Brat jest uczniem trzeciej klasy liceum. Nieruchomość, którą zamieszkuje rodzina strony, jest własnością dziadka. Końcowo strona oświadczyła, że w 2014 r. jej dochody drastycznie spadły, co zmusza ją do likwidacji działalności gospodarczej w najbliższym czasie. Z przedłożonych dokumentów wynika, że przychody strony z działalności gospodarczej w 2013 r. wyniosły 806.053,01 zł, a dochód – 40.531,44 zł. W czwartym kwartale 2014 r. skarżąca w ramach działalności gospodarczej dokonała dostawy towarów i usług o wartości 142.250 zł i nabyła towary i usługi na kwotę 151.085 zł. W zeznaniu podatkowym PIT-36 za 2014 rok skarżąca wykazała przychód z działalności gospodarczej wynoszący 557.769,26 zł i koszty jego uzyskania 642.674,66 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny przywołał m.in. treść art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) i stwierdził, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała braku możliwości wygospodarowania jakichkolwiek środków na koszty związane z jej udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że skarżąca taką zdolność posiada, o czym świadczą osiągnięte przez nią przychody w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Sąd nie zgodził się z prezentowanym przez skarżącą stanowiskiem, że wyznacznikiem dla oceny możliwości finansowych wnioskodawcy winien być dochód czy strata przedsiębiorcy. Przy badaniu zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ocena sytuacji finansowej osoby prowadzącej działalność gospodarczą następuje przez pryzmat osiąganych przez nią przychodów, gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Strata jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jak wynika z przedłożonych przez skarżącą zeznań podatkowych za lata 2013 i 2014, przychody skarżącej wyniosły odpowiednio 806.053,01 zł i 557.769,26 zł. Z kolei, według danych zawartych w deklaracji VAT-7 za ostatni kwartał 2014 r., skarżąca czyniła zakupy związane z działalnością gospodarczą o wartości średnio miesięczne 50.000 zł. Na podobną kwotę dokonywała dostawy towarów i usług. Jeśli zaś chodzi o stałe miesięczne wydatki rodziny skarżąca określiła je w kwocie ok. 1.850,00 zł. Te wartości dowodzą, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania i koszty związane z udziałem pełnomocnika w sprawie. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca stwierdziła, że wykazała spełnienie przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy. Jej zdaniem ujemny wynik finansowy z prowadzonej działalności gospodarczej powinien być w sprawie przesądzający. Skarżąca dodała, że orzeczono wobec niej zabezpieczenie należności w wysokości około 2 000 000,00 zł, zajęto jej majątek, zablokowano konta bankowe oraz zajęto wierzytelności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, decydujące znaczenie w sprawie ma to, że skarżąca w ostatnim kwartale 2014 r., kiedy to wniosła skargę w niniejszej sprawie, dokonała zakupów w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej za kwotę około 150.000 zł. To zaś oznacza, że skarżąca miała możliwości finansowe, by uiścić wpis od skargi (500 zł), a także ponieść ewentualne koszty profesjonalnego pełnomocnika, którego udział w sprawie na tym etapie postępowania nie jest obowiązkowy. Wydatkowanie znajdujących się w dyspozycji skarżącej środków na inne cele nie może skutkować przerzuceniem kosztów jej procesu na skarb państwa. Prawo pomocy nie jest regułą, lecz wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez jego strony; dlatego też musi być stosowane w sytuacjach ewidentnych. Okoliczności przedstawione przez skarżącą we wniosku nie dowodzą, by w jej przypadku taka sytuacja zaistniała. Nie ma też racji skarżąca twierdząc, że dla oceny jej możliwości finansowych decydujące znaczenie ma wykazana w zeznaniu podatkowym strata z działalności gospodarczej. Jak prawidłowo wyjaśnił to Sąd pierwszej instancji, strata z działalności gospodarczej nie musi świadczyć o złej kondycji materialnej danego podmiotu. Z treści zeznań podatkowych nie wynika wcale, jaki jest potencjał do gromadzenia środków finansowych czy dostępność środków finansowych, a strata jest jedynie wynikiem różnicy między przychodami a kosztami działalności, które to koszty są wynikiem decyzji gospodarczych danego podmiotu. Odnosząc się do nowych okoliczności przedstawionych przez skarżącą w zażaleniu, a dotyczących zabezpieczenia na jej majątku, zajęcia kont bankowych i przysługujących wierzytelności, stwierdzić należy, że poddają one w wątpliwość rzetelność oświadczenia skarżącej o jej sytuacji materialnej. Skarżąca konsekwentnie bowiem twierdziła, że nie ma żadnego majątku, nie ma też żadnych kont bankowych. Skarżąca zdaje się prezentować w sprawie tylko te okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyznanie jej prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.