VIII SA/Wa 1283/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. jako następca prawny [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w F. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także: "Prezes ARiMR") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2012 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o.o. w F. (obecnie: [...] Spółka z o.o. w B.; dalej także: "Spółka") na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej także: "Dyrektor ARiMR") Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. o zawieszeniu postępowania odwoławczego od decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej także: "Kierownik ARiMR") Nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 – zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Kierownik ARiMR odmówił [...] Spółce z o.o. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 r. Wyjaśnił jednocześnie, że producent rolny, od którego nastąpiło przejęcie przez Spółkę prawa do płatności nie był uprawniony do ich otrzymania. W dniu [...] lutego 2011 r. Kierownik ARiMR anulował bowiem R. M. numer identyfikacyjny oraz odmówił wpisu do ewidencji producentów. W sprawie tej wniesiono odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] Dyrektor ARiMR zawiesił z urzędu postępowanie dotyczące rozpatrzenia odwołania od decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. do czasu zakończenia postępowania w sprawie anulowania R. M. numeru identyfikacyjnego. Wskazano, iż w chwili orzekania przez organ sprawa ta znajduje się na etapie rozpoznawania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej Dyrektora ARiMR od wyroku WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 782/11 (z dnia 15 grudnia 2011 r.), stwierdzającego nieważność decyzji w sprawie anulowania i odmowy wydania R. M. numeru identyfikacyjnego. Organ ten uznał, że kwestia posiadania numeru jest istotna w sprawie o przyznanie płatności i nosi znamiona zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...], wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie Prezes ARiMR utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy, podzielając stanowisko organu I instancji. Organ odwoławczy wyraził przekonanie, że pomiędzy sprawą dotyczącą posiadania w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności numeru identyfikacyjnego przez R. M., a sprawą o przyznanie płatności, zachodzi bezpośredni związek, ponieważ posiadanie takiego numeru jest jednym z warunków otrzymania płatności za 2011 r. Pismem z dnia [...] września 2012 r. [...] Sp. z o.o. w B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora ARMiR Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., wnosząc o jego uchylenie. Podniosła, iż powołana w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia okoliczność nie mogła stanowić podstawy zawieszenia postępowania odwoławczego. Organy powinny ocenić przesłanki przyznania płatności wobec Spółki, a nie R. M., która nie jest już stroną postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lutego 2013 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 892/12 skargę oddalił. Sąd I instancji stwierdził, że w kontrolowanej sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne w myśl art. 97 § 1 k.p.a. Przepis ten wyznacza podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania i w sprawie o przyznanie płatności za okoliczność taką należało uznać kwestię posiadania przez R. M. (pierwotną wnioskodawczynię o przyznanie płatności) numeru identyfikacyjnego nadawanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Na wyprowadzenie takich wniosków pozwala analiza przepisów art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.; dalej także: "ustawa o płatnościach bezpośrednich"). Rolnikowi przysługuje bowiem jednolita płatność obszarowa, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Przejmujący gospodarstwo rolne, który spełnia warunki formalne, przejmuje prawa i obowiązki przekazującego. Oznacza to, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności R. M. musiała legitymować się numerem identyfikacyjnym, a skoro pozbawiono ją tego numeru, to ta sprawa wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w F. (obecnie: [...] Spółki z o.o. w B.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 892/12, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, orzekając jednocześnie o kosztach postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny za trafny uznał zarzut skargi kasacyjnej wskazujący, iż Sąd I instancji w sposób nieuprawniony przyjmuje, że organy poprawnie przyjęły istnienie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie w zakresie anulowania numeru identyfikacyjnego dla R. M. nie może być kwestią prejudycjalną dla postępowań wszczętych przez Spółkę. Uznanie trafności tego zarzutu spowodowało uwzględnienie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zaakceptował stanowisko skargi kasacyjnej i stwierdził, że postępowanie w sprawie anulowania numeru identyfikacyjnego dla zbywcy gospodarstwa (działek rolnych) nie może być zagadnieniem wstępnym, skoro warunkiem przyznania płatności jest spełnienie prawem przewidzianych wymogów przez nabywcę, a więc Spółkę. Wskazał, iż z faktu, że przepisy prawa stwierdzają wstąpienie nabywcy (przejmującego) w miejsce zbywcy (przekazującego) nie wynika tego rodzaju związek między tymi podmiotami oraz posiadanym uprawnieniem do dopłat, który wyczerpywałby dyspozycję art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zwłaszcza w sytuacji, z którą mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Z przepisów prawa bowiem wynika, że Spółka może ubiegać się o stosowną dopłatę, o ile podmiot przekazujący gospodarstwo rolne złożył skutecznie wniosek według właściwych przepisów. Warunek złożenia takiego wniosku dla uzyskania płatności przez Spółkę jest okolicznością warunkującą skuteczność wniosku Spółki. Zatem w tej zależności istnieje związek między uprawnieniem przekazującego gospodarstwo, a uprawnieniem podmiotu przejmującego. Spółka nie nabyłaby prawa do uzyskania płatności, gdyby R. M. jako przekazująca gospodarstwo na jej rzecz nie złożyła wniosku zgodnie z przepisami prawa, a to oznacza, że Spółka nie miałaby tytułu o uzyskanie płatności, gdyby R. M. w chwili złożenia wniosku, a więc [...] maja 2011 r., składając wniosek nie posiadała numeru identyfikacyjnego. Analiza akt sprawy prowadzi jednak do wniosku, że w tej dacie posiadała ten numer, bo decyzja o jego anulowaniu z dnia [...] lutego 2011 r. była nieostateczna, a więc nie wywoływała żadnych skutków prawnych. Również w dacie przekazania gospodarstwa, czyli [...] maja 2011 r. ten numer miała jako rolnik, zatem mogła przekazać uprawnienie do dopłat. Po dacie przekazania podmiotem uprawnionym stała się Spółka i tylko w stosunku do niej można było badać przesłanki przyznania pomocy bez związku z losem numeru identyfikacyjnego R. M. Zatem w tym postępowaniu, w którym uczestniczyła Spółka nie było zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Postępowanie w sprawie poprawności uzyskania dopłat przez przekazującego nie pozostawało w związku koniecznym z przyznaniem pomocy przejmującej Spółce, bo w chwili przekazania gospodarstwa rolnego zbywca posiadał numer identyfikacyjny. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w chwili złożenia wniosku o pomoc przez R. M. i przeniesienia posiadania gospodarstwa na Spółkę R. M. miała numer identyfikacyjny. Pojawienie się zagadnienia wstępnego mogłoby być łączone najpóźniej z datą przekazania gospodarstwa, gdyż po tym fakcie wniosek Spółki o płatności mógł być rozpoznawany tylko w świetle kryteriów wyznaczonych przez prawo, ale adresowanych tylko do Spółki, a nie jej poprzednika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przewidziane w tym przepisie związanie wykładnią prawa dotyczy zarówno oceny w zakresie przepisów materialnoprawnych, jak i norm postępowania. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa istnieje tylko wówczas, gdy stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy zmienił się tak istotnie, że nie mają do niego zastosowania przepisy interpretowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, a ponadto w przypadku zmiany stanu prawnego po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 191). Stanowisko takie jest również prezentowane w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym. Jak bowiem stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 14 maja 2009 r.: "wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny." (LEX nr 503177). Odnosząc przywołane wyżej unormowania do realiów rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że orzekający ponownie w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie został związany wykładnią wyrażoną w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r. sygn. II GSK 1202/13, albowiem w okolicznościach tej sprawy nie zaistniały wymienione wcześniej przesłanki umożliwiające odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego powodu wszystkie rozważania na temat legalności zaskarżonego postanowienia muszą być rozpatrywane w oparciu o stanowisko wyrażone przez Sąd wyższej instancji. Uwzględniając powyższe wywody Wojewódzki Sąd Administracyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy w całości podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż postępowanie w sprawie anulowania numeru identyfikacyjnego dla zbywcy gospodarstwa (działek rolnych) nie może być zagadnieniem wstępnym, skoro warunkiem przyznania płatności jest spełnienie prawem przewidzianych wymogów przez nabywcę. Ze wstąpienia nabywcy (przejmującego) w miejsce zbywcy (przekazującego) nie wynika tego rodzaju związek między tymi podmiotami oraz posiadanym uprawnieniem do dopłat, który wyczerpywałby dyspozycję art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w szczególności w okolicznościach niniejszej sprawy. Art. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich wskazuje przesłanki, jakie rolnik winien spełnić, aby mógł otrzymać wskazane w tym przepisie płatności. Jedną z przesłanek jest posiadanie numeru identyfikacyjnego, nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Art. 21 ustawy o płatnościach bezpośrednich określa przesłanki, jakie winien spełnić przejmujący gospodarstwo rolne. Tym samym z przepisów prawa wynika, że nabywca (przejmujący) może ubiegać się o stosowną dopłatę, o ile zbywca (przekazujący) gospodarstwo rolne złożył skutecznie wniosek według właściwych przepisów. W okolicznościach niniejszej zbywcą jest R. M., która złożyła wniosek o przyznanie płatności, zaś nabywcą [...]Spółka z o.o. w F. (poprzednik prawny [...] Spółka z o.o. w B.). Spółka nie nabyłaby prawa do uzyskania płatności, gdyby R. M. jako przekazująca gospodarstwo na jej rzecz nie złożyła wniosku zgodnie z przepisami prawa, a to oznacza, że Spółka nie miałaby tytułu o uzyskanie płatności, gdyby R. M. w chwili złożenia wniosku, a więc, jak wskazuje Naczelny Sad Administracyjny w dniu [...] maja 2011 r., nie posiadała numeru identyfikacyjnego. Analiza akt sprawy prowadzi jednak do wniosku, że w tej dacie posiadała ten numer, bo decyzja o jego anulowaniu z dnia [...] lutego 2011 r. była nieostateczna, a więc nie wywoływała żadnych skutków prawnych. W dacie przekazania gospodarstwa, czyli [...] maja 2011 r. R. M. także miała ten numer jako rolnik i mogła przekazać uprawnienie do dopłat. Po dacie przekazania podmiotem uprawnionym stała się Spółka i tylko w stosunku do niej można badać przesłanki przyznania pomocy bez związku z losem numeru identyfikacyjnego R. M. Z tych względów w postępowaniu, w którym uczestniczyła Spółka nie było zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a postępowanie w sprawie poprawności uzyskania dopłat przez przekazującego nie pozostawało w związku koniecznym z przyznaniem pomocy przejmującej Spółce, bo w chwili przekazania gospodarstwa rolnego zbywca posiadał numer identyfikacyjny. Pojawienie się zagadnienia wstępnego mogłoby być łączone najpóźniej z datą przekazania gospodarstwa, gdyż po tym fakcie wniosek Spółki o płatności mógł być rozpoznawany tylko w świetle kryteriów wyznaczonych przez prawo, ale adresowanych tylko do Spółki, a nie jej poprzednika. W tych okolicznościach brak jest podstaw do dopatrywania się związku pomiędzy sprawą o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2011 r., w której zawieszono postępowanie odwoławcze i sprawą dotyczącą posiadania przez R. M. numeru identyfikacyjnego, który stanowiłby o występowaniu zagadnienia wstępnego z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym samym zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie Dyrektora ARiMR zostały wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które uzasadnia wyeliminowanie obu tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie z punktu 2 wyroku Sąd oparł o treść art. 152 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461) bowiem Spółka była reprezentowana przed Sądem przez adwokata.