II GSK 2145/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Cezary Pryca sędziowie NSA Andrzej Kisielewicz Irena Wiszniewska-Białecka (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3830/14 w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór przemysłowy oddala skargę kasacyjną I Wyrokiem z 11 marca 2015 r. (sygn. akt VI SA/Wa 3830/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; p.p.s.a.), oddalił skargę H. B. (skarżąca) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (Urząd) z [...] sierpnia 2014 r. oddalającą sprzeciw skarżącej wobec decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Pokrywka ochronna na puszkę – brelok" nr Rp-19457 (sporny wzór). WSA orzekał w następującym stanie sprawy. Decyzją z [...] stycznia 2013 r. Urząd udzielił R. Ż. (uprawniony) prawa z rejestracji spornego wzoru z pierwszeństwem od 20 października 2012 r. Informacja o udzielonym prawie ogłoszona została w Wiadomościach Urzędu Patentowego z 29 czerwca 2013 r. W dniu 17 października 2013 r. skarżąca złożyła sprzeciw wobec decyzji o udzielonym prawie. Jako podstawę prawną sprzeciwu powołała art. 103 w związku z art. 102 ustawy z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (obecnie t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 z późn. zm.; pwp), podnosząc że sporny wzór nie spełniał wymogu nowości z uwagi na zgłoszenie patentowe P.400670 pt.: "Zestaw dwu ochronnych nasadek na puszki", dokonane przez skarżącą 6 września 2012 r., opublikowane 2 kwietnia 2013 r. Zdaniem skarżącej, rejestracja spornego wzoru przemysłowego nastąpiła z naruszeniem przepisów pwp, ponieważ wzór ten był przed datą jego zgłoszenia w Urzędzie udostępniony publicznie na wystawie w Warszawie w dniach 12-13 września 2012 r., na której eksponowano przedmioty upominkowe i przedstawiono także rozwiązanie będące przedmiotem zgłoszenia patentowego P.400670 pt.: "Zestaw dwu ochronnych nasadek na puszki". Uprawniony uznał wniesiony sprzeciw za bezzasadny. Jego zdaniem zgłoszenie patentowe P.400670 pt.: "Zestaw dwu ochronnych nasadek na puszki" nie może podważać nowości spornego wzoru przemysłowego, gdyż zostało podane do publicznej wiadomości 2 kwietnia 2013 r., a więc 6 miesięcy po zgłoszeniu tego wzoru do rejestracji, a ponadto rozwiązanie nim objęte istotnie różni się od rozwiązania przyjętego w spornym wzorze przemysłowym. Decyzją z [...] sierpnia 2014 r. Urząd oddalił sprzeciw. W uzasadnieniu decyzji Urząd podkreślił, że rozszerzenie sprzeciwu w trakcie postępowania jest niedopuszczalne, i że w związku z tym rozstrzygając sprawę nie wziął pod uwagę zarzutu podniesionego przez skarżącą w piśmie z 11 lipca 2014 r., w którym skarżąca rozszerzyła podstawy prawne sprzeciwu o przepis art. 117 ust. 2 pwp. Oceniając sporny wzór pod kątem art. 103 w związku z art. 102 pwp, Urząd stwierdził, że spełnia on cechę nowości, nawet gdyby uznać, że na wystawie w Warszawie w dniach 12-13 września 2012 r. miało miejsce upublicznienie rozwiązania będącego przedmiotem zgłoszenia patentowego P.400670 pt.: "Zestaw dwu ochronnych nasadek na puszki". Porównanie bowiem rozwiązania ujawnionego w tym zgłoszeniu z rozwiązaniem przyjętym w spornym wzorze wskazuje na różnice między nimi. Przede wszystkim we wzorze jest jedna pokrywka (nasadka), w dwóch odmianach, podczas gdy zestaw nasadek ujawniony w zgłoszeniu patentowym składa się z dwóch różnych nasadek złożonych ze sobą. Zaczep oraz występ w spornym wzorze usytuowane są na wysokości dna pokrywki lub na wysokości dolnej krawędzi tulei, natomiast w zgłoszeniu patentowym zaczep głównej (pierwszej) nasadki usytuowany jest na wysokości górnej krawędzi nasadki, a występ na wysokości dolnej krawędzi nasadki, zaś w drugiej nasadce zarówno zaczep, jak i występ stanowią przedłużenie dna nasadki. W spornym wzorze w pierwszej odmianie średnica zagłębienia na reklamę jest większa od średnicy pierścienia, podczas gdy w zgłoszeniu patentowym średnica zagłębienia na reklamę pierwszej nasadki jest mniejsza od średnicy pierścienia, a druga nasadka w ogóle takiego zagłębienia nie posiada. W spornym wzorze w wewnętrznej cylindrycznej powierzchni tulei, w pobliżu połowy jej wysokości, usytuowana jest jedna stożkowa krawędź uszczelniająca, podczas gdy w zgłoszeniu patentowym oba brzegi cylindrycznego pierścienia pierwszej nasadki mają od strony wewnętrznej pierścieniowe garby, przy czym jeden garb ma kształt łukowy, a drugi kształt zaczepu, zaś druga nasadka wcale garbów nie posiada. W obu porównywanych rozwiązaniach odmienny kształt ma występ z otworem. Zdaniem Urzędu, wskazanych różnic nie można uznać za nieistotne, gdyż cechy te wyróżniają porównywane rozwiązania ze stanu techniki, co oznacza, że spornego wzoru przemysłowego nie można uznać za identyczny w rozumieniu art. 103 pwp z udostępnionym publicznie przeciwstawionym rozwiązaniem. Powyższą decyzję skarżąca zaskarżyła do WSA w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. Podniosła zarzut naruszenia art. 7, art. 75, art. 77, art. 107 § 1 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; k.p.a.) w związku z art. 256 ust. 1 oraz art. 103 ust. 1 i art. 108 ust. 3 pwp, przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nieuwzględnienie i nierozpatrzenie dowodów przedstawionych przez stronę zgłaszającą sprzeciw, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalenie, że rozwiązanie według wzoru przemysłowego nr Rp-19457 jest nowe. Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę. Po pierwsze, WSA uznał, że słusznie Urząd nie odniósł się do rozszerzonych podstaw sprzeciwu, zawartych w piśmie skarżącej z 11 lipca 2014 r. WSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 246 ust. 1 pwp każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu o udzieleniu prawa z rejestracji w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu prawa. Podstawę sprzeciwu stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie prawa z rejestracji (ust. 2). Sprawa o unieważnienie prawa z rejestracji na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny rozstrzygana jest w myśl art. 255 ust. 1 pkt 9 pwp w trybie postępowania spornego. Jej granice wyznaczone są granicami sprzeciwu, czyli wskazanymi w sprzeciwie okolicznościami uzasadniającymi unieważnienie prawa. Na wniesienie sprzeciwu ustawodawca wyznaczył 6-miesięczny termin i po upływie tego terminu rozszerzenie granic sprzeciwu jest niedopuszczalne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2014 r., II GSK 592/13). Po drugie, ustosunkowując się do zarzutu braku nowości spornego wzoru w świetle zgłoszenia patentowego P.400670 pt.: "Zestaw dwu ochronnych nasadek na puszki", WSA przypomniał, że w myśl art. 103 ust. 1 pwp wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. WSA podkreślił, że nowość wzoru ulega zniweczeniu zarówno poprzez wcześniejsze ujawnienie "tego samego" wzoru, jak i "takiego samego" wzoru, dopuszczalna zaś jest rejestracja wzoru przemysłowego, który stanowi kombinacje cech znanych już z wcześniejszych wzorów, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywiera ten wzór, różni się od wrażenia wywieranego przez porównywane wzory. WSA, przytoczył przeprowadzoną przez Urząd analizę porównawczą obu przeciwstawionych rozwiązań i zwrócił uwagę, że jakkolwiek rozwiązania te łączy wspólny pomysł, którym jest – ogólnie rzecz ujmując – zabezpieczenie puszki po jej otwarciu przed czynnikami z zewnątrz, to jednak w przypadku spornego wzoru przemysłowego, jego fizyczną postać stanowi pokrywka ochronna na puszkę – brelok, natomiast w zgłoszeniu patentowym P.400670 chodzi o zestaw dwu ochronnych nasadek na puszki. WSA podkreślił, że podważenie nowości spornego wzoru przemysłowego wymagałoby identyczności porównywanych rozwiązań. II Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając go w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi: 1) naruszenie art. 174 pkt 2 w związku z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. przez nierozpoznanie wszystkich argumentów skarżącej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na braku odzwierciedlenia zarzutów skargi w uzasadnieniu wyroku, 2) naruszenie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 103 ust. 1 przez niewłaściwą wykładnię tego przepisu i brak jego powiązania z art. 108 ust. 3 pwp poprzez nieuwzględnienie jego treści. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że WSA nie wziął pod uwagę najistotniejszej kwestii, dotyczącej art. 108 ust. 3 pwp. Przepis ten zobowiązuje zgłaszającego do wskazania istotnych cech wzoru. Z opisu spornego wzoru wynika, że istotne cechy wyróżniające ten wzór ze stanu techniki, to: występ z otworem oraz cylindryczne wgłębienie w dnie. Tymczasem Urząd ustalił zupełnie inny stan faktyczny. Zdaniem skarżącej, przyjmując właściwą interpretację art. 103 pwp i zwracając uwagę na konieczność porównywania cech istotnych spornego wzoru z udostępnionym na targach rozwiązaniem, WSA doszedłby do zupełnie innych wniosków i uchylił zaskarżoną decyzję. W piśmie procesowym z 30 lipca 2015 r. uprawniony wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Zauważył, że na rozprawie w Urzędzie ustalono, że zarejestrowany wzór przemysłowy diametralnie różni się od przedstawionego przez skarżącą produktu (wykonanego według zgłoszenia patentowego P.400670). W piśmie procesowym z 15 września 2016 r. skarżąca podniosła, że 27 czerwca 2016 r. wniosła o sprostowanie opisu spornego wzoru, wskazując, że w opisie tym błędnie określono wzór użytkowy nr 64954 jako wzór "przemysłowy". Pismem z 1 września 2016 r. Urząd powiadomił skarżącą o sprostowaniu opisu. Wobec tego, że opis spornego wzoru był wadliwy, także postępowanie przed Urzędem i WSA, w którym rozpatrywany był sprzeciw wobec tego wzoru, jest, zdaniem skarżącej, dotknięte wadliwością. Podkreślając, że nowość wzoru była rozpatrywana w oparciu o nieistniejący wzór przemysłowy, skarżąca wniosła o uchylenie dotychczasowych orzeczeń wydanych w sprawie spornego wzoru i zwrócenie sprawy do Urzędu w celu jej ponownego rozpoznania w oparciu o prawidłowy opis tego wzoru. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy przypomnieć, iż skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a postawione w ramach wskazanych podstaw zarzuty, stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., wytyczają granice kontroli kasacyjnej. Zaskarżonym wyrokiem WSA za zgodne z prawem uznał rozstrzygnięcie Urzędu, który nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, że prawo do spornego wzoru zostało udzielone z naruszeniem prawa i że ze względu na brak przymiotu nowości wzoru, powinno zostać unieważnione. W skardze kasacyjnej skarżąca sformułowała zarzuty, korzystając z obu wskazanych w art. 174 p.p.s.a podstaw. Jej zdaniem uzasadnienie wyroku nie odzwierciedla zarzutów skargi. Skarżąca zarzuciła też naruszenie art. 103 ust. 1 pwp przez jego wadliwą wykładnię i brak jego powiązania z art. 108 ust. 3 pwp, uznając że porównywane powinny być tylko te cechy spornego wzoru, które w jego opisie wskazane są jako cechy istotne; uwzględnienie tylko tych cech doprowadziłoby do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze, co się tyczy zarzutu naruszenia prawa procesowego, należy stwierdzić, że w skardze brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia tego zarzutu. Skarżąca ogranicza się do podkreślenia, że "WSA wziął pod uwagę prawie wszystkie argumenty stron za wyjątkiem najistotniejszej sprawy wyjaśnianej przez skarżącą opartej na treści art. 108. ust. 3" pwp, podnosząc jedynie argumenty dotyczące interpretacji art. 103 ust. 1 w związku z art. 108 ust. 3 pwp. Argumenty te dotyczą zarzutu naruszenia prawa materialnego i w związku z tym rozpatrywane są w ramach badania drugiego zarzutu. Po drugie, co się tyczy zarzutu naruszenia prawa materialnego, należy na wstępie przypomnieć brzmienie przepisów, które, zdaniem skarżącej, WSA nieprawidłowo zinterpretował. Stosownie do art. 103 ust. 1 pwp wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, z zastrzeżeniem ust. 2. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami. W myśl art. 108 ust. 3 pwp w wersji mającej zastosowanie w niniejszej sprawie: "Opis wyjaśniający ilustrację wzoru przemysłowego powinien przedstawiać wzór przemysłowy na tyle jasno i wyczerpująco, aby na podstawie ilustracji można było wzór odtworzyć w każdej przedstawionej w zgłoszeniu odmianie. W szczególności opis powinien zawierać określenie wzoru przemysłowego, ze wskazaniem przeznaczenia, określać figury ilustracji lub numery próbek, zawierać ponumerowany wykaz odmian wzoru przemysłowego, jeżeli zgłoszenie obejmuje takie odmiany, oraz wskazywać na końcu te cechy postaciowe, które wyróżniają zgłoszony wzór od innych znanych już wzorów i stanowią podstawę do jego identyfikacji". Zdaniem skarżącej, WSA powinien był uznać, że porównaniu podlegają tylko te cechy spornego wzoru, które w jego opisie określone zostały jako istotne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę nie podziela tego stanowiska. Przede wszystkim, z zawartego w art. 103 ust. 1 pwp sformułowania, że wzór należy uznać za identyczny także wtedy, gdy różni się od wcześniej udostępnionego jedynie "nieistotnymi szczegółami" w żadnej mierze nie wynika, iż tylko w razie różnic dotyczących istotnych cech należy stwierdzić brak identyczności. Przeciwnie, w porównaniu ważne są wszystkie cechy, a tylko nieistotne szczegóły nie odgrywają roli. W orzecznictwie podkreśla się, że organ, uznając, iż określony wzór jest identyczny z wzorem przeciwstawionym, powinien wykazać tę identyczność, a więc porównać krok po kroku wzory zestawiane, a w wypadku stwierdzenia zaistnienia jakichś różnic ocenić, czy różnice te są istotne, i uzasadnić, dlaczego uznaje je jedynie za nieistotne szczegóły (zob. też wyrok WSA w Warszawie z 3 listopada 2010 r., VI SA/Wa 1339/10). W rozpatrywanej sprawie Urząd przeprowadził wnikliwe porównanie, wskazał na różnice występujące między spornym wzorem a rozwiązaniem ucieleśnionym w przeciwstawionym zgłoszeniu patentowym i wyjaśnił dlaczego wskazanych różnic nie można uznać za nieistotne. NSA, podobnie jak WSA, uznaje przeprowadzone porównanie i jego rezultat za prawidłowe. Ponadto nie można zgodzić się ze skarżącą, że w badaniu nowości wzoru przemysłowego zakres wymagających porównania cech wzoru wyznacza jedynie jego opis. W tym zakresie wystarczy wskazać, że z art. 108 ust 3 pwp wynika, iż opis wyjaśnia ilustrację wzoru przemysłowego, czyli ma charakter pomocniczy (zob. J. Szczotka, pkt 7 komentarza do art. 108 pwp [w:] T. Demendecki, A. Niewęgłowski, J. Sitko, J. Szczotka, G. Tylec, Prawo własności przemysłowej, LEX 2015, stan prawny na 1 maja 2015 r.). Ocena nowości wzoru przemysłowego polega na analizie zgłaszanego wzoru w zakresie jego identyczności z wcześniejszymi rozwiązaniami. W doktrynie podkreśla się, że porównanie to ma charakter fotograficzny, co oznacza, że porównywane są analogicznie konkretne cechy wzoru lub odnotowywany jest ich brak (zob. szerzej J. Sieńczyło-Chlabicz, Przesłanki zdolności rejestrowej wzoru przemysłowego, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, 2011, nr 3 (36), s. 76). Wreszcie, co się tyczy wniosku skarżącej zawartego w piśmie z 15 września 2016 r. należy stwierdzić, że sprostowana przez Urząd oczywista omyłka w opisie spornego wzoru nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Użycie w opisie spornego wzoru wyrazu "przemysłowego" zamiast "użytkowego" na określenie rozwiązania, do którego opis spornego wzoru nawiązuje, nie świadczy o tym, że dokonana przez Urząd ocena nowości w niniejszej sprawie dotyczyła innego wzoru niż wzór sporny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną.