I SA/Wa 63/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2015 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [..] listopada 2014r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] uznającą za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Burmistrz [...] z dnia [...] lipca 2011r. i orzekło o przyznaniu J.P. świadczenia pielęgnacyjnego na J. J. w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia 1 czerwca 2011r. na czas nieokreślony. W dniu 18 lipca 2014r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęło zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...], z którego wynika, że J.P. pobiera świadczenie – emeryturę, a prawo do świadczenia emerytalnego przysługuje jej od 19 kwietnia 2013r. Decyzją z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] uznał za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne na męża J.J wypłacone J. P. w okresie od [...] kwietnia 2013r. do [...] czerwca 2013r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w związku z uzyskaniem przez J.P prawa do emerytury, nie przysługiwało jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J.P podnosząc, że informacje o przyznaniu emerytury otrzymała dopiero w czerwcu 2013r., dlatego też nie mogła zawiadomić organu , że zaszły zmiany mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że w toku postępowania odwoławczego ustalono, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] czerwca 2013r. przyznano J.P. emeryturę w kwocie zaliczkowej od 19 kwietnia 2013r. tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Zaliczka na poczet przysługującej emerytury została wypłacona z mocą wsteczną od dnia 19 kwietnia 2013r. W ocenie Kolegium uzyskanie przez skarżącą prawa do emerytury od 19 kwietnia 2013r. miało wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych). W związku z pobieraniem przez skarżącą emerytury nastąpiła więc utrata prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym zdaniem Kolegium należy świadczenie pielęgnacyjne uznać za nienależnie pobrane. Organ odwoławczy zaznaczył, że skarżąca została w decyzji Kolegium z dnia [..] sierpnia 2011r. przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne pouczona o treści art. 25 ust. 1 ustawy. Dodatkowo Kolegium podniosło, że skarżąca nie poinformowała o złożeniu wniosku o przyznanie emerytury pomimo obowiązku wynikającego z art. 25 ust. 1 ustawy. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. P. podnosząc, że informację o przyznaniu prawa do emerytury uzyskała w czerwcu 2013r. i w tym samym czasie otrzymała informacje z GOPS, że od 1 lipca 2013r. traci prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z czym uważała, że nie ma się czego zrzekać, jeśli zostało jej to" urzędowo" odebrane. Skarżąca przedstawiła również swoja trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, ze sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, ze zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną. Wydane w niniejszej sprawie decyzje dotyczyły uznania pobranego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 19 kwietnia 2013r. do 30 czerwca 2013r. za świadczenie pobrane nienależnie. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2013r. poz. 1456 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Taką okolicznością - w ocenie organów obu instancji – był fakt przyznania skarżącej emerytury, bowiem zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Organy uznały, że brak poinformowania organu przez skarżącą o ustaleniu jej prawa do emerytury powoduje, że całe świadczenie pobrane przez nią za okres od 19 kwietnia 2013r. do 30 czerwca 2013r. należy uznać za świadczenie pobrane nienależnie. Takie stanowisko jest, w ocenie Sądu, błędne. O ustaleniu prawa do emerytury można mówić dopiero w przypadku wydania prawomocnej decyzji o przyznaniu emerytury. Nie wiadomo, kiedy decyzja ZUS stała się prawomocna, bowiem organy nie poczyniły tym zakresie żadnych ustaleń. Wskazać należy, że zgodnie z art. 118 ust. 7 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. 2009 r. nr 153, poz.1227 ze zm.) od decyzji organu rentowego przysługują osobie zainteresowanej środki odwoławcze określone w odrębnych przepisach. Takimi odrębnymi przepisami są przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. nr 43, poz.296 ze zm.), który w art. 4779 § 1 stanowi, że odwołania od decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do organu, który wydał decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji. Jak wynika z decyzji ZUS dotyczącej skarżącej wniosek o przyznanie emerytury złożyła ona w kwietniu 2013r. r., lecz decyzja o przyznaniu emerytury została wydana dopiero w dniu [...] czerwca 2013r. Skarżąca nie mogła poinformować organu wypłacającego świadczenia rodzinne o przyznaniu jej emerytury wcześniej, niż uprawomocniła się decyzja ZUS, co mogło nastąpić około połowy lipca 2013r. Nie ma przy tym znaczenia, że decyzja ZUS z dnia [...] czerwca 2013r. przyznała skarżącej emeryturę za okres wcześniejszy. Art. 30 ust.2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje, że pobrane świadczenie ma charakter świadczenia nienależnego wówczas, gdy osoba dotychczas uprawniona pobiera je mając świadomość, że uprawnienie do jego otrzymania ustało. Wykładnia art. 30 ust. 2 pkt 1 w powiązaniu z art. 25 ust. 1 tej ustawy wskazuje, że dla ustalenia, od kiedy świadczenia rodzinne są pobierane nienależnie decydujące znaczenie ma chwila, w której świadczeniobiorca dowiedział się o okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczeń, i z którą powinien zawiadomić organ o tej okoliczności. Skoro zatem, J.P nie można zarzucić, aby przyjmowała świadczenie w złej wierze, wiedząc, że jej się ono nie należy, stwierdzić należy, że decyzje organów obu instancji wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 2010r. sygn. akt I OSK 981/10, ze "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Zupełnie niezrozumiały jest zarzut Kolegium skierowany do skarżącej, że nie poinformowała organu wypłacającego świadczenie o złożeniu wniosku o przyznanie emerytury, zważywszy, że samo złożenie wniosku w żaden sposób nie wpływa na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wniosek bowiem może zostać przez organ rentowy rozpoznany pozytywnie bądź negatywnie. W tej sytuacji uznać należy, że decyzje organów obu instancji zostały wydane bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z naruszeniem art. 7,art. 8, art.77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., a także z naruszeniem art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na uwadze powyższe wskazania. Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c , art. 135 i art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.