II OZ 181/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1376/14 o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w ½ części w sprawie ze skargi J. K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił częściowo złożony przez J. K. K. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w ½ części, oddalając w pozostałej części złożony wniosek. W uzasadnieniu postanowienia Sąd uwzględnił, iż zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną. Ich miesięczny dochód brutto wynosi 3.577,94 zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości 2.733,49 zł oraz emerytura jego żony w wysokości 844,45 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 120 m² wraz z budynkiem gospodarczym oraz mieszkanie o powierzchni 48,10 m². Skarżący nie dysponuje oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy J. K. K. podniósł, iż jest inwalidą I grupy po dwóch zawałach lewej półkuli mózgu, cierpiącym na zanik korowo-podkorowy mózgu. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że nie ma żadnych dochodów z mieszkania, ani budynku mieszkalnego z budynkiem gospodarczym. Środki finansowe, które pozostają po uiszczeniu koniecznych opłat są przeznaczane na wyżywienie, leczenie i ubranie, transport na dojazd na zabiegi i rehabilitację oraz wizyty lekarskie. Do pisma załączone zostały kopie następujących dokumentów: orzeczenia z dnia [...] września 2012 r. o stopniu niepełnosprawności J. K., zaświadczenia z dnia [...] czerwca 2014 r., iż J. K. jest członkiem Małopolskiej Okręgowej Izby [...] wraz z potwierdzeniem płatności kwoty 142 zł na rzecz Polskiej [...], przekazów pocztowych świadczeń skarżącego ([...] zł) i jego żony ([...] zł) za miesiąc październik 2014 r., pisma [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2014 r. o wysokości opłat za lokal mieszkalny (409,73 zł), decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2014 z dowodem wpłaty kwoty 329 zł, dowodu wpłaty kwoty 74,55 zł za gaz, dowodu wpłaty kwoty 39,91 zł za [...], dowodu wpłaty kwoty 220.20 zł tytułem składki PZU, potwierdzenia płatności kwoty 79,04 zł za energię elektryczną oraz kwoty 44,16 zł za usługi telekomunikacyjne, faktur za wodę z dnia 30 czerwca 2014 r. na kwotę 129,51 zł i z dnia 8 września 2014 r. na kwotę 136,98 zł, paragonu za konsultację lekarską na kwotę 90 zł, dwóch paragonów ze sklepu B.: z dnia 18 października 2014 r. na kwotę 107,50 zł i z dnia 20 października 2014 r. na kwotę 112,88 zł, dwóch rachunków z dnia 20 października 2014 r. za zakup kurtek na kwoty 89 zł i 163 zł, faktury z dnia 1 października 2014 r. za zakup towarów związanych z prowadzonym remontem na kwotę 286,53 zł, faktur za węgiel z dnia 16 grudnia 2013 r. na kwotę 932,80 zł i z dnia 30 stycznia 2014 roku na kwotę 828 zł, paragonu za węgiel z dnia 18 października 2010 r. na kwotę 768 zł oraz pięciu faktur za zakup lekarstw: z dnia 9 września 2014 r. na kwotę 31,61 zł, z dnia 10 września 2014 r. na 21,73 zł, z dnia 12 września 2014 r. na 42,98 zł, z dnia 29 września 2014 r. na 63,98 zł i z dnia 18 października 2014 r. na sumę 107,64 zł. Postanowieniem z dnia 30 października 2014 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W zakreślonym terminie J. K. K. wniósł sprzeciw od tego postanowienia domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy i zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że wniosek zasługuje na częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd uwzględnił, że wysokość należnego wpisu od skargi wynosi 500 zł, co przy łącznym miesięcznym dochodzie małżonków w wysokości 2.985,24 zł netto może stanowić dla nich pewną trudność płatniczą, zwłaszcza że zarówno skarżący jak i jego żona są już emerytami co wiąże się również z koniecznością wydawania znacznej ilości pieniędzy na lekarstwa i wizyty u specjalistów. Jednakże Sąd uwzględnił, że skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci emerytury, zatem nie grozi mu całkowite pozbawienie środków do życia. Z przedstawionych faktur nie wynika również, że skarżący wydatkuje wszystkie bieżące dochody na niezbędne potrzeby życia codziennego. Wnioskodawca ponosi typowe koszty codziennego utrzymania rodziny (żywność, media, środki czystości). Po ich pokryciu rodzina dysponuje jednak jeszcze pieniędzmi, aby bez uszczerbku dla swojego utrzymania uiścić połowę należnych kosztów sądowych. Posiadanie comiesięcznego dochodu, bez wykazania przez stronę konieczności ponoszenia nadzwyczajnych wydatków na podstawowe sprawy życiowe uniemożliwiają uznanie, że poniesienie połowy kosztów sądowych mogłoby odbyć się z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania rodziny. Mając na względzie powyższe Sąd postanowił częściowo uwzględnić wniosek i przyznać skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w 1/2 części, tj. w połowie należnej ich wysokości. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. K. K. wniósł o zmianę tego postanowienia informując, że występuje w interesie dobra mieszkańców osiedla, aby uniknąć protestów na ulicy i "pozwu grupowego". Nadmienił, że on i jego żona są inwalidami I grupy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3). Jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze J. K. K., prawidłowo przyjął, że spełnia on przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skutkujące przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnieniem od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w połowie. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że poniesienie przez wnioskodawcę pozostałych kosztów, co na obecnym etapie postępowania wiąże się z opłatą w wysokości 250 złotych, nie spowoduje uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu, czy utrzymaniu rodziny. Zaakcentowany w zażaleniu fakt posiadania I grupy inwalidzkiej, nie pozwala na podważenie ustaleń co do stanu majątkowego i rodzinnego przyjętych w zaskarżonym postanowieniu, a które skutkowałyby stwierdzeniem, iż zaistniały podstawy do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Jako pozostający bez wpływu na dokonaną przez Sąd I instancji ocenę możliwości płatniczych skarżącego należy uznać fakt występowania w sprawie dla dobra lokalnej społeczności. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.