I SA/Wa 3063/14

WyrokWSA w Warszawie2015-03-17

Skład orzekający: Joanna Skiba, Iwona Kosińska, Iwona Maciejuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Infrastruktury i Rozwoju prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2001 r. na wniosek M. i H. K., uznając ich za nieposiadających interesu prawnego?
Ratio decidendi
Minister Infrastruktury i Rozwoju przedwcześnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nie czekając na rozstrzygnięcie wniosku o zwrot nieruchomości, który mógł przywrócić skarżącym przymiot strony. Ponadto, organ nadzoru powinien był rozważyć wszczęcie postępowania z urzędu, gdy sam stwierdził potencjalne wady decyzji, zamiast ograniczać się do oceny legitymacji wnioskodawców.
Stan faktyczny
Skarżący M. i H. K. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2001 r. dotyczącej nabycia z mocy prawa przez Gminę B. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił wszczęcia postępowania, uznając skarżących za nieposiadających interesu prawnego, ponieważ w dniu 31 grudnia 1998 r. nie byli już właścicielami nieruchomości. Skarżący nie zgodzili się z tym stanowiskiem, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów KPA i ustawy wprowadzającej reformę administracji publiczną. WSA w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Ministra.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2014 r. oraz poprzedzające je postanowienie Ministra z dnia [...] marca 2014 r. Stwierdzono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zasądzono od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Iwona Maciejuk Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. K. i H. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących M. K. i H. K. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. i H. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] marca 2014 r., nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., po rozpatrzeniu wniosku M. i H. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r., nr [...] w części dotyczącej działki nr [...], w zakresie w jakim obejmuje ona dawną działkę nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Wojewody [...] w żądanej części. Z analizy akt sprawy wynika, że Wojewoda [...], na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.), decyzją z dnia [...] marca 2001 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę B. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, położonej w B., oznaczonej jako działki o nr: [...], [...], [...], o łącznej powierzchni 6,4763 ha. M. i H. K. pismem z dnia 17 września 2013 r. wystąpili o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej działki nr [...], w zakresie w jakim obejmuje ona dawną działkę nr [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że właścicielem działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. był Skarb Państwa na podstawie umowy zawartej z M. i H. K. w dniu [...] września 1986 r. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister odmówił wszczęcia wnioskowanego postępowania nieważnościowego. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ przywołał treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną i wyjaśnił, że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji organ bada przede wszystkim kwestię wstępną, jaką stanowi zagadnienie legitymacji osoby występującej z wnioskiem oraz to, czy decyzja, w odniesieniu do której na być prowadzone postępowanie nieważnościowe, istnieje w obiegu prawnym. Minister przywołał także treść art. 61a kpa i stwierdził, że postanowienie wydane w tym trybie jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wskazania tego, że istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie, lub też że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może być wszczęte na wniosek strony z uwagi na zapis w ustawie. Do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 kpa dochodzi w ocenie organu wtedy, gdy organ w postępowaniu wstępnym ustali, że w sprawie zachodzą przesłanki podmiotowe, np. brak strony w sprawie, lub przesłanki przedmiotowe, np. brak decyzji administracyjnej, stanowiące przeszkody do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Natomiast zgodnie z art. 157 § 2 kpa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może skutecznie domagać się strona, a więc stosownie do art. 28 kpa tylko taki podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy kwestionowana decyzja. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne interes prawny powinien wynikać z przepisu art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zdaniem organu przymiot strony postępowania prowadzonego w trybie art. 73 powołanej ustawy ma dotychczasowy właściciel nieruchomości oraz nowy jej właściciel - Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, reprezentowani przez swoje organy. Praw rzeczowych do nieruchomości tych właśnie podmiotów dotyczy bowiem ukształtowany przez art. 73 ust. 1 powołanej ustawy stosunek administracyjnoprawny. Minister wyjaśnił, że z analizy akt sprawy wynika, że aktem notarialnym z dnia [...] września 1986 r., rep. A nr [...] nabyto na rzecz Skarbu Państwa od M. T. K. i H. K. m.in. działkę nr [...]. Działka ta weszła w skład działki nr [...], co potwierdza decyzja Geodety Miejskiego z dnia [...] maja 1988 r. Na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 1997 r. działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] i [...]. Z porównania kopii wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia [...] maja 1988 r. z mapą znajdująca się w aktach sprawy zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia 16 marca 2001 r. wynika, że działka nr [...] wchodzi w skład działki nr [...]. Zatem właścicielem działki nr [...] wchodzącej w skład działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. był Skarb Państwa, co potwierdza również wypis z rejestru gruntów z dnia z dnia 31 grudnia 1998 r. W tej sytuacji Minister stanął na stanowisku, że M. i H. K. nie dysponowali w dniu 31 grudnia 1998 r., jak również obecnie nie dysponują prawem własności ani innym prawem rzeczowym do działki nr [...] wchodzącej w skład działki nr [...] zajętej pod drogę publiczną, a zatem nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r. w części dotyczącej działki nr [...], w zakresie w jakim obejmuje ona dawną działkę nr [...]. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem M. i H. K. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że Minister naruszył art. 157 § 2 kpa oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. poprzez odmowę wszczęcia postępowania na skutek nieuznania M. i H. K. za stronę postępowania. Dokonał błędnej wykładni art. 28 kpa oraz naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa poprzez zaniechanie podjęcia czynności procesowych, zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego oraz przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów. Minister Infrastruktury i Rozwoju rozpatrując złożony wniosek stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska Minister w całości podzielił pogląd zaprezentowany w swoim wcześniejszym postanowieniu. Raz jeszcze podkreślił, że stronami postępowania w trybie art. 73 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. są byli właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni, jako osoby wywłaszczone z prawa oraz Skarb Państwa lub właściwa miejscowo jednostka samorządu terytorialnego, jako beneficjenci przewłaszczenia. Stronami postępowania są zatem: osoba, która w dniu 31 grudnia 1998 r. była właścicielem nieruchomości oraz Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Zgodnie zaś z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy H. K. oraz M. K. nie przysługiwało w dniu 31 grudnia 1998 r. ani obecnie nie przysługuje prawo własności do przedmiotowej nieruchomości, co z godnie z treścią art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. uniemożliwia uznanie ich przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. Równocześnie organ wyjaśnił, że złożenie przez H. K. i M. K. do Wojewody [...] wniosku z dnia 17 września 2013 r. o zwrot nieruchomości, nie pozwala uznać wnioskodawców za stronę w postępowaniu w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ze względu na brak interesu prawnego, gdyż przepis ten nie zawiera stwierdzenia, iż nie narusza on praw osób trzecich. Ponadto w ocenie Ministra kwestia złożenia wniosku o zwrot nieruchomości i ewentualna dopuszczalność jego rozpatrzenia nie ma, w ocenie organu, znaczenia dla oceny interesu prawnego skarżących. Mając powyższe na uwadze, Minister utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] marca 2014 r. Na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli M. i H. K.. W jej uzasadnieniu podtrzymali w całości zarzuty zawarte w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: - art. 157 § 2 kpa - przez odmowę wszczęcia postępowania, mimo że treść żądania wnioskodawcy uprawdopodobniła określoną w art. 156 § 1 kpa wadliwość konkretnej decyzji administracyjnej, co sprawia, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji powinno zostać wszczęte z urzędu, - art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - poprzez błędną wykładnię polegającą na nieuznaniu skarżących za stronę, podczas gdy w świetle materiału dowodowego i stanowiska judykatury przysługuje im takie prawo jako stronie, - art. 28 kpa - poprzez błędną wykładnię tego artykułu, co spowodowało nieuznanie skarżących za stronę postępowania, - art. 7, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, oraz art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa - poprzez zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i właściwego wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, - art. 183 kpa w zw. z art. 231 kk - poprzez zaniechanie przez organ administracji zastosowania w/w przepisu. Co w przypadku nieuznania nas za stronę postępowania umożliwia pozostawienie w obrocie prawnym decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Tym samym organ narusza art. 6 kpa, - art. 97 § 1 pkt 4 kpa - poprzez niezawieszenie postępowania w sytuacji, gdy toczy się postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości [...] (po podziale [...] i [...]) prowadzone przez Starostwo Powiatowe w B. W tej sytuacji skarżący wnieśli o "uchylenie i stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...].08.2014r. znak:[...], NK [...]/14, oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r. nr. [...]. Ewentualnie o zawieszenia postępowania do momentu wydania decyzji ostatecznej prowadzonej przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju. Dotyczącej unieważnienia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...].10.2013 r." oraz zasądzenia na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania. W obszernym i szczegółowym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Pismem z dnia 20 lutego 2015 r. skarżący załączyli do akt sprawy kserokopię decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. w sprawie zwrotu skarżącym nieruchomości położonych w B. przy ul. [...] oraz odpis postanowienia Prokuratora Rejonowego B. z dnia [...] lutego 2015 r. o umorzeniu śledztwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na częściową zasadność skargi. W ocenie Sądu orzekającego Minister co najmniej przedwcześnie, przed zakończeniem postępowania o zwrot części przedmiotowej nieruchomości, uznał że skarżącym nie przysługuje przymiot strony we wnioskowanym postępowaniu nieważnościowym i na podstawie art. 61a kpa odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r., którą organ ten, na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.), stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę B. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, położonej w B., oznaczonej jako działki o nr: [...], [...], [...], o łącznej powierzchni 6,4763 ha. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji jest rozstrzygnięciem formalnym, które może być wydane m.in. wówczas, gdy złożony wniosek nie pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 kpa. W postępowaniu tym organ nie może badać zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a musi ograniczyć postępowanie do badania, czy wniosek pochodzi od osoby, która brała udział w charakterze strony w postępowaniu, w którym zostały wydane decyzje objęte wnioskiem o stwierdzenie ich nieważności, bądź nie brała udziału w postępowaniu, ale posiada interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. O tym, kto może być stroną postępowania administracyjnego, rozstrzyga wyżej wymieniony przepis art. 28 kpa, z którego wynika, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2003 r., sygn. akt I SA 2128/2002, niepubl.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Należy podkreślić, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., ONSA 1995/1/32; wyrok NSA z dnia 13 października 2003 r., ONSA 2004/1/3). O tym, czy dany podmiot jest stroną postępowania administracyjnego – w rozumieniu art. 28 kpa – czyli czy postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku – decyduje możliwość wskazania przepisu prawa materialnego, pozwalającego zakwalifikować interes takiego podmiotu jako interes prawny. Zgodnie z przepisem art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości, pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W związku z tym przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa własności nieruchomości drogowej, toczącym się w oparciu o art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., ma dotychczasowy właściciel nieruchomości oraz nowy jej właściciel, to jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. W postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności wydanej w takim postępowaniu decyzji przymiot strony ma ponadto każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Odnosząc powyższe wyjaśnienia do rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że na dzień 31 grudnia 1998 r. skarżący nie posiadali już tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, ponieważ na podstawie umowy notarialnej zawartej w dniu 5 września 1986 r. jej właścicielem był Skarb Państwa. Jednakże H. i M. K. wnioskiem z dnia 17 września 2013 r. wystąpili o zwrot części działki nr [...], z której wyodrębniono m.in. przedmiotową działkę nr [...]. Skarżący poinformowali o tym fakcie Ministra. W tym postępowaniu skarżący upatrywali swój interes prawny do bycia stroną wnioskowanego postępowania nieważnościowego. Oznacza to, że skarżący wywodzili swój interes prawny w oparciu o treść art. 140 Kc z faktu odzyskania prawa własności do części przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Sądu nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu zawartym w uzasadnieniu wydanego postanowienia, że złożenie przez skarżących do Wojewody [...] wniosku z dnia 17 września 2013 r. o zwrot nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny interesu prawnego skarżących. Samo złożenie wniosku oczywiście nie zmienia sytuacji prawnej skarżących ale już sposób rozstrzygnięcia jego zasadności może takie znaczenie mieć. Ponowne bowiem uzyskaniu tytułu prawnego - prawa własności - do części przedmiotowej nieruchomości może stanowić podstawę do uznania istnienia interesu prawnego skarżących w niniejszym postępowaniu. Zwrócić przy tym należy uwagę, że jak wynika z nadesłanej do Sądu kserokopii decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. organ ten utrzymał w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] listopada 2014 r. w sprawie zwrotu skarżącym nieruchomości położonych w B. przy ul. [...], oznaczonej nr [...] i [...]. W tej sytuacji Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie organ nadzoru naruszył przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 77 i 80 kpa), które to naruszenie mogło mieć wpływ na sposób jej rozstrzygnięcia. W ramach ponownego postępowania organ ustali, jakie postępowania o zwrot sprzedanych przez skarżących nieruchomości toczą się lub toczyły i jaki jest ich ostateczny rezultat. W ramach postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Sąd nie był w stanie przeprowadzić w tym zakresie postępowania dowodowego niezbędnego do prawidłowego rozpatrzenia sprawy. Dopiero w oparciu o konkretne ustalenia dotyczące sposobu zakończenia postępowania zwrotowego i w konsekwencji posiadania (lub nie) przez skarżących tytułu prawnego do działki nr [...], a zwłaszcza dotyczące przedmiotowej działki nr [...], organ w oparciu o całość zgromadzonego materiału dowodowego wypowie się co do istnienia po stronie skarżących interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r. Niezależnie od przyszłych ustaleń organu co do interesu prawnego skarżących należy zwrócić uwagę, że w toku postępowania Minister samodzielnie ustalił, że kwestionowana przez skarżących decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r. o przejęciu nieruchomości zajętej po drogę objęła między innymi przedmiotową działkę, która w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Fakt ten nie jest kwestionowany. Samo zestawienie tych ustaleń z brzmieniem art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) budzi uzasadnione podejrzenia, że spełnione być mogą przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Minister jako organ nadzoru jest władny zbadać tę kwestię także z urzędu. Co prawda przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają na organ nadzoru obowiązku wszczynania z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, nie oznacza to jednak, że jeżeli w trakcie swoich czynności organ taki sam stwierdzi istnienie przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji, może w ogóle nie podejmować działań w tej sprawie, łamiąc podstawowe zasady postępowania administracyjnego, wyrażone między innymi w art. 6, 7 i 8 kpa. Uprawnienie organu nadzoru do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest uprawnieniem, z którego winien on korzystać, jeśli samodzielnie stwierdzi istnienie w obiegu prawnym wadliwej decyzji. W takich okolicznościach unikanie korzystania z tego uprawnienia lub korzystanie z niego wybiórczo nie może być uznane za prawidłową realizację zasad demokratycznego Państwa prawa niezależnie od tego, czy skutki prawne kwestionowanej decyzji dotyczą interesu prawnego skarżących, czy nie. W przeciwnym wypadku przepis art. 157 § 2 kpa w części dotyczącej działania z urzędu byłby przepisem "martwym". Zdaniem Sądu, skoro skarżący alternatywnie wnosili o podjęcie działań nadzorczych przez Ministra z urzędu, to organ nadzoru miał obowiązek w uzasadnieniu wydanego orzeczenia poinformować wnioskodawców o sposobie rozpatrzenia tego wniosku i merytorycznych przyczynach jego uwzględnienia bądź odmowy uwzględnienia. W takiej sytuacji wyjaśnienia organu nadzoru nie są uzależnione od tego, czy wnioskujący mają przymiot strony, czy też nie. W rozpatrywanej sprawie organ nadzoru nie wyjaśnił w ogóle skarżącym swojego stanowiska w kwestii możliwości wszczęcia wnioskowanego postępowania z urzędu, mimo sformułowanego przez nich jasno wniosku w tej sprawie. Postępując ten sposób organ nadzoru naruszył także przepis art. 107 § 3 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło