II GSK 1974/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-08-25
Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Joanna Zabłocka, Stefan Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy finansowej ze środków UE była zasadna, jeśli wezwanie do uzupełnienia wniosku zostało doręczone osobie, która nie była już upoważniona do reprezentowania wnioskodawcy (parafii)?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odmowa przyznania pomocy finansowej była niezasadna. Kluczowe było ustalenie, kto faktycznie reprezentował parafię. Sąd stwierdził, że władza kościelna ma swobodę w obsadzaniu urzędów, a powiadomienie organu administracji o powołaniu proboszcza nie ma charakteru konstytutywnego. Skoro parafia przedstawiła dokument potwierdzający powołanie nowego proboszcza, wezwanie skierowane do poprzedniego proboszcza było nieskuteczne, a w konsekwencji odmowa przyznania pomocy z powodu nieuzupełnienia braków w terminie była błędna.Stan faktyczny
Parafia Rzymskokatolicka złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej ze środków UE. Instytucja Wdrażająca odmówiła przyznania pomocy, uznając, że parafia nie dostarczyła wymaganych uzupełnień wniosku w terminie. Wezwanie do uzupełnienia zostało odebrane przez poprzedniego proboszcza, podczas gdy wniosek wskazywał już nowego proboszcza jako osobę reprezentującą parafię. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę parafii, uznając działania organu za prawidłowe. Parafia wniosła skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Małopolskiego. Zasądzono koszty postępowania od Zarządu Województwa Małopolskiego na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Marta Koźlik po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 88/15 w sprawie ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w K. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia [...] października 2014 r., nr [...]; 3. zasądza od Zarządu Województwa Małopolskiego na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w K. 760 (siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowo-administracyjnego.
II GSK 1974/15
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 17 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ( dalej: Sąd I instancji), oddalił skargę Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w K. (dalej: Skarżąca), na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Małopolskiego ( dalej: Zarząd, IW), z dnia [...] października 2014r. wydanego w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej.
Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy na realizację operacji pn. "[...]" w ramach działania 413 "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" dla operacji, które odpowiadają warunkom przyznania pomocy w ramach działania "Odnowa i rozwój wsi" objętego PROW na lata 2007 - 2013.
Pismem z dnia [...] października 2014 r. Instytucja Wdrażająca PROW (dalej: IW, odmówiła przyznania pomocy stwierdzając, że wnioskodawca nie dostarczył w terminie wymaganych uzupełnień wniosku, albowiem wezwanie do złożenia uzupełnień parafia odebrała w dniu [...] września 2014 r., a uzupełnienie zostało złożone w dniu [...] października 2014 r. tj. po upływie, wynikającego z przepisów § 11 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Odnowa i rozwój wsi" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 501, dalej rozporządzenie z dnia 14 lutego 2014r), czternastodniowego terminu na jego złożenie. Skarżąca wezwała IW do usunięcia naruszenia prawa związanego z wydanym rozstrzygnięciem, zwracając uwagę, że poinformowała o zmianie osób uprawnionych do reprezentowania Skarżącej, podczas gdy wezwanie do uzupełnienia wniosku skierowano do osoby, która w chwili tej, nie była już umocowana do działania w imieniu Parafii. Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. IW poinformował Skarżącą, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało rozpatrzone negatywnie. Podniosła również, że zgodnie z zapisami instrukcji do wypełniania wniosku, załącznikiem obligatoryjnym dla wnioskodawcy, który jest osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, działającą na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów lub związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania jest "Zaświadczenie o posiadaniu osobowości prawnej przez kościelną jednostkę organizacyjną i o pełnieniu funkcji organu osoby prawnej" - wystawione przez właściwego terytorialnie Wojewodę (w przypadku jednostek organizacyjnych kościoła np. parafii) lub przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (w przypadku innych związków wyznaniowych), wydane nie wcześniej niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy.
Skarżąca w ramach I uzupełnienia (pismo z dnia [...] sierpnia 2014 roku) w pkt. II. 10 wniosku dokonała zmiany danych osoby upoważnionej do reprezentowania, wpisując dane ks. A. K.. Jednocześnie jako załącznik do ww. 7 uzupełnień przedłożyła ww. zaświadczenie o posiadaniu osobowości prawnej przez kościelną jednostkę organizacyjną i o pełnieniu funkcji organu wystawione przez Wojewodę Małopolskiego, gdzie osobą uprawnioną i upoważnioną do reprezentowania Parafii p.w. [...] w K. jest ks. J. M.. Nie dostarczyła analogicznego zaświadczenia dla ks. A. K.. Wnioskodawca dołączył jedynie dokument wewnętrzny Kościoła Katolickiego z Kurii Diecezjalnej w K. (z dnia [...] czerwca 2014 roku), który nie jest załącznikiem obligatoryjnym do wniosku w ramach przedmiotowego działania.
Zdaniem IW Skarżącą obowiązują dokumenty wskazane w instrukcji do wypełnienia wniosku i tylko takie dokumenty stanowią podstawę zaakceptowania ewentualnych zmian dotyczących danych osoby upoważnionej do reprezentowania wnioskodawcy.
W skardze skierowanej do Sądu I instancji, Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, art. 40 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie nastąpiło skuteczne doręczenie pisma przedstawicielowi Skarżącej oraz art. 7 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U.
z 1998 r., nr 51, poz. 318, dalej: Konkordat), poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się wadliwym określeniu osoby upoważnionej do reprezentacji Parafii Rzymskokatolickiej.
Sąd I instancji wyrokiem z 17 marca 2015 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach działania objętego wnioskiem Skarżącej, zostały uregulowane przez rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lutego 2008r. Zgodnie z § 11 tego rozporządzenia jeżeli złożony wniosek o przyznanie pomocy jest wypełniony nieprawidłowo lub zawiera braki, wzywa się wnioskodawcę, na piśmie, do usunięcia nieprawidłowości lub braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
Jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania, o którym mowa w ust.1:
1. nie usunął w terminie żadnych nieprawidłowości lub braków, pomocy nie przyznaje się, o czym wnioskodawcę informuje się na piśmie, podając przyczyny nieprzyznania pomocy,
2. usunął w terminie nie wszystkie nieprawidłowości lub braki, wzywa się go ponownie, na piśmie, do usunięcia pozostałych nieprawidłowości lub braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Natomiast, jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, nie usunął w terminie pozostałych nieprawidłowości lub braków, pomocy nie przyznaje się, o czym wnioskodawcę informuje się na piśmie, podając przyczyny nieprzyznania pomocy.
Wskazał także, że zgodnie z § 23 rozporządzenia z dnia 14 lutego 2008r, do obliczania i oznaczania terminów związanych z wykonywaniem czynności w toku postępowania, w sprawie przyznania pomocy i wypłaty środków finansowych z tytułu pomocy dokonuje się zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego dotyczącymi terminów.
Zdaniem Sądu I instancji, organ postąpił prawidłowo, kierując drugie wezwanie do usunięcia braków na ten sam co poprzednio adres tj. "Wielebny Ksiądz J.M. Proboszcz Parafii Rzymskokatolickiej w K. [...]". Za prawidłowością tego działania przemawiają zapisy "Instrukcji do wypełniania wniosku" wedle, której załącznikiem obligatoryjnym dla wnioskodawcy, który jest osobą prawną, działającą na podstawie przepisów ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej..., jest "Zaświadczenie o posiadaniu osobowości prawnej przez kościelną jednostkę organizacyjną i o pełnieniu funkcji organu osoby prawnej" - wystawione przez właściwego terytorialnie Wojewodę (w przypadku jednostek organizacyjnych kościoła np. parafii) wydane nie wcześniej niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy. Podkreślił, że Skarżąca w ramach I uzupełnienia (pismo z dnia [...] sierpnia 2014 roku) w pkt. II. 10 wniosku wskazała dane ks. A. K. lecz jednocześnie jako załącznik do ww. 7 uzupełnień przedłożyła ww. zaświadczenie o posiadaniu osobowości prawnej przez kościelną jednostkę organizacyjną i o pełnieniu funkcji organu wystawione przez Wojewodę Małopolskiego, gdzie osobą uprawnioną i upoważnioną do reprezentowania Parafii p.w. [...] w K. jest ks. J. M., nie dostarczając analogicznego zaświadczenia dla ks. A. K.. Wnioskodawca dołączył jedynie dokument wewnętrzny Kościoła katolickiego z Kurii Diecezjalnej w K. (z dnia [...] czerwca 2014 roku), który nie jest załącznikiem obligatoryjnym do wniosku w ramach przedmiotowego działania. Prawidłowość działania organu potwierdza także i to, że mimo wykazywanej w tym postępowaniu zmiany na stanowisku proboszcza, co najmniej od [...] czerwca 2014r. nadal w postępowaniu przed organem działał poprzedni proboszcz ks. J. M.. On to bowiem odebrał wezwanie o pierwsze uzupełnienie i doprowadził do tego, iż uzupełnienie to zostało dokonane w zakreślonym 14-dniowym terminie. Skierowanie do niego wezwania o drugie uzupełnienie nie może więc dziwić, zwłaszcza w sytuacji gdy w sprawie nadal brak było stosownego zaświadczenia Wojewody Małopolskiego.
Dodał, że jak wynika z dowodu doręczenia ks. J. M. odebrał wezwanie
pod adresem Parafii (takim samym jak poprzednio), w dniu [...] września 2014r. Obecny przedstawiciel Parafii ks. A. K. twierdził początkowo, iż pismo to przekazane mu zostało z 2-3 dniowym opóźnieniem a następnie (prawdopodobnie w związku ze zwróceniem uwagi przez organ na złożenie pisma z opóźnieniem), iż nie pamięta kiedy to pismo zostało mu przekazane. Nawet więc przyjmując, że to opóźnienie w przekazaniu pisma wyniosło nie więcej niż 2-3 dni to i tak nie można uznać, że fakt ten uniemożliwił wykonanie nałożonego obowiązku w terminie. Drugie uzupełnienie zostało natomiast złożone w Urzędzie Marszałkowskim w dniu [...] października 2014r. podczas gdy termin jego złożenia upłynął [...] października. Skoro więc czynność ta zastała dokonana po upływie terminu wskazanego w § 11 ust 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 14 lutego 2008r., zasadnym było wyciągnięcie przez organ konsekwencji i zastosowanie rygoru określonego w przepisie § 11 ust 3 tego rozporządzenia. Nieuprawnione jest więc twierdzenie, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zawarte w piśmie z dnia [...] października 2014r. odmawiające przyznania pomocy na realizację zamierzonej inwestycji, wydane zostało bez podstawy prawnej i w sposób sprzeczny z obowiązującymi przepisami.
Za niezasadne uznał też zarzuty naruszenia art. 7 i 8 k.p.a., które nie miały w ogóle w sprawie zastosowania na podstawie art. art. 22 ust. 2 ww. ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od ww. wyroku Skarżąca zarzuciła:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r, poz. 270 z późń. zm) - dalej p.p.s.a.
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj:
1. art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz, U. z 2013 r., poz. 173, dalej: ustawa o wspieraniu) przez niewłaściwe zastosowanie w świetle zebranego materiału dowodowego polegające na oddaleniu skargi na akt IW, w sytuacji, w której nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy a także uchybił w postępowaniu o przyznanie pomocy finansowej zasadzie praworządności i obowiązkowi wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji RP statuujących zasadę demokratycznego państwa prawa oraz zasadę legalności, zgodnie z którą organy władzy publicznej, w tym również organy jednostek samorządu terytorialnego, winny działać na podstawie i w granicach prawa,
2. art. 146 p.p.s.a w zw. z art. 40 § 1 k.p.a., polegające na nieuchyleniu przez Sąd I instancji aktu IW względnie niestwierdzeniu jego bezskuteczności w sytuacji, w której w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia pisma przedstawicielowi strony,
3. art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 45 k.p.a. wobec braku uzasadnienia przez Sąd zarzutu Skarżącej, poprzez nie wyrażenie w nim oceny prawnej co do potwierdzenia odbioru wezwania do uzupełnienia braków wniosku przez osobę nieuprawnioną na gruncie art. 45 k.p.a.
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie t.j:
1. art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 Konkordatu w zw. z art. 7 ust.1 pkt 5 i art. 7 ust. 3 pkt. 5 oraz art. 13 i art. 14 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1169, dalej: ustawa z dnia 17 maja 1989r.), poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na uznaniu, iż pismo wzywające do uzupełnienia braków doręczono skutecznie przedstawicielowi strony, podczas gdy pismo odebrane zostało przez osobę nie będącą w dacie jego odbioru przedstawicielem Parafii,
2. art. 45 k.p.a. poprzez wadliwą wykładnię tego przepisu polegającą na uznaniu iż w przedmiotowej sprawie doszło do prawidłowego doręczenia w lokalu tj. w siedzibie Parafii do osoby upoważnionej do odbioru, podczas gdy pismo nie zostało doręczone w Kancelarii Parafialnej i nie zostało odebrane przez osobę upoważnioną do odbioru przesyłek adresowanych do Parafii. W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie rozstrzygnięcia IW, względnie stwierdzenia bezskuteczności czynności odmowy przyznania pomocy finansowej na realizacji operacji i zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jest uzasadniona.
Kwestią istotą dla rozstrzygnięcia sprawy, jest ustalenie która z osób, to znaczy ks. J. M., czy ks. A. K., był uprawniony do reprezentowania Skarżącej. Rozstrzygnięcie to bowiem, rzutuje na ocenę zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Podkreślić jednocześnie należy, że wobec tak sprecyzowanej istoty sprawy i zarzutów skargi kasacyjnej, zarzuty te mogą być rozpoznane łącznie.
Zauważyć należy, że w ramach I uzupełnienia wniosku, do akt sprawy Skarżąca dołączyła, dokument wewnętrzny Kościoła katolickiego, z Kurii Diecezjalnej w K. z dnia [...] czerwca 2014r. W dokumencie tym wskazano, iż osobą uprawnioną i upoważnioną do reprezentowania Skarżącej jest ks. A. K..
Zarówno IW, jak i Sąd I instancji uznał, iż w takiej sytuacji, Skarżąca nie dostarczyła wymaganego przez Instrukcję wypełniania wniosku, obligatoryjnego zaświadczenia od Wojewody Małopolskiego, co do osoby reprezentującej Skarżącą, ks. A. K.. Uznał, że dostarczenie zaświadczenia z dnia [...] czerwca 2014r., jest jedynie dokumentem wewnętrznym Kościoła katolickiego. Tym samym przyjął, że osobą reprezentującą Skarżącą jest ks. J. K., w przypadku którego dostarczono zaświadczenie Wojewody Małopolskiego, o pełnieniu funkcji proboszcza Skarżącej.
W konsekwencji, więc wezwania do uzupełnienia braków, zasadnie zdaniem organu, były kierowane do ks. J. K., a jako że uzupełnienie braków, na skutek II wezwania okazało się spóźnione, zasadnym było odmówienie pomocy.
Jak zdaje się wskazywać argumentacja organów i Sądu I instancji, kwestia uzupełnienia braków wymaganych przez Instrukcje wypełniania wniosku w zakresie wymaganego zaświadczenia, jest utożsamiana z reprezentacją parafii. Podkreślić więc należy że czym innym jest zadośćuczynienie wezwaniu IW do uzupełnienia braków, w postaci zaświadczenia od Wojewody Małopolskiego co do osoby reprezentującej Skarżącą, od kwestii, kto winien reprezentować Skarżąca.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r., osobami prawnymi są m.in. parafie, będące terytorialnym jednostkami organizacyjnymi Kościoła. Stosownie do art. 7 ust. 3 pkt. 5 tej ustawy, organem osoby prawnej jakim jest parafia, jest proboszcz lub administrator parafii.
Wskazać również należy, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 powyższej ustawy, kościelne jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 7 i 8 oraz art. 9 ust. 1 pkt 7, a więc również parafia, nabywają osobowość prawną z chwilą powiadomienia właściwego organu administracji państwowej o ich utworzeniu przez władzę kościelną, jeżeli ratyfikowane umowy nie stanowią inaczej. Właściwe organy administracji państwowej określa art. 13 ust. 2 tej ustawy. Natomiast odpis powiadomienia, o którym mowa w ust. 3 i 4, zgodnie z ustępem 5 tego przepisu, z umieszczonym na nim potwierdzeniem odbioru, jest dowodem uzyskania osobowości prawnej.
Przepis art. 14 tej ustawy natomiast stanowi, że o powołaniu i odwołaniu osoby sprawującej funkcje organu osoby prawnej władza kościelna powiadamia właściwy organ administracji państwowej, jeżeli ratyfikowane umowy nie stanowią inaczej. Powiadomienie obejmuje imię i nazwisko, obywatelstwo oraz miejsce zamieszkania danej osoby.
Nie ulega wątpliwości, iż kościele jednostki organizacyjne nabywają osobowość prawną zgodnie z brzmieniem art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r., z chwilą powiadomienia odpowiedniej właściwego organu administracji państwowej. Powiadomienie to, ma więc charakter konstytutywny. Wskazuje na to wyraźne brzmienie przepisu.
Jak stanowi art. 7 ust. 1 Konkordatu, urzędy kościelne obsadza kompetentna władza kościelna, zgodnie z przepisami prawa kanonicznego. Przepis art. 14 ustawy z dnia 17 maja 1989r. stanowi natomiast, jedynie o powiadomieniu właściwego organu administracji państwowej. Brak jest podstaw do uznania, iż tak jak w przypadku powiadomienia o utworzeniu kościelnej jednostki organizacyjnej (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r., powiadomienia za element konstytutywny powołania danej osoby na funkcję organu osoby prawnej ( parafii).
Oznacza to, że powiadomienie właściwego organu administracji publicznej, o powołaniu danej osoby na funkcje osoby organu parafii nie ma charakteru konstytutywnego, gdyż władza kościelna może swobodnie obsadzać urzędy kościelne. Tak więc wydanie stosownego aktu przez władzę kościelną jest warunkiem wystarczającym dla uznania osoby powołanej przez władze kościelną jako osoby reprezentującej parafię na zewnątrz.
Wskazać należy, że podobne regulacje zostały wprowadzone w przepisach ustrojowych poszczególnych podmiotów wpisywanych do Krajowego Rejestru Sądowego. Elementami konstytutywnymi, co do obsadzania organów tychże podmiotów są akty powołania i odwołania ( np. uchwała), a nie sam wpis. Wpis ma charakter deklaratywny (Bartosz Rakoczy. Komentarz do art.14 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, Lex).
W ustalonym stanie faktycznym, w sytuacji, gdy Skarżąca, w ramach I uzupełnienia braków dokonała zmiany danych osoby upoważnionej do reprezentowania parafii, wpisując dane ks. A. K., a jednocześnie dostarczyła dokument Kurii Diecezjalnej z dnia [...] czerwca 2014r. o powołaniu tej osoby na funkcję proboszcza, a więc organu reprezentująca parafię, brak było podstaw do uznania, iż osoba ta nie jest upoważniona do reprezentacji parafii.
Konsekwencją podjętej oceny jest uznanie zasadności zarzutu błędnej wykładni art. 7 ust. 1 pkt. 5 i art. 7 ust. 3 pkt. 5 i art. 13 oraz art.14 ustawy z dnia 17 maja 1989r.
W konsekwencji również, zasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 40 § 1 k.p.a., a więc nie doręczenie wezwania osobie reprezentującej parafię i art. 45 k.p.a., nie doręczenie pisma osobie upoważnionej do odbioru pisma. Drugie wezwanie do uzupełnienia braków zostało bowiem skierowane do ks. J. M., a więc osoby nie upoważnionej do reprezentowania parafii, na co wskazuje choćby zaadresowanie powyższej przesyłki na nazwisko ks. J. K., a więc uprzedniego proboszcza parafii.
Zasadne również, w konsekwencji okazały się również zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy o wspieraniu polegające na oddaleniu skargi, poprzez jego błędne zastosowanie, oraz art. 146 p.p.s.a. poprzez nie uchylenie rozstrzygnięcia IW, bowiem Sąd I instancji zaakceptował powyższe rozstrzygnięcie mimo nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz uchybił zasadzie praworządności i obowiązkowi rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co było konsekwencją przyjęcia, iż to ks. J. K. jest upoważniony do reprezentacji Skarżącej.
Za nie zasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nie wyrażenie w nim oceny prawnej, co do potwierdzenia odbioru wezwania do uzupełnienia braków przez osobę nieuprawnioną.
Nie odniesienie się bowiem do powyższego zarzut skargi nie może prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, z powodu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż nie ma wątpliwości, co do motywów podjęcia rozstrzygnięcia. Nie ustosunkowanie się natomiast do powyższego zarzutu nie mogło wpłynąć na zmianę orzeczenia, wobec przyjęcia przez Sąd I instancji, iż to ks. J. M. był upoważniony do reprezentowania Skarżącej.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną, uchylając zaskarżone orzeczenie, uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i z tego względu rozpoznał skargę zgodnie z art. 188 p.p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę IW winna uwzględnić wskazaną wykładnię przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989r. oraz jej wpływ na dalszy tok postępowania.
O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a.
.
| |
| |
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło