II FZ 21/16

II FZ 21/16 P O S T A N O W I E N I E Dnia 12 lutego 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 1400/14 w przedmiocie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 1400/14 w sprawie ze skargi Z.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 4 listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 1400/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił Z.B. (dalej jako "Skarżąca") przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 4 listopada 2014 r. w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 czerwca 2015 r. pełnomocnik Skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 144 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Odpis zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 18 czerwca 2015 r. Wpis nie został uiszczony. W dniu 26 czerwca 2015 r. pełnomocnik Skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, w którym podniósł, że po otrzymaniu odpisu ww. zarządzenia podjął próbę kontaktu ze Skarżącą w celu przekazania informacji o zarządzeniu Sądu. Próby kontaktu telefonicznego okazały się jednak bezskuteczne. Utrudniona była również możliwość udania się do miejsca zamieszkania Skarżącej, ponieważ kancelaria jest oddalona od miejsca zamieszkania Skarżącej o około 120 km. Pełnomocnik oświadczył, że udało mu się nawiązać kontakt ze Skarżącą dopiero w dniu 26 czerwca 2015 r. Skarżąca wraz z mężem przebywała na urlopie zagranicznym, bez możliwości kontaktu telefonicznego. Pełnomocnik podniósł również że Skarżąca ze względu na swój wiek (64 lata) nie ma świadomości prawnej, która pozwoliłaby jej przypuszczać, że kilkudniowa nieobecność w miejscu zamieszkania pozbawi go możliwości obrony swoich praw na drodze sądowej. Do wniosku dołączono wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji, mając na względzie treść art. 86 § 1 i art. 87 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", nie uwzględnił wniosku. W ocenie Sądu, zagraniczny urlop nie stanowi przeszkody, która uniemożliwia stronie dokonanie czynności polegającej na uiszczeniu wpisu w terminie. Po pierwsze, nie sposób przyjąć, że Skarżąca była nieświadoma tego, iż toczy się wobec niej postępowanie sądowe. Z pewnością była świadoma, że pełnomocnik którego ustanowiła wniósł w jej imieniu skargę kasacyjną. W tej sytuacji pełnomocnik winien poinformować Skarżącą, że wniesienie skargi kasacyjnej wiąże z się z koniecznością uiszczenia wpisu. Skarżąca wspólnie z pełnomocnikiem powinni byli przed urlopem podjąć stosowne działania (przygotować i przekazać pełnomocnikowi środki pieniężne na opłacenie wpisu bądź sporządzić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych). Z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu nie wynika, jaka przeszkoda uniemożliwiła pełnomocnikowi złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w trakcie urlopu Skarżącej, tym bardziej, że z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że został sporządzony w dniu 25 czerwca 2015 r., a zatem dzień wcześniej niż pełnomocnik nawiązał kontakt z Skarżącą po urlopie. W zażaleniu Skarżąca, działając przez swojego pełnomocnika, postanowieniu temu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez uznanie, że wskazane okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zarówno brak winy Skarżącej w uchybieniu terminu, jak również dopełnienie należytej staranności przez pełnomocnika uzasadniają przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik Skarżącej wskazał, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej interpretacji treści wniosku z dnia 26 czerwca 2015 r., przyjmując, że w ocenie strony "Skarżący był nieświadomy tego, że toczy się wobec niego postępowanie sądowe", podczas gdy powyższe stwierdzenie nie wynika w żaden sposób z treści ww. wniosku. Pełnomocnik podniósł, że strona z uwagi na wiek oraz co należy dodatkowo podkreślić wykształcenie (prowadziła gospodarstwo rolne), nie miała świadomości prawnej pozwalającej przewidzieć, że kilkudniowa nieobecność związana z urlopem będzie skutkować pozbawieniem jej prawa do dochodzenia swoich praw na drodze sądowej. Z punktu widzenia strony niezwykle trudnym do przewidzenia jest szybkość, z jaką Sąd wezwie ją do uiszczenia wpisu sądowego. Ponadto, Sąd błędnie założył, że pełnomocnik miał wiedzę o planach urlopowych Skarżącej, mimo iż taka informacja nie wynikała z treści wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W przypadku, gdyby pełnomocnik posiadał taką wiedzę z pewnością podjąłby kroki zmierzające do ochrony sytuacji prawnej Skarżącej. Nadto w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy została omyłkowo wskazana data 25 czerwca 2015 r., zamiast prawidłowej daty sporządzenia pisma, tj. daty 26 czerwca 2015 r. Pełnomocnik nie mógł sporządzić wniosku dzień przed uzyskaniem kontaktu ze Skarżącą, ponieważ nie był w posiadaniu wiedzy pozwalającej na jego wypełnienie. Całokształt okoliczności sprawy wskazuje zatem na brak winy Skarżącej w dochowaniu terminu do wykonania zarządzenia Sądu z dnia 15 czerwca 2015 r., jak również dopełnienie należytej staranności przez pełnomocnika Skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania reprezentującego ją profesjonalnego pełnomocnika z właściwą dla profesjonalisty miarą staranności. Pełnomocnik miał obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Powinien zatem zatroszczyć się o takie ułożenie swoich relacji z reprezentowaną stroną, aby nie dopuścić do ewentualności zaistnienie negatywnych dla strony skutków procesowych. Brak możliwości kontaktu ze stroną pozostaje bez wpływu na bieg terminów procesowych. W niniejszej sprawie występujący w sprawie pełnomocnik nie powinien dopuszczać do sytuacji, w której interesy strony mogłyby być nienależycie zabezpieczone, szczególnie w sytuacji, gdy miał świadomość, że wniósł skargę kasacyjną wymagającą opłacenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można przyjąć, że okoliczności powołane przez pełnomocnika Skarżącej uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia wpisu od skargi kasacyjnej. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji urlop Skarżącej nie może być uznany za okoliczność uniemożliwiającą dokonanie czynności polegającej na uiszczeniu wpisu w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje faktycznego przebywania na urlopie przez Skarżącą, jednak nie można przyjąć, by okoliczność ta mogła uzasadniać brak winy. W tym stanie rzeczy postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające przywrócenia uchybionego terminu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej należało uznać za prawidłowe. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia