II OZ 1173/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2952/14, o odmowie przyznania D.W. prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia postanawia: 1. oddalić zażalenie D. W., 2. odrzucić zażalenie M. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 czerwca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2952/14, po rozpoznaniu wniosku D. W., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Sąd podał, że skarżąca w złożonym wniosku oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2781 zł miesięcznie. Podała, że są z mężem współwłaścicielami dwóch działek o powierzchni 2488 m2. Oświadczyła, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Dodała, że w domu nie posiadają ogrzewania ani wody, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Zarządzeniem z dnia 2 lutego 2015 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłanie wskazanych w nim dokumentów. W dniu 5 marca 2015 r. do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia przy piśmie datowanym na dzień 28 lutego 2015 r., z których wynika, że wnioskodawczyni mieszka w N. D. w mieszkaniu o nr [...] o pow. 57 m2. Wskazała, że jej i męża emerytury są na poziomie minimum socjalnego i wydatki – z uwagi na prowadzenie tak licznych spraw sądowych – są nie do wytrzymania. Dodała, że w ich mieszkaniu nie ma zimnej wody i ogrzewania. Nie mają kont bankowych. Dzieci wnioskodawczyni nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa. Nie ma pojazdów mechanicznych poza rowerami, nie otrzymuje pomocy od dzieci, znajomych i organizacji społecznych. Dodała, że J. W. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. M. W. również nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, przy czym zaznaczono, że być może założyła działalność gospodarczą pod adresem w N. D., ale jeżeli zarejestrowała, to bardzo niedawno, nie osiąga jeszcze żadnych dochodów, być może, że będzie to działalność internetowa, do której też są potrzebne nakłady na opłaty czy ZUS. Wnioskodawczyni dodała, że na żywność mają z mężem mniej niż 900 zł, z leków kupują tylko te ratujące życie. Wnioskodawczyni ponadto podkreśliła, że dzieci nie mieszkają z nimi w N. D. w mieszkaniu o nr [...], są jedynie w tym lokalu zameldowani. Załączyła kopie dokumentów PIT 40A za 2013 r., z których wynika, że M. W. osiągnął w 2013 r. dochód 21401 zł, a D. W. 17673 zł. Zdaniem Sądu przedstawione w piśmie z dnia 28 lutego 2015 r. informacje oraz załączone do niego dokumenty nie pozwalają na ocenę rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawczyni i jej możliwości płatniczych. Nadesłane informacje nadal są niepełne i niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony. Wskazany przez wnioskodawczynię dochód miesięczny jej i jej męża na poziomie 2781 zł Sąd uznał za wystarczający na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Wobec faktu, że wnioskodawczyni nie podała, jakie ponosi miesięczne wydatki, Sąd nie miał możliwości porównania koniecznych wydatków z wpływami, a co jest niezbędne do prawidłowej oceny możliwości płatniczych i sytuacji materialnej strony. Dodatkowo, w ocenie Sądu, wyjaśnienia wnioskodawczyni co do okoliczności prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego wraz z dziećmi nie są wiarygodne. Wnioskodawczyni w piśmie z dnia 28 lutego 2015 r. zaznaczyła, iż ich dzieci nie mieszkają razem z nią i mężem i nie prowadzą wspólnie gospodarstwa domowego. Uznanie, iż tak jest w rzeczywistości, oznaczałoby, że uzyskiwany w rodzinie wnioskodawczyni dochód jest wystarczający do pokrycia kosztów niniejszej sprawy. Jednakże, zdaniem Sądu, mimo oświadczenia strony o nieprowadzeniu przez dzieci wnioskodawczyni wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność ta budzi wątpliwości. Sąd wskazał, iż w licznych sprawach prowadzonych przez tutejszy Sąd (np. VII SA/Wa 1098/14, VII SA/Wa 1099/14, VII SA/Wa 1586/14) podano jako miejsce zamieszkania J. W. i M. W. ten sam adres, co adres wnioskodawczyni. Sąd miał na uwadze również fakt, iż z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, będącej oficjalną bazą danych dotyczących przedsiębiorców prowadzoną przez Ministerstwo Gospodarki, wynika, że J. W. i M. W. prowadzą swoje firmy pod adresem zamieszkania skarżących. J. W. prowadzi pod firmę Usługi Transportowe J. W. (data rozpoczęcia działalności 1 sierpnia 1996 r., firma prowadzona nadal) oraz M. W. prowadzi firmę J. M. W. (od 9 września 2014 r. do dziś). Firmy te mają swoje siedziby pod adresem zamieszkania skarżących. Ponadto pismo z dnia 28 lutego 2015 r. jest kopią o prawie takiej samej treści co inne wcześniejsze pisma wnioskodawczyni i jej męża składane do każdej kolejnej sprawy prowadzonej przed tutejszym Sądem, wzywające do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawczyni z mężem w każdym kolejnym piśmie z jednej strony zaznaczają, że o tym, iż ich córka M. W. prowadzi działalność gospodarczą dowiedzieli się z pisma Sądu, a jednocześnie posiadają wiedzę, że córka nie osiąga żadnych dochodów pomimo, że działalność została rozpoczęta we wrześniu 2014 r. Okoliczności te rodzą wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia wnioskodawczyni o tym, że D. i M. W. sami prowadzą gospodarstwo domowe. Skoro informacje posiadane przez Sąd są niepełne i budzą wątpliwości, to niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z tych względów Sąd odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. D. i M. W. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej zwana "p.p.s.a.") - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Obowiązki w tym zakresie spoczywają wyłącznie na stronie. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma więc okoliczność, że wnioskodawczyni, pomimo wezwania udzieliła niepełnych wyjaśnień, bowiem nie wskazała ponoszonych comiesięcznych wydatków, co skutkowało tym, że Sąd Wojewódzki nie mógł rzetelnie zweryfikować okoliczności wskazanych przez skarżącą we wniosku w zakresie sytuacji majątkowej. Bez znaczenia jest przy tym, że skarżąca występuje w licznych postępowaniach sądowoadministracyjnych, ponieważ każda z tych spraw powinna być traktowana odrębnie, a skarżący wnosząc kolejne skargi muszą liczyć się z koniecznością ponoszenia w tych sprawach kosztów sądowych. Trafnie ponadto Sąd Wojewódzki zaakcentował sprzeczność w oświadczeniach skarżącej dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej przez J. i M. W., zamieszkujących pod tym samym adresem i pod tym adresem prowadzących tę działalność, co wynika z oficjalnego rejestru. Stąd też Sąd Wojewódzki miał podstawy do uznania oświadczeń skarżącej za niewiarygodne. Wobec powyższego należało przyjąć, że skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. 1. sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Odnosząc się zaś do zażalenia wniesionego przez M. W. wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 252 § 3 p.p.s.a. postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek. Zażalenie na to postanowienie przysługuje wyłącznie wnioskodawcy. Mając na uwadze brzmienie powyższego przepisu wskazać należy, że zażalenie na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy wydane w stosunku do D. W. może wnieść tylko D. W. Zatem zażalenie M. W. jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu. Dlatego na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2. sentencji