IV SA/Wa 2593/14

WyrokWSA w Warszawie2015-03-18

Skład orzekający: Wanda Zielińska-Baran, Alina Balicka, Agnieszka Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji drogowej, zatwierdzająca podział nieruchomości w sposób pozbawiający jedną z nowo wydzielonych działek dostępu do drogi publicznej, może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?
Ratio decidendi
Decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, w wyniku którego nowo wydzielona działka nie ma zapewnionego dostępu do drogi publicznej, jest wydana z rażącym naruszeniem art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W takim przypadku organ administracji powinien stwierdzić nieważność decyzji, a nie jedynie uchylić własną decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności, która została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych.
Stan faktyczny
Skarżący K. K. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 2007 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji drogowej, zarzucając, że zatwierdzony podział działki nr ew. [...] na działki nr ew. [...] (przeznaczoną pod drogę) i nr ew. [...] pozbawił tę ostatnią dostępu do drogi publicznej, co stanowi rażące naruszenie art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił własną decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra, uznając, że podział działki dokonany z naruszeniem prawa dostępu do drogi publicznej stanowi rażące naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2014 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpatrzeniu wniosku K. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] października 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję własną z dnia [...] lutego 2014 r. o odmowie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r., znak: [...], o ustaleniu lokalizacji inwestycji polegającej na rozbudowie drogi krajowej Nr [...], na odcinku ul. [...] w [...] od km 23+567 do km 24+850, w części dotyczącej zatwierdzenia podziału działki nr ew. [...], obręb [...], i jednocześnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r. w części zatwierdzającej podział działki nr [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, iż Wojewoda [...] na wniosek z dnia [...] kwietnia 2007 r. Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. ustalił lokalizację inwestycji polegającej na rozbudowie drogi krajowej Nr [...] na odcinku ul. [...] w [...], od km 23+567 do km 24+850. W dniu [...] marca 2012 r. do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wpłynął wniosek K. K. z dnia [...] października 2011 r., sprecyzowany w piśmie z dnia [..] marca 2012 r., o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa decyzji Wojewody [...], którą dokonano podziału działki nr ew. [...] . obręb 1 Miasto [...], na działkę nr ew. [...] oraz działkę nr ew. [...], która została przeznaczona pod drogę. W wyniku tego dokonanego podziału działka nr ew. [...] utraciła dostęp do drogi publicznej, zaś działania skarżącego zmierzające do wybudowania zjazdu z drogi Nr [...] na działkę nr ew. [...] spotkały się z odmową ze strony Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...]. Podział działki nr ew. [...] obręb 1 Miasto [...], zdaniem strony, został dokonany z rażącym naruszeniem zasady wynikającej z art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zgodnie z którą podział nieruchomości nie jest dopuszczalny jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają zapewnionego dostępu do drogi publicznej. Działce nr ew. [...] nie zapewniono dostępu do drogi publicznej poprzez drogę wewnętrzną ani służebność gruntową. Organ odwoławczy stwierdził, że zachodzą przesłanki przemawiające za uchyleniem decyzji Minstra wydanej w pierwszej instancji i orzeczeniem o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...]. Minister orzekając w pierwszej instancji popełnił błąd polegający na zastosowaniu rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w przepisach k.p.a., bowiem wydał decyzję "odmawiającą stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa". Organ może podjąć rozstrzygnięcie przewidziane jedynie w istniejących przepisach, zatem decyzję stwierdzającą nieważność, odmawiającą stwierdzenia nieważności albo stwierdzającą wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, czy też decyzję o umorzeniu postępowania (por. Komentarz do art. 158 k.p.a., M. Jaśkowska, LEX). W rozpatrywanej sprawie organ I instancji w następstwie wszczęcia postępowania nieważnościowego wydał decyzję mocą której odmówił stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 158 § 2 k.p.a. organ administracji ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli nie można uchylić decyzji z uwagi na wystąpienie przesłanek uniemożliwiających eliminację decyzji zawierającej wadę skutkującą uruchomienie tego trybu weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej. Zatem wskazany przepis nie przewiduje wydania przez organ administracji takiego rozstrzygnięcia, jakie podjęte zostało w rozpatrywanej sprawie przez Ministra. W przypadku wystąpienia takiej sytuacji, jaka zaistniała w rozpatrywanej sprawie, organ administracji winien odmówić stwierdzenia nieważności decyzji, której weryfikacji domagała się strona tego postępowania. Przeprowadzona analiza stanu faktycznego oraz normatywnego w sprawie pozwala uznać, że zaskarżona decyzja, oprócz oczywiście błędnej sentencji, została wydana z zachowaniem wskazanych wyżej reguł, jako że w uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia Minister wyczerpująco ustosunkował się do zarzutów skarżącego, mających świadczyć o kwalifikowanej wadliwości decyzji, wykazując, iż nie jest ona obarczona żadną z wad, o których mowa w art 156 § 1 k.p.a. Rozpatrzenie przedmiotowej sprawy sprowadzało się do ustalenia, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] wskazane we wniosku K. K., któremu to obowiązkowi organ I instancji uczynił zadość. Zasadnie w zaskarżonym rozstrzygnięciu uznano, że decyzja Wojewody [...], w części wskazanej przez wnioskodawcę, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Bezzasadna jest podnoszona przez K. K. argumentacja, zgodnie z którą o wadliwości decyzji Wojewody [...] świadczy brak wybudowania zjazdu do należącej do niego nieruchomości. Minister wskazał, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115, z późn. zm.), budowa lub przebudowa zjazdu należy do właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległych do drogi, po uzyskaniu, w drodze decyzji administracyjnej, zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację zjazdu lub przebudowę zjazdu, z zastrzeżeniem ust. 2 ww. przepisu. Zastrzeżenie powyższe dotyczy sytuacji, w której w przypadku budowy lub przebudowy drogi to zarządca drogi obowiązany jest do budowy lub przebudowy zjazdów. Jednakże obowiązek ten występuje tylko w odniesieniu do zjazdów istniejących (w sensie prawnym, a więc legalnych), co oznacza, iż musiały one być formalnie ustanowione przed rozpoczęciem budowy lub przebudowy drogi. Natomiast, gdy koniecznym jest utworzenie nowego zjazdu, zezwolenie na jego usytuowanie wydaje właściwy zarządca drogi. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że należąca do skarżącego działka o nr ew. [...] nie posiadała - ustanowionego w zgodzie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa - dostępu do drogi publicznej. Powyższe potwierdzają wyjaśnienia inwestora udzielone w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...], z których wynika, że działka Skarżącego o nr ew. [...], nie przylegała bezpośrednio do drogi krajowej nr [...]. Pomiędzy ww. działką a drogą krajową nr [...] znajdowała się działka o nr ew. [...] stanowiąca własność Skarbu Państwa, która nie została oddana Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad w trwały zarząd przez wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi, tym samym przedmiotowa działka nie posiadała bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Ponadto z pisma inwestora z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...], wynika, iż przed rozpoczęciem realizacji inwestycji w pasie drogowym drogi krajowej nr [...] istniał nieformalny przejazd przez pas zieleni i chodnik do ww. działki. Na wysokości tego "przejazdu" krawężnik przy jezdni drogi krajowej nr [...] nie był obniżony, natomiast pas zieleni i chodnik zostały zniszczone. Ponadto inwestor wskazał, iż po zakończeniu przedmiotowej inwestycji działka o nr ew. [...], powstała z podziału działki nr [...], nie ma dostępu do drogi publicznej, tj. działka nie przylega do pasa drogowego drogi krajowej nr [...] i nie istnieje możliwość urządzenia zjazdu z tej działki na ww. drogę krajową. Inwestor wyjaśnił również, iż Burmistrz [...] zadeklarował wykonanie dróg gminnych, których zadaniem będzie obsługa komunikacyjna posesji przyległych do Al. [...], jednakże zobowiązanie to nie zostało wykonane. Ustalenia dotyczące braku istnienia legalnego zjazdu potwierdza sam skarżący, który w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. wskazał, iż pismem z dnia [...] marca 2011 r. wystąpił do GDDKiA Oddział w [...] z wnioskiem o zapewnieniu mu dojazdu do działki, zaś pismem z dnia [...] marca 2011 r. został poinformowany o tym, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zawarł porozumienie z Burmistrzem [...], zgodnie z którym Burmistrz [...] zapewni własnym staraniem i na własny koszt pełną obsługę komunikacyjną terenów przyległych do przebudowywanej drogi krajowej nr [...] na odcinku ul. [...] w [...]. Z powyższego w sposób jednoznaczny wynika, iż K. K. miał świadomość, iż kwestia dostępu działki nr ew. [...] do drogi publicznej nie była uregulowana i w tym celu podejmował różnego rodzaju działania. Organ stwierdził, iż w konsekwencji nie można przyjąć, że w tym stanie faktycznym i prawnym K. K. mógł skutecznie żądać, aby do jego nieruchomości wybudowano na koszt inwestora, z publicznych środków, zjazd z projektowanej drogi, skoro skarżący nie posiadał takiego zjazdu przed rozpoczęciem realizacji przedmiotowej inwestycji. Za bezzasadny organ uznał zarzut, że decyzja Ministra została wydana wyłącznie na podstawie przedłożonych przez inwestora wyjaśnień i dokumentów, które w przekonaniu skarżącego nie odpowiadają prawdzie. Wskazać należy, że organ przed wydaniem przedmiotowej decyzji zbadał jaki był stan prawny nieruchomości o nr ew. [...], obręb 1 Miasto [...], stanowiącej własność K. K.. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...], wezwał inwestora do wskazania, czy przed rozpoczęciem realizacji przedmiotowej inwestycji działka nr ew. [...], obręb 1 Miasto [...], miała zapewniony dostęp do drogi publicznej przez działkę stanowiącą własność Skarbu Państwa. Ponadto Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wezwał inwestora do wskazania, czy po rozpoczęciu realizacji przedmiotowej inwestycji oraz po jej zakończeniu działka nr ew. [...], obręb 1 Miasto [...], powstała z podziału działki nr ew. [...], ma zapewniony dostęp do drogi publicznej, tj. działka ta przylega do pasa drogowego drogi krajowej nr [...] i istnieje możliwość urządzenia zjazdu z tej działki na tę drogę, ewentualnie czy zapewniono pośredni dostęp ww. działce poprzez ustanowienie odpowiednich służebności. Odpowiedzi na powyższe wezwanie inwestor udzielił w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...]. Jednocześnie, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...], wezwał K. K. do wskazania, czy przed rozpoczęciem realizacji przedmiotowej inwestycji nieruchomość o nr ew. [...], miała zapewniony dostęp do drogi publicznej przez działkę stanowiącą własność Skarbu Państwa, a w przypadku gdy dostęp taki był zapewniony, do wskazania jaki miał charakter - faktyczny, czy oparty na tytule prawnym, jak również do przedłożenia dokumentów potwierdzających, iż zarządca drogi krajowej nr [...] odmówił zgody na budowę zjazdu z tej drogi na działkę nr ew. [...]. Skarżący udzielił stosownych wyjaśnień w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. Organ odwoławczy podkreślił, iż wydając zaskarżone rozstrzygnięcie Minister wziął pod uwagę zarówno wyjaśnienia inwestora, jak i skarżącego. Mając jednakże na względzie, że informacje udzielone przez K. K. były wewnętrznie sprzeczne, organ nie dał im wiary. Jak bowiem zauważył Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżący w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. przekonuje, że posiada dostęp do drogi publicznej, na dowód czego przedkłada mapę z dnia [...] marca 2011 r., zaś w kolejnym akapicie ww. pisma wnioskodawca przyznaje, że wystąpił do Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w [...] z wnioskiem o zapewnienie mu dojazdu do działki. Organ odwoławczy stwierdził, iż wbrew zarzutom skarżącego, nie można uznać, że Minister nie podjął niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że organ rozpoznając niniejszą sprawę nie dopełnił obowiązków przewidzianych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, nie wykazując niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy. Wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź co do istotnych elementów, niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, w tym do kwestii czy skarżący posiadał legalny zjazd do należącej do niego nieruchomości, a nadto zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Za chybione organ odwoławczy uznał również twierdzenie K. K., że jest możliwość wykonania zjazdu na jego działkę, gdyż takie rozwiązania zostały przyjęte w ramach budowy drogi krajowej nr [...] i [...]. W ocenie organu II instancji w zaskarżonym rozstrzygnięciu Minister słusznie wskazał, iż inwestor, jako podmiot wnioskujący o dokonanie podziału określonych nieruchomości w związku z przygotowaniem inwestycji drogowej do realizacji, nie może być obciążany obowiązkiem prawnego uregulowania dostępu do drogi publicznej tych nieruchomości, które dotychczas takiego legalnego dostępu nie posiadały. Z art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, z póżn. zm.), wynika bowiem obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej tym nieruchomościom, które przed dokonaniem podziału ten dostęp miały zapewniony w zgodzie z przepisami prawa, a więc nie jedynie w sposób nieformalny. Organ II instancji stwierdził, że w całości podziela ustalenia faktyczne organu I instancji co do prawidłowości decyzji Wojewody [....] w określonym we wniosku skarżącego zakresie. Wydane rozstrzygnięcie oparł na tych samych dowodach co organ I instancji i z analizy ww. dowodów wywiódł takie same wnioski. Materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący w postępowaniu przed organem I instancji, zaś stan faktyczny sprawy nie budził jakichkolwiek wątpliwości organu II instancji. Minister wskazał, iż mając na uwadze powyższe, orzekł w trybie reformacyjnym o uchyleniu ze względów proceduralnych ww. decyzji Ministra działającego jako organ I instancji i odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] w zaskarżonej części. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł K. K., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w sprawie pomimo niezapewnienia mu możiwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co uniemożliwiło mu złożenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z oświadczeń właścicieli oraz użytkowników pobliskich nieruchmości oraz wniosku o wystąpienie do organu o przedłożenie dokumnetacji fotograficznej – zdjęć lotniczych z okresu poprzedzającego przystąpienie do przebudowy ul. [...] w [...], na okoliczność potwierdzenia istnienia dostępu jego nieruchomości do drogi publicznej oraz na okoliczność charakteru tego dostępu, które to okoliczności mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; art. 7 i 77 § 1 k.p.a. polegający na błędnym ustalenu stanu faktycznego sprawy poprzez błędną ocenę przedstawionych przez skarżącego dowodów z mapy załączonej do pisma z dnia [...] sierpnia 2013 r., jak również oświadczenia zawartego w tym piśmie dotyczącego wystąpienia do Oddziału GDDKIA w [...] z wnioskiem o zapewnienie dojazdu do działki, a w kosekwencji przyjęcie, że w jego wyjaśnieniach zachodzi wewnętrzna sprzeczność, w związku z czym nie należy mu dać wiary. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji oraz na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z oświadczeń: R. W., J. O. oraz A. i A. małż. M., na okoliczność istnienia dostępu z nieruchomości skarżącego do drogi publicznej przez nieruchomość stanowiącą własność Skarbu Państwa przed rozpoczęciem realizacji inwestycji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest rozstrzygnięcie wydane w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności decyzji. Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] października 2014 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] lutego 2014 r. i odmówił stwierdzenia nieważności Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych - art. 16 § 1 k.p.a., zgodnie z którą decyzje te nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w k.p.a. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Powyższy przepis określa zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc). Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987/1/35 i z dnia 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, nr 23, s. 43). W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, iż w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r. III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r. VSA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Zaznaczyć przy tym należy, iż w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który ma być stosowany w bezpośrednim rozumieniu. Sankcja w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie jest zatem możliwa do zastosowania, gdy decyzja wymaga złożonego procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze (zob. glosa B. Adamiak do wyroku NSA z dnia 6 lutego 2006 r. I FSK 439/05, OSP 2007, z. 9, poz. 100). Pamiętać też należy, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić w przypadku norm prawnych nie budzących wątpliwości interpretacyjnych. Spór co do wykładni przepisu prawa materialnego nie może stanowić przesłanki do uznania, że decyzja ostateczna została wydana z rażącym naruszeniem prawa i stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Niewątpliwie co do zasady w postępowaniu nieważnościowym organ orzekając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., rozstrzyga na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji ostatecznej, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności, to jednak nie oznacza to zakazu przeprowadzenia postępowania dowodowego - z urzędu lub na wniosek strony - dla ustalenia, sprawdzenia stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania tej decyzji. W szczególności dokumenty urzędowe mogą stanowić dowód pozwalający wyjaśnić sporne kwestie. Jednocześnie pamiętać należy, iż aby organ mógł stwierdzić nieważność decyzji stan faktyczny sprawy nie może budzić żadnych wątpliwości. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, iż skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r. w części zatwierdzającej podział działki nr [...], gdyż wydzielając przeznaczoną pod drogę działkę nr [...] nie został zapewniony dostęp do drogi publicznej dla działki nr [...]. Wskazana decyzja została wydana na podstawie art. 2 ust. 1, art. 7, art. 12 i art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ( Dz. U. nr 80, poz. 721 późn. zm. ). Poza sporem pozostaje w sprawie, że skutkiem zatwierdzenia tą decyzją projektu podziału nieruchomości ( pkt 10 decyzji), działka nr [...], stanowiąca własność skarżącego, nie posiada dostępu do drogi publicznej. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 3 dotyczącym nabywania nieruchomości pod drogi stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W myśl przepisu art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej jako u.g.n.), obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji Wojewody [...], podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Z treści tego przepisu jasno wynika, że ustawodawca założył niedopuszczalność podziału nieruchomości na działki, które byłyby pozbawione dostępu do drogi publicznej. Wobec tego rzeczą Ministra było rozważenie w kontekście zacytowanej treści art. 93 ust. 3 u.g.n. prawidłowości dokonanego podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...] w wyniku którego działka nr [...], pozostająca we władaniu skarżącego, jako jej właściciela, nie ma dostępu do drogi publicznej. Natomiast w świetle tego przepisu, wbrew stanowisku organu, dla oceny prawidłowości dokonanego podziału działki nr [...] nie ma znaczenia okoliczność, czy ta działka przed tym podziałem miała dostęp do drogi publicznej, czy też takiego dostępu nie miała. Podstawowym warunkiem prawidłowo dokonanego podziału jaki stawia ustawodawca w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami jest to, aby powstałe w wyniku podziału działki miały mieć dostęp do drogi publicznej, stanowiąc jednocześnie w tej ustawie o formach i sposobach tego dostępu. Z analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie dokonał wnikliwej oceny kwestionowanej decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej zatwierdzenia podziału nieruchomości pod kątem rażącego naruszenia prawa - art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W kwestii wyrażonego w decyzji przez organ stanowiska o braku zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wskazać należy, iż ocena taka nie polega jedynie na wykładni pojęcia rażącego naruszenia prawa jako naruszenia normy prawnej, której treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, a zatem gdy teść przepisu nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych lecz także wówczas, gdy należy uwzględnić skutki prawne jakie wywołuje takie naruszenie prawa, które są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Niewątpliwie Minister w skarżonej decyzji nie tylko nie dokonał takiej oceny, ale również błędnie przyjął, iż z art. 93 ust. 3 u.g.n. wynika obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej tym nieruchomościom, które przed dokonaniem podziału ten dostęp miały zapewniony w zgodzie z przepisami , a więc nie jedynie w sposób nieformalny, a co w sposób oczywisty narusza art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji - zasadę równości oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji - zasadę ochrony własności, z uwagi na niemożliwe do zaakceptowania skutki takiej decyzji z punktu widzenia praworządności. Mając całokształt rozważań na względzie Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło