II GZ 229/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. I. C. w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 20 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 168/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. F. P. Spółki z o.o. w W. na decyzję D. I. C. w O. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z dnia 20 marca 2015 r. o sygn. akt II SA/Ol 168/15, orzekając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] r., w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry H. F. P. Spółka z o.o. w W. (skarżąca). Uwzględniając wniosek Sąd I instancji stwierdził, że spółka uprawdopodobniła w wystarczający sposób, że wykonanie ww. decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki, w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji nałożony na skarżącą obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są odwracalne. W ocenie Sądu, skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można jednak rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, która w okolicznościach konkretnego przypadku, w połączeniu z ilością spraw tego rodzaju rozpatrywanych przed sądami administracyjnymi, może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie utraty płynności finansowej spółki i nawet ogłoszenia jej upadłości. Wobec powyższego uznał za zasadny wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji. W zażaleniu złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego Dyrektor Izby Celnej w O. domagał się uchylenia wskazanego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego według norm prawem przepisanych. Organ zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki do wstrzymania wykonania ww. decyzji, a w szczególności, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem organu zaskarżona decyzja została wydana w wyniku stwierdzenia, że spółka, prowadząc działalność gospodarczą, rażąco naruszyła prawo. Podmioty, które w oczywisty sposób nie przestrzegają przepisów prawa nie mogą korzystać z ochrony tymczasowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Państwo nie powinno pozwalać na dalsze prowadzenie działalności nielegalnej, ponieważ może to skutkować pogłębianiem się stwierdzonych nieprawidłowości. Organ zaznaczył, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia skarżącej spółce dalsze czerpanie korzyści z działalności nielegalnej. Z uwagi na powyższe, pogorszenie się kondycji finansowej spółki bądź ewentualną utratą płynności finansowej skutkującą upadłością podmiotu nie stanowi znacznej szkody dla skarżącej, a jedynie konsekwencję nieprzestrzegania przez skarżącą obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie udzielił skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym, uznając, że w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ jest prawdopodobne, że skutkiem natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji (w połączeniu z innymi karami) będzie wzrost strat ekonomicznych przedsiębiorstwa, zaś ich następstwem będzie ograniczenie zakresu prowadzenia działalności gospodarczej, utrata płynności finansowej przedsiębiorstwa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie Dyrektora Izby Celnej w O. nie mogło zostać uwzględnione, bowiem z jego treści wynika, że organ zdaje się nie rozumieć instytucji opisanej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Podkreślić należy, że wstrzymanie wykonania decyzji jest instytucją procesową i nie ma nic wspólnego z kontrolą zaskarżonej decyzji, ale służy zabezpieczeniu interesów strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym aż do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Ocena, czy decyzja jest, czy nie jest legalna (zgodna z prawem), a także czy adresat decyzji naruszył prawo zostanie przeprowadzona przez Sąd I instancji w postępowaniu ze skargi skarżącej spółki, a nie w sprawie wpadkowej zainicjowanej wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Na tym etapie postępowania sąd administracyjny, rozpatrując wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie bada tej kwestii. Przepis ten upoważnia Sąd tylko do oceny złożonego wniosku, w której to ocenie nie mieści się weryfikacja prawidłowości decyzji. Stąd też argumentację zażalenia, odnoszącą się do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji objętej wnioskiem spółki o wstrzymanie jej wykonania, NSA potraktował, jako w całości chybioną i w istocie niepodważającą stanowiska Sądu I instancji zawartego w kontrolowanym postanowieniu. W tym stanie rzeczy oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjnej postanowił jak w sentencji.