II OZ 609/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.N. i G.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 119/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu od skargi E.N. i G.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego poprzez odtworzenie rowu postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 119/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił E.N. i G.N. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego poprzez odtworzenie rowu. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że E.N. i G.N. wnieśli skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2014 r. Jednocześnie z wniesieniem skargi pełnomocnik skarżących – adw. M.W. uiścił kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi. Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżących został wezwany – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi – do nadesłania pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego – G.N. oraz do uzupełnienia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżących w dniu 20 lutego 2015 r. W dniu 23 lutego 2015 r. pełnomocnik uiścił tytułem uzupełnienia wpisu od skargi kwotę 100 zł, a następnie – w dniu 24 lutego 2015 r. – złożył pełnomocnictwo do działania w imieniu G.N. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 20 marca 2015 r. odrzucił skargę E.D. i G.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2014 r. W dniu 31 marca 2015 r. pełnomocnik skarżących wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu od skargi podkreślając, iż uzupełnił on wpis od skargi o kwotę 100 zł, a nie 200 zł, działając pod wpływem błędu. Pełnomocnik zarządzenie z dnia 12 lutego 2015 r. zrozumiał w taki sposób, że winien uzupełnić wpis od skargi o kwotę 100 zł, do wysokości 200 zł, a nie o kwotę 200 zł do wysokości 300 zł. Jednocześnie pełnomocnik po lekturze zarządzenia nie miał wątpliwości w zakresie jego treści, dlatego go nie weryfikował w sekretariacie wydziału, ani w przepisach prawa. Nieuiszczenie wpisu w pełnej wysokości – zdaniem autora wniosku – nie było działaniem zawinionym, a wynikało z odmiennego zrozumienia treści zarządzenia usprawiedliwionego konstrukcją tegoż zarządzenia. Na brak zawinienia wskazuje także uiszczenie w terminie wpisu w części, bowiem nie byłoby logicznym uzupełnianie opłaty jedynie w części, gdyż to nie konwalidowałoby wady pisma. W konkluzji pełnomocnik wskazał, iż informację o pomyłce powziął z treści postanowienia o odrzuceniu skargi, które otrzymał w dniu 31 marca 2015 r. Sąd pierwszej w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przytaczając treść art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), wskazał, że z unormowania przepisu art. 86 i 87 p.p.s.a. wynika, iż aby Sąd przywrócił termin niezbędnym jest spełnienie kumulatywnie 4 przesłanek, a mianowicie: 1. przywrócenie terminu możliwe jest jedynie na wniosek strony (vide art. 86 § 1 zd. 1 i art. 87 § 1 p.p.s.a.); 2. pismo z wnioskiem należy złożyć w terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.); 3. w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.); 4. wraz z wnioskiem należy dokonać czynności, której niedokonano w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że przywrócenie terminu m. in. do uiszczenia wpisu od skargi, czy też jego uzupełnienia, może nastąpić tylko z ważnych powodów, co do których zainteresowany uprawdopodobni, że wystąpiły bez jego winy. Te ważne powody wskazać powinny na obiektywne, niezależne od strony przyczyny uchybienia terminu. W stanie faktycznym sprawy, pełnomocnik skarżących w osobie adwokata w treści wniosku o przywrócenie wskazał, iż zarządzenie z dnia 12 lutego 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu zrozumiał w taki sposób, że powinien uiścić kwotę 100 zł uzupełniając wpis sądowy do kwoty 200 zł, a nie uiścić 200 zł by uzupełnić wpis do wysokości 300 zł. Wynika z tego, iż pełnomocnik błędnie zrozumiał treść zarządzenia z dnia 12 lutego 2015 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji uwzględniając to, iż strona skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, argument błędnego zrozumienia nie może wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu. Innymi słowy, profesjonalny pełnomocnik nie może powoływać się na błędne zrozumienie treści pisma, szczególnie gdy w treści tegoż pisma wskazano konkretnie podstawę prawną, której lektura pozwoliłaby na wyeliminowanie niejasności. W kategoriach niedbalstwa, które wyklucza przywrócenie terminu należy rozpatrywać zaniechanie lektury wskazanego w treści zarządzenia przepisu. Oceny w tym zakresie nie zmienia także okoliczność, iż o wadliwym zrozumieniu treści zarządzenia pełnomocnik powziął wiadomość dopiero z treści postanowienia o odrzuceniu skargi. Sąd podkreślił, iż profesjonalny pełnomocnik obowiązany jest do dołożenia szczególnej staranności w wywiązaniu się z obowiązku dopełnienia czynności prawnych za stronę. Osoby, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż pełnomocnik skarżących nie uwiarygodnił stosowną argumentacją faktu, iż przeszkoda uniemożliwiająca uiszczenie w terminie wpisu w pełnej wysokości była od niego niezależna. Nadto stwierdził, że pełnomocnik nie wykazał należytej staranności w prowadzeniu sprawy, a więc ponosi wyłączną odpowiedzialność za uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w pełnej wysokości. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu od skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli E.N. i G.N. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 220 § 1 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że zarządzenie przewodniczącego z dnia 12 lutego 2015 r. nie określało wysokości wpisu sądowego, a wysokość kwoty, o którą należało wpis uzupełnić, gdy z przywołanego przepisu wynika, że sąd winien wezwać pełnomocnika do uiszczenia wpisu sądowego, a nie jego części oraz, że upłynął bezskutecznie termin wniesienia opłaty mimo, iż skarżący wpłacili określoną w zarządzeniu kwotę 200 zł; - art. 86 § 1 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że nieuzupełnienie opłaty w pełnej wysokości w terminie było działaniem zawinionym przez pełnomocnika. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W przypadku braku opłaty przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wysokość wpisu ustalana jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin (art. 86 § 1 p.p.s.a). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności braku winy, a nie dowiedzenie takiej sytuacji, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. Zatem, aby zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu strona czy też jej pełnomocnik musi uprawdopodobnić, że zaistniała okoliczność, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie na to przewidzianym. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni popiera argumentację Sądu I instancji przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie wpis sądowy od wniesionej skargi wynosił 300 zł. - zgodnie z treścią § 2 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca bez wezwania uiściła wpis jedynie w wysokości 100 zł. W związku z tym zarządzeniem z dnia 12 lutego 2015 r. Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika skarżących do "uiszczenia wpisu sądowego od skargi (...) w kwocie 200 złotych stosownie do § 2 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów (...)". Zgodzić się należy, z argumentacją zażalenia, iż treść zarządzenia z dnia 12 lutego 2015 r. została sformułowana w sposób budzący wątpliwości. Z brzmienia tego wezwania nie wynika w sposób jednoznaczny i oczywisty, czy pełnomocnik skarżących został wezwany do uiszczenia brakującej kwoty 200 zł tytułem uzupełnienia wpisu od skargi, czy też do opłacenia wpisu od skargi w ogóle. Istnienie powyższych wątpliwości potwierdza, dowód uiszczenia opłaty od skargi oraz pismo pełnomocnika skarżących z dnia 23 lutego 2015 r. W piśmie tym pełnomocnik skarżących poinformował, że na wezwanie Sądu przedstawia dokumenty potwierdzające uiszczenie wpisu w łącznej sumie 200 złotych. O niejasnym sformułowaniu zarządzenia z dnia 12 lutego 2015 r. świadczy dodatkowo brak wskazania w nim w jakiej wysokości został ustalony wpis od skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości to, że zawarte w zarządzeniu wezwanie musi być wyraźne, jasne i jednoznacznie sformułowane. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu wezwanie do uiszczenia wpisu może odnosić się do brakującej wysokości wpisu. Treść zarządzenia powinna być tak doprecyzowana, aby strona nie miała najmniejszych wątpliwości co do zakresu wezwania. Jednakże w sytuacji, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, powyższe uchybienie nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Bowiem w zarządzeniu z dnia 12 lutego 2015 r. skierowanym do pełnomocnika skarżących wskazano właściwą podstawę prawną, a także konsekwencje nieuiszczenia wpisu w terminie. Zarządzenie to nie wymagało dalszego doprecyzowania. Trudno zatem przyjąć, by fachowy pełnomocnik, do którego skierowane zostało zarządzenie został wprowadzony w błąd sformułowaniem treści zarządzenia, gdyż powinien we własnym zakresie zweryfikować podstawę prawną wskazaną w zarządzeniu. Podkreślić w tym miejscu należy, iż kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wynika z dopełnienia przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Tak więc tylko wówczas, gdy mimo tego nie można było dochować terminu, możliwe jest jego przywrócenie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (i nie tylko) jednolicie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób odzwierciedlający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Jako regułę przyjmuje się też, że skutki działania innych osób za stronę, a więc osób którymi się posługuje, ją obciążają, zatem wadliwe dokonanie przez nich czynności nie wyłącza winy strony, zarówno wówczas gdy reprezentuje ją fachowy pełnomocnik. W świetle powyższego za słuszne należy uznać przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego od skargi, bo konkluzja ta ma oparcie w niewadliwie ustalonym i rozważonym stanie faktycznym i prawnym, a ocena przezeń dokonana nie wykracza poza granice uznania. Z tych względów zażalenie, jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.