I SAB/Wa 556/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi W. G., U. K., A. N., A. J., B. L., E. M., P. S., M. M., W. K., M. K., S. K., G. K., A. N., K.N. i A. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 20 marca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących W. G., U. K., A. N., A. J., B. L., E. M., P. S., M. M., W. K., M. K., S. K., G. K., A. N., K. N. i A. S. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 20 marca 2014 r. W. G., U. K., A.N., A. J., B. L., E. M., P.S., M. M., W. K., M. K., S. K., G. K., A. N., K. N. i A. S., reprezentowani przez radcę prawnego M. A., wystąpili do Prezydenta [...] o przyznanie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...], której dawnym właścicielem była F. K. Pismem z dnia 3 czerwca 2014 r. wnioskodawcy wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie ww. sprawy w terminie przez Prezydenta [...]. Pismem z dnia 18 czerwca 2014 r. W. G., U. K., A. N., A. J., B. L., E. M., P.S., M. M., W. K., M. K., S. K., G. K., A. N., K.N. i A. S., reprezentowani przez radcę prawnego M. A., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia 20 marca 2014 r. o przyznanie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...], której dawnym właścicielem była F. K. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 7, 12 § 1, 35 § 1 i 3, art. 36 § 1, art. 77 § 1 kpa, wskazując, iż w okresie 3 miesięcy, liczonym od daty doręczenia wniosku do organu do dnia wniesienia niniejszej skargi, organ nie zdołał nawet zgromadzić akt własnościowych nieruchomości wchodzących w zakres rozpoznawanej sprawy, nie mówiąc już o podejmowaniu dalszych działań i czynności zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia zgłoszonego żądania. Przy czym od momentu złożenia wniosku upłynęły wszystkie ustawowe terminy na załatwienie sprawy przez organ, w tym również sprawy szczególnie skomplikowanej. Co istotne organ nie poinformował skarżących o nowym terminie załatwienia sprawy i ewentualnych przyczynach zwłoki. W tym stanie rzeczy skarga jest w pełni uzasadniona. Pismem z dnia 4 lipca 2014 r. Prezydent [...] wezwał pełnomocnika wnioskodawców do przedłożenia postępowań spadkowych po F. K. oraz B. N. i mapy z naniesieniami granic działek hipotecznych oraz rozliczeniem powierzchni w aktualnych działkach ewidencyjnych zgodnie ze stanem ksiąg hipotecznych, informując, iż przedłożenie dokumentów jest niezbędne dla udowodnienia praw podmiotowych wnioskodawców do ubiegania się o odszkodowanie oraz do określenia dokładnego położenia nieruchomości. Pismem z dnia 2 października 2014 r. Prezydent [...] poinformował pełnomocnika wnioskodawców, iż konieczne jest uzupełnienie akt własnościowych nieruchomości o dokumenty potwierdzające nabycie praw do spadku po F. K. oraz B. N. oraz o mapę z naniesieniami granic działek hipotecznych oraz rozliczeniem powierzchni w aktualnych działkach ewidencyjnych zgodnie ze stanem ksiąg hipotecznych. Wskazał, że wniosek o odszkodowanie zostanie rozpatrzony w terminie do dnia 31 stycznia 2015 r. Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę, pismem z dnia 2 października 2014 r., wniósł o jej oddalenie wskazując, że pełnomocnik skarżących został poinformowany, iż z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji rozpatrzenie wniosku odszkodowawczego nastąpi do dnia 31 stycznia 2015 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczania niniejszego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby wydać orzeczenie na podstawie przepisu art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd administracyjny winien ocenić - w oparciu o akta sprawy - czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego [(art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako kpa)]. Ponadto z przepisu art. 35 § 1 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Powołane przepisy wyznaczają bowiem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13]. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Celem jej jest bowiem zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., czyli zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku W. G., U. K., A. N., A. J., B. L., E. M., P.S., M. M., W. K., M. K., S. K., G. K., A. N., K. N. i A. S. z dnia 20 marca 2014 r. o przyznanie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...], przejętą na własność Państwa. Przy czym zauważyć należy, iż organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa w tym terminu określonego art. 35 § 1 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu ponad roku od wniesienia ww. wniosku Prezydent [...] nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie, co stanowi o zasadności przedmiotowej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia opisanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka w przedmiotowej sprawie nie zaszła. Na uwadze bowiem trzeba mieć skomplikowany charakter postępowań dotyczący gruntów [...], gdzie stan prawny nieruchomości jest złożony, natomiast ustalenia stron czasochłonne. W niniejszej sprawie zaszła również konieczność ustalenia spadkobierców po F. K. i B. N. w celu udowodnienia praw podmiotowych wnioskodawców do ubiegania się o odszkodowanie – o czym został poinformowany pełnomocnik wnioskodawców wraz z wezwaniem do przedłożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jednocześnie organ wezwał wnioskodawców do przedłożenia mapy z naniesieniami granic działek hipotecznych z rozliczeniem powierzchni w aktualnych działkach ewidencyjnych zgodnie ze stanem ksiąg hipotecznych w celu określenia dokładnego położenia nieruchomości. Zatem konieczność ustalenia powyższego spowodowała, iż Prezydent [...] nie rozpoznał opisanego wniosku w terminie ustawowym. Przy czym organ dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 kpa poprzez informowanie stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wskazanie nowego terminu zakończenia postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.