IV SA/Gl 565/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Z. odmówił przyznania J.P. pomocy w postaci zasiłku celowego w wysokości 500 zł w lutym 2014 r. i 600 zł w marcu 2014 r. z przeznaczeniem na zakup podstawowych artykułów żywnościowych, artykułów pierwszej potrzeby i na opłacenie części bieżących rachunków za energię elektryczną, gaz i dopłatę za zużycie wody. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący został objęty pomocą organu w formie zasiłku okresowego na zabezpieczenie podstawowych potrzeb oraz zasiłku celowego na styczeń i luty 2014 r. na częściowe pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Podkreślił, że zasiłek okresowy oraz pomoc na opłaty, zostały przyznane w wysokości odpowiadającej możliwościom ośrodka pomocy społecznej. Dodał, że w związku z dużą liczbą osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i zgłaszających się o wsparcie, Ośrodek musi przyznawać pomoc na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb. Ponadto podniósł, że skarżący nie współpracuje z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji materialno-bytowej, gdyż nie wywiązał się ze zobowiązania w zakresie dopełnienia formalności związanych z ustaleniem stopnia niepełnosprawności. Jednocześnie nie wykazał żadnego zainteresowania aktywizacją zawodową, w tym udziałem w projekcie systemowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., w wyniku rozpoznania odwołania J.P. decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), według którego, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom, przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Podkreślił, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy, powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). Organ wskazał, że w niniejszej sprawie podstawę odmowy przyznania wnioskowanej pomocy stanowił art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, według którego brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, mogą stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Podkreślił, że egzekwowanie obowiązku współdziałania, jest istotne z uwagi na fakt, że pomoc społeczna nie może sprowadzać się do prostego rozdawnictwa świadczeń. Wobec powyższego, bierna bądź roszczeniowa postawa wnioskodawcy może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia (art. 11 i art. 106 ustawy o pomocy społecznej). W tym zakresie dodał, że organy zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W posumowaniu organ wskazał, że z akt rozpatrywanej sprawy wynika, iż skarżący nie wywiązał się ze zobowiązania w zakresie dopełnienia formalności związanych z ustaleniem stopnia niepełnosprawności. Jednocześnie nie wykazał żadnego zainteresowania aktywizacją zawodową, w tym udziałem w projekcie systemowym. Wobec tego organ stwierdził, że brak było podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, J.P. - w kwestii braku środków finansowych organu pomocy społecznej – podniósł, że po pierwsze - z dokumentów M.O.P.S nie wynika, że nastąpił radykalny wzrost ilości wnioskodawców, a po drugie, że ustawa o pomocy społecznej nie uzależnia wysokości świadczenia od ilości wnioskujących osób, po trzecie - M.O.P.S ma obowiązek realizować zobowiązania ustawowe i zadania zlecone przez władze państwowe, po czwarte - z informatora miejskiego (nr 3/17 z marca 2014 r., str 2) wynika, że samorząd wcale nie ma problemów finansowych, a wręcz przeciwnie - wykonanie budżetu samorządowego okazało się lepsze niż w latach ubiegłych. Ponadto skarżący podniósł, że ustawodawca ustanowił zasiłek celowy na pokrycie różnicy między zasiłkiem okresowym a minimalnymi kosztami utrzymania, czyli kosztami stanowiącymi tak zwane "minimum socjalne", które według danych G.U.S wynosiło 1065 zł. na koniec 2013 r. Następnie zawarł polemikę co do ustaleń organu w zakresie braku współdziałania skarżącego z organem pomocy społecznej i wymienił przepisy, które w jego ocenie zostały naruszone w postępowaniu w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 18 czerwca 2014 r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej również P.p.s.a. - następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad przeprowadzonego postępowania. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane zgodnie z prawem. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 182), zwanej dalej również "ustawą", regulujące rodzaje świadczeń pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Zgodnie zaś z cytowanym w zaskarżonej decyzji art. 2 ust. 1 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc ta ma więc na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej. Jednakże – zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej - osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Ponadto – jak z mocą podkreślił organ w zaskarżonej decyzji – według art. 11 ust. 2 tej ustawy, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia, a nawet uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pomocy społecznej. Podkreślenia zatem wymagało, że przepisy cytowanej ustawy, nakładają na osoby korzystające z pomocy społecznej, obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przede wszystkim więc podnieść należało, że - jak wynika z przepisów przytoczonych przez organ odwoławczy - świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznawane są dopiero w razie wykorzystania przez wnioskodawcę własnych zasobów, uprawnień i możliwości. Natomiast odmowa współdziałania z pracownikiem socjalnym, czy też rezygnacja z podejmowania prób wykorzystania własnych możliwości wyjścia z trudnej sytuacji życiowej, stanowi samodzielną podstawę prawną odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Jak wynika z akt administracyjnych (w tym wywiadu środowiskowego) - skarżący nie wykazał żadnego zainteresowania aktywizacją zawodową, w tym udziałem w projekcie systemowym, pomimo, że – jak podkreślił w odwołaniu – "jest z wykształcenia architektem, ma niezbędne uprawnienia do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie oraz 26-letnią praktykę w tym zawodzie". Jednocześnie nie wywiązał się ze zobowiązania w zakresie dopełnienia formalności związanych z ustaleniem stopnia niepełnosprawności, chociaż już we wniosku o przyznanie zasiłku celowego wskazał okoliczność długotrwałej, przewlekłej choroby, z powodu której – jak podkreślił w odwołaniu - nie może wykonywać etatowej pracy zawodowej. W powyższym zakresie prawidłowo zatem organ stwierdził, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w postaci braku współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W związku z powyższymi ustaleniami, trafnie organ uznał, że brak było podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego. W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. W niniejszej sprawie nie zostały naruszone – wymienione w skardze - przepisy prawa materialnego, ani też przepisy postępowania administracyjnego. Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały dokonane na podstawie trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego. Wobec wyżej wskazanych okoliczności, podjęte w sprawie rozstrzygnięcia uznać należało za prawidłowe. Z uwagi na to, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, zgodnie zatem z art. 151 P.p.s.a., podlegała ona oddaleniu.