I SAB/Wa 41/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Kiepas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2015 r. sprawy ze skargi R. K., E. M. i H. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość postanawia 1. umorzyć postępowanie sądowe; 2. zasądzić od Prezydenta miasta W. na rzecz skarżących R. K., E. M. i H. C. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W złożonej do tutejszego Sądu skardze R. K., H. C. i E. M. reprezentowani przez radcę prawnego T. N. zaskarżyli przewlekłość i bezczynność Prezydenta miasta W. w sprawie rozpoznania ich wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], nr hip. [...], która wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] oraz [...] z obrębu [...]. Wnieśli o zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji w terminie 1 miesiąca, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez ten organ, wymierzenie grzywny oraz o zasadzenie kosztów procesu. Jak wynika z akt sprawy wniosek z dnia 7 kwietnia 2011 r. o przyznanie i wypłatę odszkodowania na podstawie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami został złożony w dniu 15 kwietnia 2011 r. W dniu 30 kwietnia 2012 r. skarżący wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie ich sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., nr 1079/2014, Wojewoda uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dalszy, 4 miesięczny termin na jej załatwienie. Pomimo powyższego oczekiwana przez skarżących decyzja nie została wydana. Wnioskodawcy pismem Prezydenta miasta W. z dnia 20 stycznia 2015 r. zostali poinformowani o terminie załatwienia sprawy do dnia 30 kwietnia 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że sprawa jest skomplikowana oraz, że trwa ustalanie wszystkich stron postępowania i gromadzenie dokumentacji. W dniu 30 kwietnia 2015 r. do akt sprawy wpłynęło pismo organu wraz z załączonym do niego postanowieniem Prezydenta miasta W. z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], wydanym już po złożeniu niniejszej skargi, którym to zawieszono z urzędu postępowanie w sprawie wniosku skarżących o ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość do czasu ustalenia przez właściwy sąd kuratora do reprezentowania nieznanej z miejsca pobytu R. R. oraz uznania za zmarłych C. R., S. R. i B. L. z d. R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Takie brzmienie, powyższy przepis, uzyskał z dniem 17 maja 2011 r. w wyniku jego nowelizacji dokonanej ustawą z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173). Konstrukcja tego przepisu wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje, a mianowicie skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. Podkreślić należy, że w poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie sądów administracyjnych bezczynność organu była utożsamiana zarówno z niepodjęciem w ustalonym terminie przez organ żadnych czynności w sprawie, jak i z nie zakończeniem w terminie postępowania mimo podejmowania czynności w postępowaniu. Obecnie, od nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjmuje się, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, w którym wykonywane są czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywane czynności są pozorne powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70) ewentualnie, w którym następuje mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Analiza powyższego prowadzi do stwierdzenia, że pojęcie przewlekłości postępowania jest pojęciem szerszym aniżeli bezczynność. Sąd w związku ze stanowiskiem skarżących zaprezentowanym w skardze oraz analizą definicji obu instytucji prawnych przedstawionych powyżej potraktował wniesioną skargę, jako skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Podkreślenia wymaga, że w przypadku skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a powyższej ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu powyższego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyłącza możliwość jej uwzględnienia w omawianym zakresie, nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem ustawowego terminu przewidzianego do jej wydania. W takiej sytuacji, postępowanie sądowo-administracyjne dotyczące bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania podlega umorzeniu. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, Sąd uznał, że postępowanie wywołane skargą podlega umorzeniu. Za stanowiskiem takim przemawia fakt, że po wniesieniu skargi do Sądu – Prezydent miasta W. postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wniosku skarżących o ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość do czasu ustalenia przez właściwy sąd kuratora do reprezentowania nieznanej z miejsca pobytu R. . oraz uznania za zmarłych C. R., S. R. i B. L. z d. R. Sąd rozpoznając skargę na przewlekłość prowadzonego postępowania ma obowiązek uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania. Z tego względu na wynik postępowania sądowoadministracyjnego mają wpływ wydarzenia i czynności podejmowane przez organ także po złożeniu skargi. Zatem orzekanie o ewentualnym obowiązku wydania aktu przez organ administracji niewątpliwie musi odnosić się do aktualnego stanu danej sprawy, a więc i stanu tego postępowania wynikającego z faktu jego zawieszenia postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. Wskazana okoliczność ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, gdyż zgodnie z art. 103 k.p.a. zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów, a samego okresu zawieszenia postępowania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie nie ulega więc wątpliwości, że z uwagi na postanowienie o zawieszeniu postępowania - na dzień wyrokowania nie można było stwierdzić przewlekłości prowadzonego postępowania przez organ. W razie zawieszenia postępowania nie można bowiem zarzucić skutecznie organowi administracji publicznej prowadzącemu postępowanie w sprawie przewlekłości prowadzonego postępowania lub bezczynności (por. wyroki NSA z 29.11.2007 r., II OSK 1380/07 oraz 8.11.2013 r., II OSK 1735/13). Zaistniała w sprawie sytuacja uzasadniała umorzenie postępowania w zakresie żądania skargi do wydania orzeczenia w sprawie wniosku skarżących. Jednakże zaznaczyć należy, że wydając orzeczenie Sąd nie ustrzegł się błędu. Zostało ono omyłkowo sporządzone na druku postanowienia, a w konsekwencji nie zawiera rozstrzygnięcia w zakresie orzeczenia o charakterze rażącym lub nie rażącym naruszenia prawa stosownie do wymogu zawartego w art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Oznacza to, że Sąd ma prawo jak i obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W przypadku skargi na przewlekłość prowadzonego postępowania zasada ta powoduje, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie jest władny dokonać oceny prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego, gdyż przewlekłość prowadzonego postępowania organu w rozpoznaniu sprawy i zawieszenie postępowania administracyjnego są odrębnymi sprawami. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.