II SA/Ol 59/15

Dnia 31 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Referent-Stażysta Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2015 roku sprawy ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę. Decyzją z dnia 19 listopada 2014 r., Prezydent E. orzekł o ustaleniu świadczeniem pobranym nienależnie, kwot wypłaconych C.S. za okres od 1 października 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. tytułem pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (3 miesiące po 200 zł), w łącznej wysokości 600 zł. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia 6 maja 2013 r., przyznał C.S. na okres od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., prawo do pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanym w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem N.S. Z uwagi na wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, a mających wpływ na prawo do świadczeń, organ wznowił postępowanie, zakończone decyzją ostateczną z dnia 6 maja 2013 r. Po jego przeprowadzeniu, działając w trybie art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: K.p.a., decyzją z dnia 23 czerwca 2013 r. organ pierwszej instancji uchylił decyzję z dnia 6 maja 2013 r. i przyznał C.S. prawa do pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanym w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem na okres od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 26 września 2013 r. oraz odmówił przyznania stronie prawa do tej pomocy na okres od dnia 27 września 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Decyzja ta uzyskała walor ostateczności w dniu 12 lipca 2014 r. Organ wskazał jednocześnie, że pomoc finansowa realizowana w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego jest świadczeniem niepodzielnym kwotowo i przysługuje w pełnej kwocie miesięcznej, niezależnie od tego, za ile dni miesiąca przysługuje, dlatego nie wszczęto postępowania w sprawie ustalenia świadczeniem nienależnie pobranym kwoty wypłaconej za okres 27-30 września 2013 r. Organ wskazał, że w sprawach dotyczących ustalenia nienależnie pobranej pomocy, stosuje się odpowiednio przepisy art. 30 i art. 33 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pobranie przez stronę pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego decyzją, która następnie została uchylona za okres od dnia 26 września do dnia 31 grudnia 2013 r., w świetle art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi przesłankę do uznania tej pomocy finansowej za świadczenie nienależnie pobrane. Po rozpoznaniu odwołania strony, decyzją z dnia 15 grudnia 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję, ponieważ decyzja o odmowie przyznania C.S. prawa do pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanym w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem za okres od dnia 27 września do dnia 31 grudnia 2013 r. stała się ostateczna. W myśl zaś postanowień § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 413) - prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy. Tak więc, jeżeli dana osoba nie posiada uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, pomoc finansowa jej nie przysługuje. Skoro więc C.S. nie posiada uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad córką N. za okres od dnia 27 września do dnia 31 grudnia 2013 r., to również nie ma uprawnień do pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres. Zgodnie zaś z § 6 ww. rozporządzenia, w sprawach dotyczących ustalania nienależnie pobranej pomocy oraz kosztów obsługi pomocy stosuje się odpowiednio przepisy art. 30 i 33 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z art. 30 ust. 1 i 2 wynika zaś, że świadczenie nienależnie pobrane podlega zwrotowi. Kolegium wyjaśniło też, że w przedmiotowym postępowaniu nie mogło rozstrzygać kwestii umorzenia świadczenia nienależnie pobranego, którą rozstrzygnie organ pierwszej instancji, mając na uwadze, że wniosek został złożony przez stronę w odwołaniu. Skargę do tut. Sądu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. wniósł C.S. Skarżący zarzucił że zaskarżona decyzja podyktowana jest wyrządzeniem dziecku i jego opiekunowi szkody w postaci uszczuplenia i tak bardzo małego budżetu. Podniósł, że poprzednia tego typu sprawa została przez Sąd uchylona, a następnie SKO złożyło od tego wyroku skargę kasacyjną. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu administracji publicznej. Sąd administracyjny zaś nie rozstrzyga i nie może rozstrzygać spraw z uwzględnieniem zasady słuszności czy celowości. Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje Sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia 15 grudnia 2014 r., którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta E. z dnia 19 listopada 2014 r., orzekającą o ustaleniu świadczeniem pobranym nienależnie, kwot wypłaconych skarżącemu za okres od 1 października 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., tytułem pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, w łącznej wysokości 600 zł. Decyzja Prezydenta E. wydana została na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 413) oraz art. 30 ust. 2 pkt 4 i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm.), zwanej dalej: ustawą. W myśl powołanego przepisu rozporządzenia - prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy. Zgodnie zaś z postanowieniami § 6 rozporządzenia - w sprawach dotyczących ustalania nienależnie pobranej pomocy oraz kosztów obsługi pomocy stosuje się odpowiednio przepisy art. 30 i 33 ust. 2a ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy - osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego (art. 30 ust. 2 pkt 4). Z cytowanego przepisu jednoznacznie wynika, że wyeliminowanie decyzji przyznającej świadczenie rodzinne we wskazanych w tym przepisie trybach (nieważności lub wznowienia postępowania), skutkuje uznaniem wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy, przewiduje oczywisty skutek w razie wystąpienia opisanej w nim przesłanki, a decyzja zapadła w okolicznościach w nim opisanych ma charakter związany. Oznacza to, że każde świadczenie wypłacone w sytuacji określonej tym przepisem należy traktować jako świadczenie pobrane nienależnie (zob. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1773/12, dostępny na stronie internetowej www.orzecznia.nsa.gov.pl). Prowadząc postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia, organ pomocy społecznej zobowiązany jest zatem wyłącznie do ustalenia, czy w sprawie wydano rozstrzygnięcie stwierdzające, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. - nieważność decyzji przyznającej świadczenie lub – tak, jak w niniejszej sprawie - decyzję, którą po wznowieniu postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 K.p.a., uchylono dotychczasową decyzję o przyznaniu świadczenia i orzeczono o odmowie jego udzielenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. . W przedmiotowej sprawie, organ podjął takie ustalenia. Bez wątpienia wystąpiły w sprawie okoliczności, objęte dyspozycją art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem decyzja z dnia 6 maja 2013r. o przyznaniu C.S. na okres od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. prawa do pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanym z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem, została uchylona w całości decyzją z dnia 23 czerwca 2014 r. Na mocy tej decyzji, organ pierwszej instancji orzekł jednocześnie o przyznaniu skarżącemu prawa do pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 26 września 2013 r. oraz o nieprzyznaniu prawa do tej pomocy na okres od dnia 27 września 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Przedmiotowa decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., po wznowieniu przez organ pierwszej instancji postępowania w sprawie przyznanej skarżącemu, decyzją z dnia 6 maja 2013 r., pomocy finansowej, co nastąpiło postanowieniem z dnia 6 czerwca 2014 r. - z uwagi na wystąpienie przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Decyzja jest ostateczna. Tym samym, organ zasadnie orzekł, że przedmiotowe świadczenie za okres od 1 października do dnia 31 grudnia 2013 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Ponadto, wskazać należy, że - biorąc pod uwagę brzmienie art. 30 ust. 2 ustawy - nie może mieć znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji kwestia, że konsekwencją wydania tej decyzji będzie uszczuplenie budżetu skarżącego. Powołany przepis nie pozwala bowiem na uwzględnienie tej okoliczności w postępowaniu dotyczącym ustalenia, że świadczeniobiorca pobrał określone świadczenie nienależnie. Wyjaśnić ponadto należy, że powołanym w skardze wyrokiem z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 787/14, tut. Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia 9 czerwca 2014 r., którą uchylono w całości decyzję z dnia 6 marca 2014 r. wydaną przez organ pierwszej instancji i orzeczono co do istoty sprawy w ten sposób, że przyznano skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką na okresy: od 1 do 31 stycznia 2011 r.; od dnia 1 czerwca 201 r. do dnia 9 grudnia 2011 r. i od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 stycznia 2012 r. oraz odmówiono skarżącemu przyznania prawa do tego świadczenia od dnia 1 lutego 2011 r. do dnia 31 maja 2011 r. oraz od 10 do 31 grudnia 2011 r. Decyzją tą ograniczono więc okresy przyznanego skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego i prawidłowość takiego rozstrzygnięcia zakwestionował Sąd, z uwagi na uchylenie z mocą wsteczną decyzji przyznającej przedmiotowe świadczenie. Natomiast w niniejszej sprawie, przedmiotem kontroli jest zbadanie, czy prawidłowo organy administracji uznały, że kwoty wypłacone skarżącemu, w łącznej wysokości 600 zł, za okres od 1 października 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. tytułem pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, są nienależnie pobranym świadczeniem. Sprawy te nie są więc takie same. Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że prawidłowo zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą orzeczono, że kwoty wypłacone skarżącemu za okres od 1 października 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. tytułem pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, w łącznej wysokości 600 zł, są świadczeniem pobranym nienależnie. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.