I OZ 816/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 18/15 o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w całości oraz o oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi Z.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przyznał Z.M. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie go od kosztów sądowych w całości, oddalając jednocześnie wniosek w zakresie żądania ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że jest osobą bezrobotną, nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Sąd wskazał, iż skarżący wezwany został, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", do przedłożenia szeregu dokumentów poświadczających jego rzeczywistą sytuację majątkową i materialną. W zakreślonym terminie dokumenty te nie zostały jednak przedstawione. W związku z czym Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, iż spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, znajdując jednocześnie podstawy do uwzględnienia go w zakresie częściowym. Zażalenie na to postanowienie wniósł Z.M. podnosząc, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu. Skarżący wskazał, że uzyskuje bardzo niski dochód, nie pracuje, zamieszkuje wspólnie z kolegą, który jest także bezrobotny i nie osiąga niemalże żadnych dochodów. Ponadto strona podkreśliła, iż nie korzysta z pomocy rodziny, a dochody uzyskiwane ze świadczenia rentowego nie wystarczają nawet na pokrycie podstawowych potrzeb. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, którego przyznania domagał się skarżący, może być udzielone osobie fizycznej jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów, co wynika z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z kolei art. 255 ustawy P.p.s.a. stanowi, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z.M. wezwany został, na podstawie art. 255 P.p.s.a., do przedłożenia dokumentów wyjaśniających jego rzeczywistą sytuację majątkową i możliwości finansowe. Jednakże, w zakreślonym terminie, wezwanie Sądu pozostało bez odpowiedzi. Także później skarżący nie przedstawił wszystkich żądanych od niego dokumentów. Tym samym Sąd I instancji w istocie pozbawiony został przez samego skarżącego możliwości dokonania pełnej oceny wszystkich okoliczności niniejszej sprawy. Jak już wskazano wyżej działania Sądu do uściślenia oświadczeń strony, podejmowane na podstawie art. 255 ustawy P.p.s.a., mają zastosowanie w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Konstrukcja przepisu art. 255 P.p.s.a. zakłada zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przyjąć należy zatem, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby spełniał przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jednocześnie ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż skarżący spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym była w pełni uzasadniona. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.