V SA/Wa 2730/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Cezary Kosterna (spr.), Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o rybołówstwie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w S. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Z. R. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] maja 2014 r. Okręgowy Inspektor Rybołówstwa Morskiego w S. (dalej: organ I instancji) wymierzył Panu Z. R. karę pieniężną w wysokości 1000 zł na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62 poz. 574 ze zmianami, dalej: ustawa o rybołówstwie) oraz § 3 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie (Dz. U. Nr 76 poz. 671 ze zmianami, dalej: rozporządzenie Ministra MRiRW). Organ I instancji pismem z [...] lutego 2014 r. zawiadomił Z. R. (dalej: skarżący) o wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia przez niego jako kapitana statku rybackiego w czasie rejsu statku [...] w dniach od [...] do [...] lutego 2014 r. art. 14 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1224/2009 z dnia 20 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 847/96, 2166/2005, (WE) nr 388/2006, (WE) nr 509/2007, (WE) nr 676/2007, (WE) nr 1098/2007, (WE) nr 1300/2008, (WE) nr 1342/2008 i uchylające rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, (WE) nr 1627/94 oraz WE) nr 1966/2006 (Dz. UE L 343 – dalej: rozporządzenie WE 1224/2009). Postępowanie wszczęto w oparciu o wydruk z elektronicznego dziennika połowowego i dwa dokumenty sprzedaży produktów rybnych. W trakcie postępowania pełnomocnik skarżącego w piśmie z 1 kwietnia 2014 r. wskazał, że nowoczesna infrastruktura techniczna zainstalowana na jednostce skarżącego nie pozwala w trakcie odbywania rejsu dokonywać sortowania i ewidencjonowania połowu oraz dokonywania niezwłocznie odpowiednich zapisów w dzienniku połowowym. Organ I instancji stwierdził, że na karcie z elektronicznego dziennika połowowego zapisany był połów dorszy w ilości 150 kg oraz łączna masa ryb pelagicznych (kod PEL [...]) wynosząca 45.000 kg. Tymczasem z dokumentów sprzedaży ryb wynika, że złowiono 150 kg dorsza, 3110 kg śledzia i 42.210 kg szproty. Organ I instancji wskazał na przepis art. 14 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1224/2009 zgodnie z którym kapitan statku rybackiego o długości wynoszącej co najmniej 10 metrów zobowiązany jest do prowadzenia dziennika połowowego, wykazując w nim w szczególności wszystkie ilości każdego gatunku złowionego i zatrzymanego na pokładzie powyżej 50 kg wagi ekwiwalentu w relacji pełnej. Organ ustalając stan faktyczny stwierdził, że strona nie neguje faktu nie wpisania do dziennika połowowego wszystkich złowionych i zatrzymanych na pokładzie gatunków ryb. W odniesieniu do wyjaśnień strony organ zauważył, że zastosowana technologia połowów i przechowywania ryb na statku nie może stanowić podstawy do uchylenia się kapitana od obowiązku prawidłowego oszacowania wszystkich ilości każdego gatunku złowionego i zatrzymanego na pokładzie. W związku z takimi ustaleniami organ I instancji uznał, że skoro skarżący wykonywał rybołówstwo morskim statkiem rybackim z naruszeniem przepisów Wspólnej Polityki Rybackiej Unii Europejskiej, to z godnie z art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybołówstwie podlega karze pieniężnej w wysokości nie przekraczającej dwudziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, w minimalnej wysokości określonej w § 3 pkt 5 rozporządzeniu Min. RiRW z 21 kwietnia 2005 r. Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego wniósł do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: organ odwoławczy lub Minister) odwołanie od decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił: naruszenie art. 14 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 poprzez uznanie, że skarżący nieprawidłowo prowadził dziennik połowowy, oraz naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez pominięcie przepisu art. 19 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia radu (WE) nr 2187/2005 z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie zachowania zasobów połowowych w wodach Morza Bałtyckiego, cieśnin Bełt i Sund poprzez zastosowanie środków technicznych oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1434/98 i uchylające rozporządzenie (WE) nr 88/98 (dalej: rozporządzenia Rady (WE) nr 2187/2005) skutkujące uznaniem, iż strona prowadząca połów w dniach [...]- [...] lutego 20114 w sposób nieprawidłowy prowadziła dziennik pokładowy. Uzasadniając odwołanie skarżący podniósł, że wynik dokonanych zaciągów został uwidoczniony w dzienniku pokładowym znajdującym się w aktach postępowania. Opisał funkcjonowanie instalacji połowowej na statku (RSW i VACCUM) wyposażonej w szczelny, bezkontaktowy system wybierania ułowu pompą wirową, oraz szczelny i bezkontaktowy system wyładunkowy pompą podciśnieniową. Proces wyładunku ryb z sieci odbywa się bez kontaktu z powietrzem atmosferycznym i światłem słonecznym, co powoduje niemożność pobrania próby ryb celem oszacowania składu gatunkowego połowu. Dopiero po podaniu ryb na sortownię można ocenić z jakich gatunków składa się złowiona biomasa. Skarżący wskazał, że w dzienniku pokładowym w części "POŁÓW" znajduje się zapis dotyczący połowu gatunków pelagicznych (szprot i śledź) w ilości 45.000 kg oraz dorsz w ilości 150 kg. Prawidłowość tego zapisu znajduje potwierdzenie w części dziennika pokładowego "DEKLARACJA WYŁADUNKOWA", gdzie wskazano 42.210 kg szproty, 3110 kg śledzia i 150 kg dorsza. Zatem nie zostały naruszone przepisy art. 14 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009. Zdaniem skarżącego organ dopuścił się naruszenia art. 6 k.p.a. poprzez pominiecie przy rozpoznaniu sprawy przepisu art. 19 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 2187/2005. Zgodnie z tym przepisem połowy niesortowane są wyładowywane wyłącznie w portach i miejscach wyładunku, w których działa program kontroli wyrywkowych, a państwa członkowskie zobowiązane są zapewnić funkcjonowanie odpowiedniego programu kontroli wyrywkowych pozwalających na skuteczne monitorowanie na miejscu wyładunku ryb niesortowanych według gatunku. Skarżący zarzucił, że organ nie ustalił, jakie przeznaczenie miał przedmiotowy połów (konsumpcyjne czy niekonsumpcyjne) i czy w związku z tym jakiekolwiek obowiązki w zakresie prowadzenia dziennika połowowego zostały naruszone. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją nr [...] z [...] lipca 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy opisał przebieg postępowania w sprawie, przytoczył treść mających w sprawie zastosowanie przepisów art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybołówstwie, art. 14 ust. 1 rozporządzenia 1224/2009 i § 3 pkt 5 rozporządzenia Ministra RiRW w sprawie wysokości kar pieniężnych. Stwierdził, że okoliczność niedopełnienia przez skarżącego obowiązku wynikającego z art. 14 ust. 1 rozporządzenia 1224/2009 r. nie jest kwestionowana. Zauważył, że istnieje możliwość oszacowania przez kapitana ilości każdego gatunku przez pobranie próby z separatora, na co wskazał organ I instancji. Co do zarzutu nieustalenia, czy ryby były przeznaczone na cele konsumpcyjne czy nie konsumpcyjne, organ odwoławczy stwierdził, że nie ma to w sprawie znaczenia, bo obowiązek oszacowania jest niezależny od przeznaczenia ryb. Pan Z.R. reprezentowany przez radcę prawnego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wyżej omówioną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - normy prawnej wynikającej z art. 14 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 poprzez bezpodstawne uznanie, iż strona prowadząc połów w dniach 9 - 11 lutego 2014 r. nieprawidłowo prowadziła dziennik pokładowy, - art. 6 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, iż przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie należało brać pod uwagę przepisu art. 19 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia radu (WE) nr 2187/2005 z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie zachowania zasobów połowowych w wodach Morza Bałtyckiego, cieśnin Bełt i Sund poprzez zastosowanie środków technicznych oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1434/98 i uchylające rozporządzenie (WE) nr 88/98 (dalej: rozporządzenia Rady (WE) nr 2187/2005) skutkujące uznaniem, iż strona prowadząca połów w dniach [...]- [...] lutego 2014 r. w sposób nieprawidłowy prowadziła dziennik pokładowy, - normy prawnej wynikającej z art. 7 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, iż infrastruktura techniczna zainstalowana na pokładzie jednostki połowowej [...] tj. technologia RSW, VACCUM i system wybierania ułowu umożliwia dokonanie na tejże jednostce określenia ilości każdego gatunku złowionego i zatrzymanego na pokładzie powyżej 50 kg wagi w relacji pełnej. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu kosztów procesu. Uzasadniając skargę jej autor ponownie opisał technologię odłowu ryb uniemożliwiającą jego zdaniem dokonanie określenia gatunków ryb. Podniósł, że technologia ta jest niespotykaną do tej pory wśród jednostek polskiej floty rybackiej, dlatego też nie można było wyciągać wniosków co do możliwości oszacowania na podstawie sposobów szacowania stosowanych na innych jednostkach połowowych, nie wyposażonych w tak nowoczesne urządzenia. Skarżący podniósł też, że dziennik połowów był wypełniony prawidłowo, bo zawierał zapisy dotyczące ilości i składu połowu. W części "POŁÓW" wpisano 45.000 kg ryb pelagicznych (szprot i śledź pospolity), a w części "DEKLARACJA WYŁADUNKOWA" wskazano na ilości śledzi i szprot oraz dorsza. Szacując ułów skarżący zmieścił się w limicie 10% błędów szacowania określonym w art. 14 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) 1224/2009. Autor skargi zarzucił, że organ odwoławczy pominął normę prawną wynikającą z art. 19 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 2187/2005. Wskazał, że na podstawie art. 19 ust. 2 tego rozporządzenia oraz na podstawie § 24b rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 6 października 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wymiarów i okresów ochronnych organizmów morskich oraz szczegółowych warunków wykonywania rybołówstwa morskiego wprowadzono program kontroli wyrywkowych wyładunku ryb w portach polskich. Program ten dotyczy jedynie niesortowanych ryb według gatunku nieprzeznaczonych na cele konsumpcyjne, nie dotyczy zaś ryb niesortowanych przeznaczonych na cele konsumpcyjne. Organ nie ustalił jednak przeznaczenia ryb. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 u.p.p.s.a. Dodać warto, że w świetle art. 134 § 1 i 2 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Spór w sprawie dotyczy tego, czy skarżący jako kapitan jednostki połowowej wypełniał dziennik połowowy zgodnie z wymogami art. 14 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1224/2009 i czy zasadne było nałożenie na niego kary na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybołówstwie i § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie. Zgodnie z art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybołówstwie kapitan statku rybackiego długości całkowitej równej lub większej niż 10 m podlega karze pieniężnej za wykonywanie rybołówstwa statkiem rybackim z naruszeniem przepisów ustawy, aktów wykonawczych do niej oraz przepisów Wspólnej Polityki Rybackiej Unii Europejskiej. Z kolei przepisy art. 14 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1224/2009 stanowią, że: Dziennik połowowy, do prowadzenia którego zobowiązany jest kapitan statku rybackiego o długości wynoszącej co najmniej 10 metrów, zawiera w szczególności następujące informacje: a) oznakę rybacką i nazwę statku rybackiego; b) kod alfa - 3 FAO każdego gatunku i odpowiedni obszar geograficzny, w którym dokonano połowów; c) datę połowów; d) datę wyjścia z portu i przybycia do portu oraz czas trwania rejsu połowowego; e) rodzaj narzędzia, wielkość oczek i rozmiar; f) szacowane ilości każdego gatunku w kilogramach wagi w relacji pełnej lub, w stosownych przypadkach, w liczbie osobników; g) liczbę operacji połowowych. Kapitanowie wspólnotowych statków rybackich przekazują informacje zawarte w dzienniku połowowym jak najszybciej, ale nie później niż 48 godzin po wyładunku: a) swojemu państwu członkowskiemu bandery; oraz b) jeżeli wyładunek miał miejsce w porcie innego państwa członkowskiego - właściwym organom odnośnego państwa członkowskiego portu. Wskazane wyżej przepisy nie precyzują, w jakim czasie mają być dokonane konkretne wpisy. Tymczasem jak wynika z treści dziennika połowów o ile w rubryce POŁÓW wpisano 45.000 kg ryb z oznaczeniem PEL (ryby pelagiczne) bez podziału na śledzie i szproty, to w tym samym dzienniku w rubryce "DEKLARACJA WYŁADUNKOWA" wpisano 42.210 kg szprot (kod [...]) oraz 3.110 kg śledzi (kod [...]). Należy też zauważyć, że raport był wygenerowany o godz. 9:35 12.02.2014, a więc przed upływem 24 godzin od powrotu do portu, który nastąpił 11.04.2014 r. o godz. 13:20. Dziennik połowów zawierał więc wymagane dane przed terminem jego dostarczenia właściwym władzom. Organ odwoławczy nie ustosunkował się do tych wskazywanych przez skarżącego w odwołaniu twierdzeń o prawidłowości zapisów, co stanowiło naruszenie zasady obiektywizmu i obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego stanu faktycznego, oraz obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stanowiło to naruszenie obowiązków wynikających z przepisów art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.), przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem przeprowadzenie postępowania bez tych uchybień mogło doprowadzić do uznania, że skarżący nie uchybił obowiązkom w zakresie prowadzenia dziennika połowów. Bezpodstawne jest też stwierdzenie organu odwoławczego, że okoliczność niedopełnienia przez skarżącego obowiązku wynikającego z art. 14 ust. 1 rozporządzenia 1224/2009 r. nie była kwestionowana. Skarżący stwierdził na str. 2 odwołania: "wynik dokonanych zaciągów w w/w dniach uwidoczniony został stosownymi wpisami w dzienniku połowowym" i drugi raz na str. 5 odwołania: "... wskazać należy, iż w niniejszym stanie faktycznym, biorąc pod uwagę stosowaną przez stronę przy połowie technologię RSW, zapisy dziennika połowów jednostki [...] oraz dokumenty sprzedaży nr [...] oraz [...] strona nie naruszyła dyspozycji normy prawnej wynikającej z art. 14 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009" Organ odwoławczy naruszył też powołane przepisy k.p.a. nie dokonując oceny, czy skarżący na kierowanej jednostce połowowej wyposażonej w nowoczesne systemy załadunku złowionych ryb (RSW, VACCUM) miał możliwość szacunkowego, nie przekraczającego 10% limitu błędu oszacować odrębnie ilości szprot i śledzi. Odwołanie się do informacji o stosowanych sposobach szacowania na innych jednostkach połowowych nie było wystarczające w sytuacji, gdy nie są one wyposażone w porównywalne urządzenia. Te wady postępowania sprawiają, że decyzja nie odpowiada prawu, gdyż do jej wydania doszło przy naruszeniach przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty dotyczące niewyjaśnienia, czy ryby były przeznaczone na cele konsumpcyjne czy też niekonsumpcyjne są o tyle trafne, że organ odwoławczy wobec tych zarzutów związanych z zarzutem naruszenia powoływanych przez skarżącego przepisów art. 19 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 2187/2005 wypowiedział się lakonicznie, nie uzasadniając prawnie tego stanowiska, co stanowiło naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. co do wymogów uzasadnienia prawnego –wyjaśnienia podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy będzie zobowiązany przeprowadzić postępowanie bez wyżej wskazanych uchybień. Jeśli nadal uzna, że skarżący nie wykonał prawnych obowiązków w sposób powodujący konieczność nałożenia na niego kary, będzie musiał mieć na uwadze Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 marca 2015 r., sygn. K 31/13, którym to wyrokiem Trybunał twierdził min., że przepisy § 2 - § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie (Dz. U. Nr 76 poz. 671 ze zmianami) w zakresie, w jakim określają dolne granice kar pieniężnych są niezgodne z art. 63 ust. 2 i 4 ustawy o rybołówstwie w związku z art. 2 i art. 92 Konstytucji. Biorąc to wszystko pod uwagę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c u.p.p.s.a należało orzec jak w pkt I wyroku. W pkt 2 orzeczono na podstawie art. 152 u.p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez radcę prawnego.