I OZ 561/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 75/15 o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi K.S. i B.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 75/15 zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi K.S. i B.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o sygn. akt [...], toczącej się przed Sądem Rejonowym w B. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...], wydaną na wniosek B.S. i K.S., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o zwrot nieruchomości położonej w B., oznaczonej jako działka [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w/w nieruchomość została przeniesiona na rzecz osoby trzeciej – Z. Sp. z o.o. z siedzibą w B. i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Ponadto nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają już nieruchomością. Powyższa decyzja Wojewody [...] stała się przedmiotem skargi K.S. i B.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. pełnomocnik skarżących wniósł o zawieszenie postępowania sądowego. Wskazał, że pozwem z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżący wnieśli o ustalenie przez Sąd Rejonowy w B. nieważności umowy przeniesienia własności zawartej w dniu [...] grudnia 1993 r. pomiędzy Gminą B. a Z. Sp. z o.o. z siedzibą w B. w zakresie dotyczącym m.in. w/w działki nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podkreślił, że wobec powyższej okoliczności koniecznym i celowym stało się zawieszenie obecnego postępowania sądowego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o sygn. akt [...], toczącej się przed Sądem Rejonowym w B. Stosownie bowiem do treści art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, sprawa bytu w/w umowy przenoszącej własność nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem od wyniku jej prawomocnego zakończenia zależy rozstrzygnięcie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]. Powyższe postanowienie z dnia 2 kwietnia 2015 r. stało się przedmiotem zażalenia Z. Sp. z o.o. z siedzibą w B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniosła o jego uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia Spółka wskazała, że rozpoznanie skargi K.S. i B.S. wymaga jedynie zbadania legalności rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami i do takiej oceny nie jest konieczne rozstrzygnięcie w sprawie cywilnej o unieważnienie umowy przeniesienia własności z dnia [...] grudnia 1993 r., zawartej pomiędzy Gminą B. a Z. Sp. z o.o. z siedzibą w B. w zakresie dotyczącym działki nr [...]. Decydującym dla korzystania z formy powództwa o ustalenie przez sąd nieistnienia stosunku prawnego jest wyłącznie interes prawny powoda, zaś o istnieniu tego interesu, tj. prawa dochodzenia zwrotu nieruchomości, przesądza postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Do kompetencji sądu powszechnego nie należy zatem dokonywanie oceny, czy zachodzą przesłanki zwrotu nieruchomości i czy organy administracji naruszyły w tym zakresie prawo. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Podkreślić należy, że zawarte w powyższym przepisie podstawy zawieszenia postępowania sądowego mają charakter podstaw fakultatywnych. O zawieszeniu postępowania w tych przypadkach decydują względy celowościowe. Celowość zawieszenia postępowania w sytuacjach uregulowanych w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. pozostawiona została ocenie sądu, ale sposób jego wykładni nie może prowadzić do tworzenia nowych podstaw zawieszenia postępowania. Celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana zarówno z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją, jak i przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym, już toczącym się, postępowaniu. Sąd musi zatem rozważyć, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania. Przyjęte w analizowanym przepisie rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego (por. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie zawiesił przedmiotowe postępowanie sądowe, uznając, że kwestia dotycząca bytu umowy przenoszącej własność nieruchomości położonej w B., oznaczonej jako działka [...] (sprawa o sygn. akt [...], tocząca się przed Sądem Rejonowym w B.), stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Wbrew twierdzeniom wnoszącej zażalenie, okoliczność złożenia przez K.S. i B.S. pozwu do Sądu Rejonowego w B. o unieważnienie umowy przeniesienia własności, zawartej w dniu [...] grudnia 1993 r. pomiędzy Gminą B. a Z. Sp. z o.o. z siedzibą w B. w zakresie dotyczącym m.in. działki nr [...], ma wpływ na rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, bowiem w przypadku stwierdzenia przez sąd powszechny nieważności bezwzględnej w/w umowy (czego w pozwie z dnia [...] stycznia 2015 r. domagają się pozwani), czynność ta byłaby nieważna od chwili jej dokonania (ex tunc). W takim przypadku czynność prawna traktowana jest tak, jak gdyby nigdy nie doszło do jej dokonania, a strony zobowiązane są do zwrotu wzajemnie tego, co już w wyniku rozpoczęcia wykonywania umowy uzyskały od drugiej strony. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo zawiesił postępowanie sądowe do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o sygn. akt [...], toczącej się przed Sądem Rejonowym w B. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.