I OZ 46/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2997/13 o oddaleniu wniosku E. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K., L. W., U. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. sygn. akt [...] w przedmiocie ustalenia prawa użytkowania wieczystego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2997/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek E. O. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 32 p.p.s.a., uprawnienie do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy przysługuje każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, tj. skarżącemu oraz organowi, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Ponadto ustawa przyznaje przymiot strony także uczestnikom postępowania, tj. osobom, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosły skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego (art. 33 § 1 p.p.s.a.). Poza tym zgodnie z § 2 art. 33 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Sąd stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r., jak i wydana w pierwszej instancji przez ten organ decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. nie wskazują jako strony postępowania E. O.. Oba rozstrzygnięcia nie zostały jej doręczone. Skoro zatem wnioskodawczyni nie przysługiwał przymiot strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. zakończonego zaskarżonym rozstrzygnięciem, to nie posiada ona również w chwili obecnej przymiotu strony postępowania sądowoadministracyjnego. Skutkiem tego jest niemożność przyznania jej prawa pomocy jako, że stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane jedynie stronie. Dlatego też Sąd wniosek E. O., jako niepochodzący od osoby legitymowanej do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, oddalił. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że przypadku wystąpienia przez wnioskodawczynię z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym i ewentualnym pozytywnym jego rozpatrzeniu przez Sąd, będzie ona mogła wystąpić ponownie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, który wówczas zostanie rozpoznany merytorycznie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła E. O., wnosząc o jego uchylenie w całości. Ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu, jednocześnie składając taki wniosek. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przez sędziego WSA, który został objęty wnioskiem z dnia 16 listopada 2014 r. o wyłączenie od dalszego orzekania w niniejszym postępowaniu. Podniesiono także, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ wskazana podstawa prawna oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy została oparta o zarzut niezgłoszenia przez E. O. wniosku o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Zdaniem wnioskodawczyni – jako, że występuje ona bez profesjonalnego pełnomocnika – uznać należało, że jej wniosek z dnia 16 listopada 2014 r. zawierał także wniosek o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Zatem Sąd powinien ją wezwać do uzupełnienia braku formalnego wniosku. Wnioskodawczyni zarzuciła, że wydanie zaskarżonego postanowienia było przedwczesne i nieuzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przytoczone unormowanie nie pozostawia wątpliwości, że prawo pomocy może być przyznane jedynie stronie postępowania. Natomiast przepis art. 32 p.p.s.a. jednoznacznie określa strony postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu przez Sąd I instancji, iż E. O. nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skargę od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r., w przedmiocie ustalenia prawa użytkowania wieczystego wniosły: A. K., L. W. i U. T., zaś E. O. nie brała udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. A zatem, wnioskodawczyni nie może być uczestnikiem postępowania na prawach strony, o jakim mowa w art. 32 § 1 p.p.s.a. Jeżeli zdaniem E. O. wynik niniejszego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, to może ona zgłosić (w każdym czasie) swój udział wnosząc o dopuszczenie przez Sąd do udziału w sprawie. A skoro tego rodzaju wniosek nie został dotychczas złożony, to wniosek E. O. z dnia 16 listopada 2014 r. o przyznanie prawa pomocy, jako niepochodzący od strony postępowania został zasadnie oddalony przez Sąd I instancji. Z wyraźnej regulacji zawartej w art. 243 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem, że prawo pomocy może być przyznane jedynie stronie postępowania. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, treść pisma E. O. z dnia 16 listopada 2013 r., nie upoważnia do uznania, że w piśmie tym zgłoszono także wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.