II SAB/Bk 11/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi E. SA we W. na bezczynność Prezydenta Miasta B. w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] p o s t a n a w i a 1.odrzucić skargę; 2.zwrócić skarżącemu E. SA we W. uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. , Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. E. Spółka Akcyjna we W. zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o wyrejestrowanie czterech pojazdów, w tym ciągnika siodłowego o numerze rejestracyjnym [...], w związku z ich kradzieżą. Do wniosku załączono oświadczenie władz Spółki wskazujące na fakt kradzieży oraz zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Pismem z dnia 14 października 2014 r. organ, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwał Spółkę do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez: złożenie odpowiadających normatywnym wzorcom i odrębnych dla każdego pojazdu formularzy wniosków o ich wyrejestrowanie, zaświadczenia właściwego organu Policji potwierdzającego zgłoszenie kradzieży albo postanowienia o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży pojazdu wystawione przez właściwy organ, kart pojazdów jeśli były wydane. Zakreślono termin 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. znak [...] Prezydent pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyrejestrowanie – w zakresie w jakim dotyczył on ciągnika siodłowego o numerze rejestracyjnym [...]. Wskazał, że strona nie dostarczyła wszystkich wymaganych dokumentów, w tym zaświadczenia lub postanowienia organu ścigania na okoliczność wystąpienia przesłanki kradzieży. W piśmie z dnia 18 listopada 2014 r. skarżąca Spółka wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa i dokonania wyrejestrowania pojazdów. W odpowiedzi na to wezwanie organ w piśmie z dnia 8 grudnia 2014 r. powtórzył swoje stanowisko co do nieuzupełnienia przez Spółkę braków wniosku o wyrejestrowanie. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu Spółka złożyła do sądu skargę na bezczynność Prezydenta zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 z późn. zm.) oraz § 15 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. nr 186, poz. 1322 z późn. zm.). Wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej o wyrejestrowaniu ciągnika siodłowego w terminie jednego miesiąca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podczas rozprawy w dniu 8 kwietnia 2015 r. pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na niewyczerpanie trybu zażaleniowego z art. 37 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a, skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego takim środkiem jest zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 § 1 k.p.a.). Stosownie zaś do treści art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Zgodzić się należy ze stanowiskiem pełnomocnika organu sformułowanym na rozprawie, że skarga nie mogła zostać merytorycznie rozpoznana z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia na etapie administracyjnym. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotem skargi Spółki jest bezczynność Prezydenta Miasta polegająca na nierozpoznaniu wniosku o wyrejestrowanie pojazdu. Organ, zdaniem Spółki, zamiast wydać decyzję o wyrejestrowaniu, pozostawił jej wniosek o wyrejestrowanie bez rozpoznania. Zdaniem zaś Prezydenta, nie mogło dojść do wydania decyzji, gdyż nie zostało skutecznie wszczęte postępowanie administracyjne - złożony wniosek o wyrejestrowanie był bowiem dotknięty brakami formalnymi. W zaistniałej sytuacji wyjaśnić trzeba, że na czym innym polega "uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia" przed wniesieniem skargi w sytuacji, gdy skarżona jest bezczynność polegająca na niewydaniu decyzji lub postanowienia, a na czym innym bezczynność polegająca na niedokonaniu innej czynności, w tym z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa). Bezczynność polegająca na niewydaniu postanowienia lub decyzji administracyjnej, o ile obowiązek ich wydania wynika z przepisów prawa, może być zaskarżona po uprzednim wniesieniu zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie tj. zażalenia z art. 37 § 1 k.p.a., które kierowane jest do organu wyższego stopnia w stosunku do organu pozostającego w bezczynności. W takiej sytuacji, tj. gdy organ ma obowiązek wydać decyzję lub postanowienie, niedokonanie tych czynności przez organ, nawet przy podejmowaniu innych, stanowi bezczynność, która może być kwestionowana w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Jeśli zaś organ ma obowiązek dokonania czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – strona przed wniesieniem skargi powinna wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa, jak tego wymaga art. 52 § 3 p.p.s.a. Odnośnie charakteru pozostawienia pisma procesowego bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wypowiedział się NSA w uchwale z dnia 3 września 2013 r. w sprawie I OPS 2/13, w której wskazał jednoznacznie, że nie jest to czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem przepis ten nie ma zastosowania do czynności określonych przepisami k.p.a., związanych docelowo z wydawaniem decyzji czy postanowienia. Zdaniem NSA, nie może być jednak tak, że pozostawienie podania bez rozpoznania nie podlega jakiejkolwiek kontroli. Może być bowiem dokonane błędnie. Stąd też wskazał, że "Jeżeli [...] organ prowadzący postępowanie pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki uzależniające podjęcie tej czynności materialno-technicznej (np. wezwanie organu wystosowane na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. było wadliwe - wyrok NSA z 22 lutego 2012 r., II GSK 3/11), to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji". Jednakże, jak dalej wskazał NSA, "Co najmniej bardzo wątpliwy jest również wniosek, że ta czynność może być zaskarżona do sądu administracyjnego bez podjęcia próby usunięcia naruszenia prawa na etapie załatwiania sprawy przez organ administracyjny. Taki tryb procedowania bowiem godziłby w podstawowe założenie sądowej kontroli administracji (art. 52 p.p.s.a.), że sąd administracyjny nie zastępuje organów odwoławczych, a jego działania nie naruszają zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego" (vide powoływana uchwała NSA). Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, powyższe uprawnia do wniosku, iż właściwym trybem wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi na bezczynność w sytuacji, gdy zdaniem strony skarżącej organ bezzasadnie dokonał pozostawienia podania bez rozpoznania zamiast wydać decyzję lub postanowienie – jest zażalenie składane w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Skoro bowiem skarżący twierdzi, że jego wniosek nie był obarczony wadami formalnymi uniemożliwiającymi organowi wszczęcie postępowania administracyjnego, a zatem organ nie dokonując w ramach wszczętego postępowania wymaganych czynności (pozostawiając wniosek bez rozpoznania) pozostaje w bezczynności – to tym samym skarżący stoi na stanowisku, że w sprawie mają zastosowanie przepisy k.p.a., gdyż regulację tę stosuje się we wszczętym postępowaniu administracyjnym. Skoro zaś tak, to powinien był skarżący skorzystać przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego ze środka prawnego wskazanego w art. 37 § 1 k.p.a. Jak wskazuje się w doktrynie, "tylko prawidłowe podanie wszczyna postępowanie administracyjne, którego bieg w rzeczy samej liczony jest wówczas od dnia wniesienia żądania do organu. Od momentu złożenia podania co prawda zakłada się (domniemywa), że postępowanie zostało wszczęte, jednak założenie to (domniemanie) podlega albo potwierdzeniu przez organ w drodze zawiadomienia (art. 61 § 4 k.p.a.), albo obaleniu ex tunc: czy w drodze postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.), czy właśnie przez pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 k.p.a.). Należy zaznaczyć przy tym, że w tej ostatniej opcji działanie organu będzie wywoływało konsekwencje prawne wyłącznie wtedy, gdy rzeczywiście będą spełnione przesłanki wymienione w art. 64 k.p.a. do pozostawienia podania bez rozpoznania. W innym przypadku bowiem istotnie uruchomiło ono postępowanie administracyjne (i to z dniem jego wniesienia), a zatem pozostawienie podania bez rozpoznania jest bezskuteczne, co oznacza, że organ pozostaje w bezczynności. Skoro zaś ma on obowiązek załatwić sprawę i wydać decyzję administracyjną, w rozumieniu art. 104 k.p.a. i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., to wnoszącemu podanie przysługuje [...] skarga do sądu administracyjnego na bezczynność w tym zakresie – na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Celem wyczerpania środków zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.), poprzedzona powinna być ona zażaleniem (wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa) z art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie terminowe sprawy, którego niedopuszczalność zostanie stwierdzona przez organ (art. 134 w zw. z art. 126 k.p.a.), gdy pozostawienie podania bez rozpoznania uzna za dokonane prawidłowo, a zatem postępowanie administracyjne nigdy nie zaistniało." (zob. A. Jakubowski, Glosa do uchwały NSA w sprawie I OPS 2/13, OSP 2014, nr 5, s. 710-711)". Pogląd ten podzielono również w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide postanowienie NSA z dnia 11 marca 2015 r., I OSK 520/15, z dnia 19 lutego 2014 r., II OSK 363/14, postanowienia tutejszego sądu z dnia 8 kwietnia 2015 r. w sprawach II SAB/BK 9/15 i II SAB/Bk 10/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Reasumując, skoro skarżąca Spółka przed wniesieniem skargi w sprawie niniejszej zamiast złożyć zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. do organu wyższego stopnia (SKO) wezwała organ pozostający, w jej ocenie, do usunięcia naruszenia prawa, to nie wyczerpała środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Jej skarga podlega zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.