II SA/Ke 246/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania M. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. z 6 listopada 2014r. odmawiającą przyznania M. K. zasiłku rodzinnego dla opiekuna w związku z opieką nad ojcem J. K., w sposób następujący: - w okresie od 1 lipca 2013r. do 14 maja 2014r. w łącznej kwocie 5.442,70 zł wraz z ustawowymi odsetkami, - od dnia 15 maja 2014r. do 6 lipca 2014r. w łącznej kwocie 897,30 zł. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że M. K. wnioskiem z 23 maja 2014r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem J. K. Przytaczając treść art. 11 ust. 3 ustawy z 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2a ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012r., organ podniósł, że małżonka J. K. – J. K. zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia 7 lipca 2014r. Dlatego M. K. jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego od 7 lipca 2014r. tj. od dnia, w którym został ustalony stopień niepełnosprawności J. K. Zasiłek dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013r. do 6 lipca 2013r. nie należy się, gdyż w tym okresie małżonka osoby wymagającej opieki legitymowała się jedynie umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Dlatego odmówiono M. K. prawa do przyznania mu zasiłku za ten okres. Natomiast prawo do zasiłku dla opiekuna zostało ustalone decyzją z 4 listopada 2014r. Organ II instancji podkreślił, że decyzja organu I instancji o odmowie przyznania zasiłku dla opiekuna jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, albowiem wnioskodawca nie spełniał warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym na 31 grudnia 2012r. w okresie od 1 lipca 2013r. do 6 lipca 2014r., ponieważ osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim, przy czym współmałżonek nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. K. zarzucając naruszenie: - art. 2 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz ust. 5, art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ustawy z 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz - art. 12 § 1, art. 16 § 1 zdanie drugie, art. 77 § 1, art. 110 i 155 kpa skutkujące nieważnością obu podjętych w sprawie decyzji z mocy prawa lub ich uchyleniem z powodu rażącego naruszenia prawa. W uzasadnieniu skarżący zakwestionował stanowisko Kolegium, że nie spełnia on wymogów przyznania zasiłku dla opiekuna. Podniósł, że 31 marca 2011r. uzyskał z MOPS w S. decyzję "generującą uprawnienia (..) w zakresie opieki nad niepełnosprawnymi", mimo, że jego ojciec pozostawał w związku małżeńskim, co w myśl obowiązującego wówczas art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wykluczało możliwość przyznania mu "praw opiekuńczych". Organ uznał wówczas kierując się orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jego matka J. K. nie jest w stanie opiekować się mężem i uznanie to jest – w ocenie skarżącego – bezterminowe. Rozstrzygnięcia tego nie zmieniają kolejne nowelizacje ustawy o świadczeniach rodzinnych i pozostaje ono w mocy. Autor skargi zarzucił, że MOPS naruszając art. 12 § 1 i 77 § 1 kpa nie analizując całości sprawy, w szczególności postanowień decyzji z 31 marca 2011r. i zmieniających się w międzyczasie przepisów prawnych, ich korelacji z decyzją i jego praw, w sposób błędny posłużył się przepisami ustawy z 4 kwietnia 2014r. i wydał decyzję odmowną opartą na błędnej podstawie prawnej. Decyzja MOPS narusza także art. 110 kpa przez to, że decyzja z 31 marca 2011r. w ogóle nie była brana pod uwagę w postępowaniu. Jednocześnie narusza art. 16 § 1 zdanie drugie i art. 155 kpa przez to, że formalnie nie odnosząc się do decyzji z 31 marca 2011r., faktycznie – ignorując jej postanowienia uznające jego matkę za osobę niezdolną do sprawowania opieki – uchyla ją na okres od 1 lipca 2013r. do 6 lipca 2014r.i równocześnie rozstrzyga w sprawie już rozstrzygniętej wcześniejszą decyzją, czyli tą z 31 marca 2011r. uznającą jego matkę za osobę niezdolną do sprawowania opieki. Ponadto skarżący podniósł, powołując się na art. 5 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, że skoro osobie podlegającej opiece ustawa gwarantuje wypłatę zasiłków po przedłożeniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w kilka miesięcy po wejściu w życie ustawy, a nie określa terminu złożenia orzeczenia współmałżonka osoby uprawnionej do opieki, to przez analogię można przyjąć, że termin ten jest identyczny (skoro w jakiejś sprawie można więcej, to w tej samej sprawie można i mniej). Jeżeli zatem ten warunek został spełniony, to odmowna decyzja narusza rażąco także art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 4 kwietnia 2014r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Ustawa z 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U.2014.567), która weszła w życie 15 maja 2014 r., określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Zasiłek dla opiekuna przysługuje: - za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; - od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. (art. 2 ust. 2). Bezspornym w sprawie jest, że skarżący utracił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (ustalonego decyzją MOPS w S. z 31 marca 2011r.) z dniem 1 lipca 2013 r., w związku z regulacją zawartą w art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Przytoczone przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oznaczają, że uprawnienia wynikające z decyzji o przyznaniu zasiłków pielęgnacyjnych, które wygasły z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013r., "nie odżywają" – jak błędnie rozumie to skarżący – lecz osobom wywodzącym swoje uprawnienia z tych decyzji przysługuje – na ich wniosek - świadczenie określone przez ustawodawcę jako zasiłek dla opiekuna, przyznawane na warunkach określonych w ustawie z 4 kwietnia 2014r. Warunki te określone zostały w przytoczonym wyżej art. 2 ust. 2 ustawy i w przypadku skarżącego ich niespełnienie sprowadza się do tego, że do dnia 6 lipca 2014r. małżonka osoby niepełnosprawnej, nad którą sprawuje opiekę M. K., nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Bezspornym w sprawie jest bowiem to, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z 31 lipca 2014r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S., zaliczył J. K. do znacznego stopnia niepełnosprawności, datując ustalony stopień niepełnosprawności na dzień 7 lipca 2014r. Zgodnie zaś z treścią art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym na 31 grudnia 2012r. (a więc stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy z 4 kwietnia 2014r.), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Słusznie zatem organy obu instancji uznały, że w rozpoznanej sprawie zaistniała negatywna przesłanka wykluczająca możliwość nabycia przez skarżącego uprawnień do zasiłku dla opiekuna za okres od daty wygaśnięcia decyzji z 31 marca 2011r. tj. od 1 lipca 2013r. do dnia zaliczenia J. K. – małżonki osoby wymagającej opieki – do znacznego stopnia niepełnosprawności czyli do 6 lipca 2014r. Z tych samych powodów nie można podzielić argumentacji zawartej w skardze, że w stanie faktycznym sprawy organy naruszyły art. 12 § 1, art. 77 § 1 kpa czy też art. 110, art. 16 § 1 i 155 kpa. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że decyzja z 11 marca 2011r. wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, a warunki przyznania zasiłku dla opiekunów – w miejsce świadczeń pielęgnacyjnych przyznanych decyzjami, które wygasły – określiła ustawa z 4 kwietnia 2014r. Organy w niniejszej sprawie orzekały w postępowaniu zwykłym, a nie nadzwyczajnym i nie dokonywały żadnej zmiany decyzji z 11 marca 2011r. Nie mogły zatem naruszyć art. 16 § 1, art. 110 czy art. 155 kpa. W sprawie nie mógł także mieć zastosowania art. 5 ust. 2 ustawy z 4 kwietnia 2014r., gdyż określony w tym przepisie termin złożenia wniosku dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy toczy się postępowanie o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osobie, nad którą sprawowana jest opieka, nie zaś jej współmałżonkowi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.