I OSK 2066/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 65/15 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. K. na bezczynność Wójta Gminy D. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o umorzenie zadłużenia z tytułu zaliczki alimentacyjnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 65/15, odrzucił skargę A. K. z dnia [...] listopada 2014 r. na bezczynność Wójta Gminy Długołęka w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o umorzenie zadłużenia z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Zarządzeniem z dnia 18 marca 2015 r. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, braków formalnych tej skargi poprzez jej podpisanie w sądzie bądź nadesłanie odpisu skargi opatrzonej własnoręcznym, oryginalnym podpisem. Zarządzenie zostało doręczone adresatowi w dniu 20 marca 2015 r. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie skarżący w dniu 26 marca 2015 r. złożył osobiście kserokopię pisma z dnia 12 listopada 2015 r. o treści tożsamej z treścią skargi wraz z dodatkowym egzemplarzem. Pismo to nie zostało jednak opatrzone własnoręcznym, oryginalnym podpisem skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. odrzucił skargę A. K. Sąd I instancji podniósł, że stosownie do treści art. 57 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), skarga inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. pismo winno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że pismo zawierające wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi wraz z pouczeniem o skutkach niewykonania powyższego obowiązku zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 20 marca 2014 r. W ustawowym terminie skarżący nie usunął jednak braków skargi, bowiem nie jej podpisał ani nie nadesłał odpisów skargi oryginalnie podpisanej przez niego, a nadesłane fotokopie nie spełniają tej roli. Od powyższego postanowienia, dnia 19 maja 2015 r., pełnomocnik skarżącego działając na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a. wniosła skargę kasacyjną. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. polegające na błędnym uznaniu, że skarżący A. K. nie uzupełnił braków formalnych skargi, w sytuacji gdy w dniu 26 marca 2015 r., zgodnie z wezwaniem Sądu, złożył w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu podpisaną własnoręcznie skargę na bezczynność organu. Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącego kasacyjnie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" wniosła o uchylenie w całości postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z dnia 8 kwietnia 2015 r., wydanego w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 65/15 oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej z urzędu w wysokości według norm przepisanych, bowiem koszty te nie zostały w całości ani w części opłacone przez A. K. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący w dniu 26 marca 2015 r. (zgodnie z prezentatą widniejącą na pismach) złożył w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu następujące dokumenty: 1. pismo "Odpowiedź na Zarządzenie Sądu", datowane na dzień 25 marca 2015 r. (k. 42), na piśmie tym znajduje się własnoręczny podpis skarżącego; 2. kserokopia "Skargi na bezczynność Organu", datowane na dzień 12 listopada 2014 r. (k. 43 i 43 verte), na piśmie tym widnieje wydruk podpisu; 3. pismo "Skarga na bezczynność organu", datowane na dzień 12 listopada 2014 r. (k. 64 i 64 verte), pismo to jest opatrzone własnoręcznym podpisem A. K., o czym świadczy m.in. kolor długopisu, który służył do złożenia podpisu. Zdaniem pełnomocnika skarżącego kasacyjnie z przyczyn nieustalonych pismo wymienione w podpunkcie trzecim, pomimo że zostało złożone w dniu 26 marca 2015 r., znajduje się dopiero na karcie 64 akt sądowych, a więc po dokumentach takich jak postanowienie Sądu z dnia 8 kwietnia 2015 r. Co więcej, pismo to jest tożsame w treści ze skargą złożoną w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w dniu 17 listopada 2014 r. Skarżący wykonał zatem wezwanie Sądu, w ten sposób, że przedłożył w dniu 26 marca 2015 r. egzemplarz skargi na bezczynność z dnia 12 listopada 2014 r. opatrzony własnoręcznym podpisem. Oznacza to, że A. K. usunął braki formalne skargi i tym samym odrzucenie skargi było całkowicie bezzasadne. Wskazano również, że egzemplarz skargi podpisany własnoręcznie przez skarżącego nie znajduje się w aktach łącznie z pozostałymi dokumentami opatrzonymi prezentatą na dzień 26 marca 2015 r., jednakże pismo znajdujące się na karcie 43 akt sadowych jest kserokopią pisma "skargi na bezczynność organu" znajdującej się na karcie 64, co wynika w sposób jednoznaczny z ich graficznego porównania. W związku z powyższym zdaniem pełnomocnika skarżącego kasacyjnie doszło najprawdopodobniej do omyłki wynikającej ze zbyt późnego przekazania pisma z Biura Podawczego do akt sprawy, na co wskazują okoliczności przytoczone w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Złożony w niniejszej sprawie środek odwoławczy spełnia wymogi właściwe dla skargi kasacyjnej. Ponadto w związku z tym, że w omawianej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej – zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku stwierdzenia braków formalnych skargi "ustawa stanowi inaczej", ponieważ z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę. W myśl art. 46 p.p.s.a. skarga musi spełniać wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego w postępowaniu sądowym, a ponadto, zgodnie z art. 57 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a., zawierać elementy przewidziane tylko dla skargi. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo procesowe powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Podpis powinien być własnoręczny, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują. Podpisem jest znak ręczny określonej osoby, noszący indywidualne i powtarzalne cechy, pozwalające odróżnić go od innych i umożliwiające identyfikację osoby podpisującego oraz zbadanie autentyczności podpisu (Hanna Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 204-205). Z powyższej definicji jednoznacznie wynika, że podpis musi być własnoręczny. W sytuacji braku własnoręcznego podpisu, sąd wzywa stronę do usunięcia braku formalnego pisma przez jego podpisanie. W przedmiotowej sprawie w wykonaniu zarządzenia z dnia 18 marca 2015 r. skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi poprzez przedłożenie Sądowi egzemplarza skargi z dnia 12 listopada 2014 r. opatrzonego własnoręcznym, oryginalnym podpisem lub też złożenia takiego podpisu pod treścią skargi dołączonej do akt sprawy w siedzibie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Jak wynika z akt sądowych (k. 42, 43 i 43 verte) dnia 26 marca 2015 r. A. K. osobiście złożył w siedzibie Sądu następujące pisma: "Odpowiedź na Zarządzenie Sądu" datowane na 25 marca 2015 r., własnoręcznie podpisane oraz "Skarga na bezczynność Organu" datowane na 12 listopada 2014 r., na którym widnieje wydruk podpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznając w dniu 8 kwietnia 2015 r. przedmiotową skargę przyjął, że skarżący nie usunął braków skargi, bowiem nie podpisał skargi ani nie nadesłał odpisów skargi oryginalnie podpisanej przez niego. Niemniej jednak w aktach sądowych znajduje się pismo pochodzące od skarżącego i zatytułowane: "Skarga na bezczynność Organu" datowane na dzień 12 listopada 2014 r. i posiadające prezentatę Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 marca 2015 r. (k. 64 i 64 verte). Ponadto pismo to jest tożsame w treści ze skargą złożoną w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w dniu 17 listopada 2014 r. Zatem skarżący wykonał wezwanie Sądu, w ten sposób, że przedłożył w dniu 26 marca 2015 r. egzemplarz skargi na bezczynność z dnia 12 listopada 2014 r. opatrzony własnoręcznym podpisem, jednakże z niewiadomych przyczyn pismo to znajduje się w aktach sądowych dopiero na karcie nr 64, czyli po dokumentach takich jak postanowienie Sądu z dnia 8 kwietnia 2015 r. ` Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że pismo zawierające wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi wraz z pouczeniem o skutkach niewykonania powyższego obowiązku zostało skutecznie doręczone A. K. W ustawowym terminie skarżący usunął braki formalne skargi, poprzez złożenie odpisu oryginalnie podpisanej przez niego skargi, czego dowodem jest prezentata z datą 26 marca 2015 r. na piśmie zat.: "Skarga na bezczynność organu" znajdującym się na karcie 64 i 64 verte akt sadowych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.