I OSK 3268/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 484/15 w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 lipca 2015 r. oddalił skargę W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie Sąd przyznał na rzecz pełnomocnika skarżącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W. K. opiekuje się synem - R. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Burmistrz Miasta M. decyzją z [...] lutego 2010 r. przyznał jej na czas nieokreślony począwszy od dnia 1 listopada 2010 r., przewidziane w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 922 ze zm.), świadczenie pielęgnacyjne przysługujące osobom, które rezygnują lub nie podejmują zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Decyzją z [...] lipca 2013 r. Burmistrz Miasta M. uchylił swoją decyzję z [...] lutego 2010 r. i od dnia 25 czerwca 2013 r. odmówił W. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a to w związku z nabyciem przez nią od tej daty prawa do emerytury, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Pismem z [...] grudnia 2013 r. W. K. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o przyznanie jej pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 200 zł, przewidzianej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 413). Burmistrz Miasta M. decyzją z [...] grudnia 2013 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania wnioskowanej pomocy finansowej. Uzasadniając swoje stanowisko organ wyjaśnił, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r., prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad bądź grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Mając zaś na względzie, że od [...] czerwca 2013 r. wnioskodawczyni tego prawa nie posiada nie może ubiegać się o świadczenia przewidziane ww. rozporządzeniem. Jednocześnie organ wskazał, że odrębną decyzją z [...] kwietnia 2013 r. przyznano jej pomoc finansową, o której mowa w rozporządzeniu, za okres od kwietnia do czerwca 2013 r. Od decyzji powyższej W. K. wniosła odwołanie. W postępowaniu odwoławczym sprawa była dwukrotnie rozpoznawana, gdyż pierwsza wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce decyzja z [...] września 2014 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1245/14. Powodem stwierdzenia nieważności tej decyzji było ustalenie, że przedmiotem rozstrzygnięcia sprawy organ odwoławczy uczynił inne świadczenie niż to, o którym orzekał organ pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce decyzją z [...] stycznia 2015 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta M. z [...] grudnia 2013 r. Odwołując się do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. Kolegium wywodziło, że przyznanie pomocy finansowej przewidzianej tym aktem uzależnione jest od uprzedniego nabycie przez stronę prawa do świadczeń pielęgnacyjnych. Skoro zaś wnioskodawczyni od [...] czerwca 2013 r. takowych uprawnień nie posiadała, to nie można jej było przyznać od lipca 2013 r. oczekiwanej pomocy. Na powyższą decyzję W. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażając w niej rozgoryczenie podjętymi przez organy rozstrzygnięciami. Podnosiła również zarzut, że zarówno w decyzji pierwszej jak i drugiej instancji nie zostały zawarte informacje dotyczące tego jakie mogą jej się należeć świadczenia pomocowe w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym jego § 2, w zakresie zawartej w nich treści normatywnej są jasne i nie budzą jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Wskazują one jednoznacznie na akcesoryjny charakter przewidzianej nim pomocy w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego. Brak zatem uprawnień do tego świadczenia uniemożliwia uzyskanie prawa do pomocy finansowej z ww. rządowego programu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd wywiódł, że dokonane przez organy ustalenia stanu faktycznego znajdują oparcie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Poza sporem pozostaje, że począwszy od [...] czerwca 2013 r. skarżącej nie przysługuje prawo do świadczeń pielęgnacyjnych związanych z opieką nad niepełnosprawnym synem za okres lipiec-grudzień 2013 r. Nie było zatem prawnej możliwości przyznania jej przewidzianej ww. rozporządzeniem pomocy finansowej, o czym orzekł Burmistrz Miasta M. w utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z [...] grudnia 2013 r. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że nie można skutecznie postawić organom zarzutu, iż podejmując obecnie negatywne dla wnioskodawczyni rozstrzygnięcie dokonały tego z naruszeniem prawa. Motywy prawne jak i faktyczne, którymi kierowały się organy zostały w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji przedstawione w sposób kompletny i umożliwiający odtworzenie racji decyzyjnych organów, spełniając tym samym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu dotyczącego braku poinformowania przez organ strony o możliwościach uzyskania innych świadczeń z pomocy społecznej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem, Sąd wskazał, że nie jest rolą organu rozstrzygającego konkretną sprawę administracyjną udzielanie jednostkom porad prawnych w zakresie potencjalnych możliwości uzyskania innych świadczeń czy uprawnień, niż te których rozstrzygana sprawa dotyczy. Ustanowiony wszak w art. 9 k.p.a. obowiązek informowania przez organ stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków odnosi się do tych okoliczności faktyczno-prawnych, które są przedmiotem postępowania. Nie może on być zatem interpretowany jako obowiązek udzielania stronom przez organy porad prawnych czy sugestii pozostających bez związku z rozpoznawaną sprawą. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku W. K., reprezentowana przez adwokata ustanowionego z urzędu, podniosła następujące zarzuty: 1. naruszenie prawa materialnego, a to § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do pomocy finansowej na podstawie wskazanego rozporządzenia w sytuacji, gdy zdaniem skarżącej powinna ona otrzymać przewidziane tym rozporządzeniem wsparcie, bowiem jest ono niezależne od kryterium finansowego; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 9 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż skarżąca oczekiwała od organu udzielenia porad prawnych czy sugestii pozostających bez związku z rozpoznawaną sprawą, w sytuacji gdy domagała się ona jedynie pomocy w ochronie praw zarówno jej jak i niepełnosprawnego syna. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie wniesiono o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Nie sposób zgodzić się ze skargą kasacyjną, iż zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle § 2 ust. 1 prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, spełniającym warunki określone w art. 17 tej ustawy. W myśl § 2 ust. 3 tego rozporządzenia pomoc jest przyznawana niezależnie od dochodu. Z przytoczonych unormowań wynika, że udzielenie szczególnej pomocy przewidzianej przez rząd na mocy tego rozporządzenia zostało uzależnione od przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego regulowanego ustawą o świadczeniach rodzinnych. Założeniem ustawodawcy było zatem, by pomoc dodatkowa w ramach rządowego programu mogła być przyznana jedynie tym osobom, którym przysługuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie zmienia powyższego fakt, iż uprawnienie do pomocy w oparciu o program rządowy przysługuje niezależnie od dochodu. Nie sposób zatem przyjąć za skargą kasacyjną, że z faktu, iż pomoc przyznawana jest niezależnie od dochodu, należy wnioskować, że skarżąca spełnia warunki do jej przyznania, niezależnie od ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro zatem, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, skarżącej nie przysługuje od [...] czerwca 2013 r. prawo do świadczeń pielęgnacyjnych związanych z opieką nad niepełnosprawnym synem, to za okres lipiec-grudzień 2013 r. nie było możliwości przyznania jej pomocy finansowej regulowanej powyższym rozporządzeniem, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji oddalając skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce. Odmawiając słuszności podniesionemu w skardze kasacyjnej zarzutowi naruszenia art. 9 k.p.a., nie sposób zgodzić się z przedstawioną argumentacją nakierowaną na niewywiązanie się organów z obowiązku dochowania szczególnej staranności w zakresie poinformowania, w jaki sposób strona może polepszyć swoją sytuację materialną w świetle obowiązujących przepisów. Należy podkreślić, że ustanowiony w art. 9 k.p.a. obowiązek informowania stron o istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, nie może być utożsamiany z doradztwem prawnym. Nie sposób zatem wyprowadzić wniosku, by w sytuacji odmowy przyznania jednego ze świadczeń pomocy społecznej obowiązkiem organu było zwrócenie uwagi strony na inne środki prawne służące polepszeniu jej sytuacji majątkowej. W świetle powyższego należało uznać, że podstawy, na jakich oparto skargę kasacyjną okazały się nieuzasadnione. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej w postępowaniu kasacyjnym, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ww. ustawy.