II OZ 540/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2969/14 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi R. C. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2969/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R. C. wstrzymania wykonania postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] i ustalił dla skarżącego opłatę legalizacyjną w wysokości 125.000 zł za budowę stawu rekreacyjnego z pomostem drewnianym na działce nr ew. [...] w miejscowości J. gm. M. Do wniesionej skargi R. C. dołączył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia, uzasadniając go wysokością kwoty oraz wadliwą kwalifikację prawną wykonanych robót. W chwili obecnej i w terminie wskazanym w postanowieniu skarżący nie jest w stanie wpłacić tak ogromnej kwoty finansowej, a poza tym uiszczenie tej sumy narazi go na znaczną i w jego ocenie nieuzasadniona szkodę finansową. Na obecnym etapie wpłacenie tych środków spowoduje dla skarżącego skutki niemożliwe do odwrócenia. Uzyskanie tak znacznej kwoty wymaga znacznego nakładu sił i środków, którymi na chwilę obecną skarżący nie dysponuje. Odmawiając uwzględnienia wniosku skarżącego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega przymusowemu wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej. Postanowienie to wydane zostało na podstawie art. 49 ustawy Prawo budowlane, umożliwiającego legalizację obiektu budowlanego zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej. Ustalana w tym trybie opłata legalizacyjna nie podlega przymusowemu ściągnięciu, a w przypadku jej nieuiszczenia organ wydaje decyzję o nakazie rozbiórki, która podlega odrębnemu zaskarżeniu. Niewątpliwie ewentualna rozbiórka, która może być pośrednim skutkiem postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, będzie tym orzeczeniem, którego ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania skarżący może oczekiwać. W ocenie Sądu postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej nie podlega wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a., gdyż orzeka ono wyłącznie o wysokości tej opłaty, nie nakłada ani nie stwierdza obowiązku jej uiszczenia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. C., domagając się jego zmiany i wstrzymania zaskarżonego postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. lub jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne przyjęcie, iż w sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znaczącej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z uwagi, że postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej nie stwierdza obowiązku uiszczenia tej opłaty w sytuacji, gdy toczy się postępowanie ze skargi na postanowienie w sprawie opłaty legalizacyjnej, to niedopuszczalne jest jako przedwczesne, wydanie decyzji o nakazie rozbiórki, która to spowodowałaby znaczącą szkodę i trudne do odwrócenia skutki dla skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwana: "P.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonego postanowienia, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. Rzeczą Sądu jest zaś zbadanie, czy przedstawione przez stronę okoliczności przemawiają /lub nie/ za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r., którym uchylono postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2014 r. i ustalono dla R. C. opłatę legalizacyjną w wysokości 125.000 zł za budowę stawu rekreacyjnego z pomostem drewnianym na działce nr ew. [...] w miejscowości J., gm. M. Biorąc powyższe pod uwagę, należy wskazać, że uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest dobrowolne, zaś wydanie postanowienia w tym przedmiocie może wywołać potencjalnie dwa alternatywne skutki, a mianowicie: w związku z uiszczeniem opłaty legalizacyjnej – zalegalizowanie samowoli budowlanej; bądź w przypadku nieziszczenia tej opłaty – wydanie decyzji o nakazie rozbiórki. Przez pryzmat przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. pierwszy z wymienionych powyżej skutków dotyczyć może szkody majątkowej do czasu wydania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego o uchyleniu postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Taki przypadek jednak wymaga wykazania od wnioskodawcy, że do czasu wydania prawomocnego wyroku uiszczenie opłaty legalizacyjnej (w tej sprawie 125.000 zł) spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Analizując pod tym kątem argumentację skarżącego zawartą we wniosku oraz w środku odwoławczym należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał aby takie skutki uiszczenia opłaty legalizacyjnej mogły nastąpić. Powołując się jedynie na bliżej niesprecyzowane niebezpieczeństwo wywołane koniecznością uiszczenia kwoty 125.000 zł, skarżący nie wykazał wpływu jaki może mieć dokonanie nałożonej opłaty na jego sytuację majątkową. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje przy tym, że konieczność wydatkowania wskazanej sumy może mieć wpływ na finanse strony, jednakże bez wskazania, jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa skarżącego nie można dokonać pełnej oceny, czy w sprawie zaistnieje niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Pomimo, iż Sąd pierwszej nie analizował argumentacji skarżącego w tym zakresie, należało uznać, że uchybienie to nie miało wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Odnośnie drugiego skutku, w zażaleniu skarżący próbuje uzasadnić kwestię wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia przez pryzmat skutków związanych z nieuiszczeniem opłaty legalizacyjnej. Jednak jak wynika z powyższego wywodu, nieziszczenie opłaty legalizacyjnej nie powoduje bezpośrednio skutku w postaci nakazu rozbiórki. Dopiero w wyniku wydania decyzji o nakazie rozbiórki taki skutek może zaistnieć, na co trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji. Oznacza to, że po wydaniu ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki, czyli po zakończeniu postępowania administracyjnego, ale w przedmiocie nakazu rozbiórki, mogą wystąpić przesłanki wynikające z art. 61 § 3 P.p.s.a. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę należało stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.