III SA/Po 1120/14

Dnia 9 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia prawomocnego postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jest postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...]. II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. W dniu 12 kwietnia 2013 roku K. L. złożyła wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, uzupełniającej płatności podstawowej oraz płatności cukrowej. W dniu 7 października 2013 roku mąż wnioskodawczyni K. L. poinformował Kierownika Biura powiatowego ARiMR w [...], że żona K. L. zmarła, a on sam zamierza przejąć gospodarstwo i kontynuować działalność rolniczą. W dniu 9 października 2013 roku Kierownik BP ARiMR poinformował K. L. o obowiązkach związanych z przejęciem gospodarstwa w przypadku śmierci rolnika. Między innymi wskazano treść art. 7 ust.2 i 2 a ustawy o płatnościach bezpośrednich. Zacytowano teść przepisu, który stanowi, że w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku, spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Skarżący w dniu 9 października 2013 roku złożył w Sądzie Rejonowym w [...] wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po K. L. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia wydane zostało w dniu 8 listopada 2013 roku, uprawomocniło się w dniu 29 listopada 201 roku, a prawomocność stwierdzona została przez sędziego w dniu 11 grudnia 2013 roku. K. L. wniosek o nadesłanie odpisu postanowienia złożył w Sądzie 2 listopada 2013 roku. Korespondencję z Sądu wraz z żądanym postanowieniem odebrał w dniu 17 grudnia 2013 roku, a w dniu 20 grudnia złożył je w organie Agencji. Decyzją z dnia 7 stycznia 2014 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił K. L. przyznania płatności. W uzasadnieniu wskazał, że obowiązujący spadkobiercę termin na złożenie prawomocnego postanowienia minął w dniu 13 grudnia 2013 roku, podczas gdy strona złożyła je dopiero w dniu 20 grudnia tego roku. W odwołaniu od tej decyzji K. L. wyjaśnił przyczyny zwłoki w dostarczeniu postanowienia Sądu. Stwierdził, że nie czuje się winien zaistniałej sytuacji, bo nie miał wpływu na termin nadesłania postanowienia, a ponadto był w trudnej sytuacji osobistej po śmierci żony. Po rozpoznaniu odwołania organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję. Wskazał w uzasadnieniu, że w odwołaniu zawarto wniosek o przywrócenie terminu do złożenia prawomocnego postanowienia i zadaniem organu I instancji, zgodnie z zasadą praworządności było jego rozpoznanie. Po ponownym rozpoznaniu odwołania Kierownik ARiMR w [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia prawomocnego postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Organ przyjął, że przywrócenie terminu jest możliwe ,jeżeli wnioskodawca złoży wniosek w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W ocenie organu termin ten winien być liczony od dnia, w którym K. L. otrzymał prawomocne orzeczenie Sądu, czyli upłynął 24 grudnia 2013 roku. Złożenie wniosku dopiero wraz z odwołaniem jest spóźnione. W odwołaniu od w/w postanowienia K. L. zarzucił organowi, że pominął wskazane przez niego okoliczności związane z przyczyną uchybienia terminu, a skoro tak, to organ nie mógł jednoznacznie ustalić, kiedy ustała przyczyna jego uchybienia. Skoro organ nie badał przesłanek uchybienia terminu, to tym samym nie wykazał przesłanek, jakimi kierował się odmawiając jego przywrócenia. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014r. o nr [...] Dyrektor ARiMR w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Podzielił stanowisko organu I instancji, że skarżący uchybił 7 dniowemu terminowi na złożenie wniosku o przywrócenie terminu i w tej sytuacji nie było potrzeby rozważania okoliczności stanowiących o przyczynie niedotrzymania terminu. Zasadnym było przyjęcie przez organ I instancji, że termin ten upłynął 24 grudnia 2013 roku. K. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze ponownie nakreślił przebieg pozyskiwania prawomocnego postanowienia Sądu i powody, dla których nie mógł go uzyskać wcześniej. Zarzucił organom naruszenie art. 8 i 9 Kpa poprzez brak pouczenia go o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślił, że składając prawomocne postanowienie wyjaśnił pracownikowi organu, dlaczego nie dotrzymał 14 dniowego terminu, nie poinformowano go jednak, co powinien uczynić, choć wyrażał w sposób jednoznaczny wolę kontynuowania postępowania. Organy zaniechały sporządzenia protokołu w sytuacji, gdy czynność nie została utrwalona na piśmie. Naruszono też art. 7 Kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Organy w odpowiedzi na skargę podtrzymały stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie wszystkie jej zarzuty są zasadne. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej. Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do oceny prawidłowości odmowy przywrócenia terminu do dokonania czynności, jaką było wniesienie prawomocnego postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Organy nie oceniając wniosku merytoryczne, nie badając przyczyn niedotrzymania terminu w pierwszej kolejności oceniły przesłankę formalną tj. dotrzymanie terminu do złożenia takiego wniosku. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. –Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267) przywrócenie terminu jest możliwe po spełnieniu łącznie czterech warunków: 1. złożeniu prośby przez zainteresowanego, 2. uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, 3. prośbę należy wnieść w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 4. jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W ocenie organu liczyć go należy od momentu, gdy strona otrzymała na skutek złożonego wniosku prawomocne już postanowienie Sądu Rejonowego w [...] o stwierdzeniu nabycia spadku. Zdaniem Sądu przyjęcie tej daty za otwierającą termin na złożenie wniosku jest niezasadne i nie znajduje poparcia w zebranym materiale dowodowym. Skarżący od początku trwania postępowania wykazywał, iż wszelkich czynności dokonywał bez zbędnej zwłoki: złożenie wniosku o uzyskanie prawomocnego odpisu wyroku po dwóch dniach od jego uprawomocnienia formalnego, odebranie pisma w dzień po jego awizowaniu, złożenie go osobiście w Agencji 3 dni po jego uzyskaniu. Dbałość o jak najszybsze odebranie postanowienia, a następnie przekazanie go do organu nie może świadczyć jednak o tym, iż w dacie jego odebrania Skarżący miał świadomość, że jest w zwłoce w dotrzymaniu terminu na złożenie postanowienia. Świadczy jedynie o braku pewności co do jego zachowania. Dowodzi tego lektura skargi i zażalenia - skarżący nie miał świadomości, że już w dacie odebrania pisma upłynął termin 14 dniowy do jego złożenia. Upłynąłby on także wówczas, gdyby pismo nie było awizowane. Samo stwierdzenie prawomocności nastąpiło na dwa dni przed upływem terminu na jego złożenie. W ocenie Sądu wątpliwym jest, by w dacie odebrania postanowienia K. L. miał świadomość, że już minął termin na złożenie postanowienia. Wobec braku jednoznacznych ustaleń w tym zakresie uznać należy, iż dopiero decyzja z dnia 07 stycznia 2014r. o odmowie przyznania płatności w sposób bezsporny wyjaśniła Skarżącemu, że uchybił terminowi. A skoro tak, to od daty otrzymania decyzji liczyć należy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Sam organ bowiem przesądził w decyzji z dnia 21 stycznia 2014r., iż odwołanie zawiera wniosek o przywrócenie terminu. Tym samym organ zrealizował postulat zawarty w treści art. 8 Kpa i uznał, że strona już wcześniej zaniechała działań, które mogą mieć dla niej pozytywne konsekwencje i nie podjęła czynności w terminie, jak również, że nie złożyła wcześniej wniosku o przywrócenie terminu. A skoro tak, to niekonsekwentnym byłoby stwierdzenie, że termin do złożenia tego wniosku minął, bo wówczas uznanie, że dopiero odwołanie zawiera wniosek o przywrócenie terminu staje się bezcelowe. Podkreślić tu należy, że odwołanie złożone zostało w terminie na złożenie tego środka, jak i w 7 dniowym terminie na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Powyższe pozwala więc na przyjęcie, że wniosek złożony został w terminie. W wyroku z dnia 24 marca 1999 (sygn. I SA /Gd 1664/98,lex nr 38681) Naczelny Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być dzień, w jakim strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu. Dotyczy to przypadków, kiedy strona dokonując czynności działała w subiektywnym przeświadczeniu, iż robi to w terminie. W niniejszym postępowaniu brak reakcji organu utwierdził skarżącego w przekonaniu, że termin został zachowany, stąd dopiero decyzja o odmowie przyznania płatności wykazała jednoznacznie, że tego terminu nie dotrzymał. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższe stanowisko Sądu i ponownie ocenią zasadność wniosku o przywrócenie terminu w aspekcie pozostałych przesłanek art. 58 Kpa. Sąd nie podziela natomiast stanowiska Skarżącego w kwestii obowiązku informowania stron o regulacjach prawa powszechnie obowiązującego. W postępowaniach w sprawach dotyczących płatności obowiązują odrębne zasady od zasad ogólnych stosowanych w postępowaniach prowadzonych na podstawie Kpa. Organy jedynie na wniosek udzielają stronie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. K. L. nie wykazał, by taki wniosek organowi złożył w jakiejkolwiek formie. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku, a w punkcie drugim w oparciu o art. 200 a w punkcie trzecim jak w art. 152 cyt. ustawy.