I OSK 1926/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-04-10
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Ewa Dzbeńska, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji z 23 listopada 1965 r. o wykonaniu aktu nadania, prawidłowo ocenił, że domniemanie istnienia w obrocie prawnym orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r. o ustaleniu granic gospodarstwa nie zostało obalone, mimo braku jego odnalezienia i wątpliwości co do jego wydania i wprowadzenia do obrotu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że sąd ten nieprawidłowo ocenił, iż organ administracji naruszył art. 153 PPSA. NSA stwierdził, że organ podjął działania zmierzające do ustalenia istnienia orzeczenia z 18 sierpnia 1965 r., a mimo braku jednoznacznych dowodów na jego istnienie w obrocie, prawidłowo ocenił, że treść orzeczenia z 23 listopada 1965 r. oraz inne dowody wskazują na jego funkcjonowanie w obrocie prawnym. NSA uznał, że Sąd I instancji powinien był ocenić, czy rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, uwzględniając m.in. fakt upływu czasu i prawdopodobieństwo zaginięcia akt.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1965 r. ustalającej cenę gospodarstwa rolnego, w której powołano się na wcześniejsze orzeczenie z 1965 r. ustalające granice gospodarstwa. Skarżąca twierdziła, że powierzchnia gospodarstwa wskazana w decyzji jest mniejsza niż w akcie nadania, a powołane orzeczenie ustalające granice nigdy nie zostało wydane ani wprowadzone do obrotu. Organy administracji odmawiały stwierdzenia nieważności, opierając się na domniemaniu istnienia orzeczenia z 1965 r. wynikającym z treści decyzji z 1965 r. WSA uchylił decyzję organu, uznając naruszenie art. 153 PPSA przez organ, który nie ustalił jednoznacznie, czy orzeczenie z 1965 r. zostało wprowadzone do obrotu. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 40/13 w sprawie ze skargi B.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nieważności orzeczenia o wykonaniu aktu nadania gospodarstwa rolnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; 2. zasądza od B.W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 40/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi B.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nieważności orzeczenia o wykonaniu aktu nadania gospodarstwa rolnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2011 r. nr [...].
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z 3 grudnia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. i art. 5-6 dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. nr 46, poz. 340), utrzymało w mocy własną decyzję z 8 grudnia 2011 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji – orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gdańsku z 23 listopada 1965 r., nr [...], którym ustalono szacunek gospodarstwa - działki nr [...], położonej w Gdańsku – Brętowo, nadanego H.P..
Decyzja ta wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Powiatowa Komisja Ziemska w Gdańsku, na podstawie art. 5 i art. 10 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340), aktem nadania z 13 grudnia 1954 r. nr [...], nadała H.P. gospodarstwo rolne położone w Gdańsku - Brętowo, obejmujące grunty o powierzchni 6 ha wraz z budynkami - zgodnie z planem regulacyjnym. Orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa z 23 listopada 1965 r., nr [...] ustalono szacunek gospodarstwa nadanego H.P.. W uzasadnieniu orzeczenia z 23 listopada 1965 r. stwierdzono, że Powiatowa Komisja Ziemska w Gdańsku aktem nadania z 13 grudnia 1954 r., nr [...] poświadczyła prawo własności gospodarstwa o powierzchni 4,7734 ha, położonego w Gdańsku - Brętowie. Granice tego gospodarstwa zostały ustalone prawomocnym orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 18 sierpnia 1965 r., Nr [...]. Wśród składników gospodarstwa w uzasadnieniu wymieniono m. in. grunty - 4,7734 ha – w tym, działki: [...] i budynki: budynek mieszkalny, stajnię i szopę.
W dniu 29 sierpnia 2002 r. B.W. jako spadkobierczyni gospodarstwa rolnego po H.P., złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gdańsku z 23 listopada 1965 r. nr [...], którą - według oceny wnioskodawczyni - stwierdzono nieprawdę, wskazując w uzasadnieniu tego orzeczenia, że aktem nadania ziemi nadano H.P. nieruchomość o powierzchni 4,7734 ha., podczas gdy w akcie nadania z 13 grudnia 1954 r. H.P. nadano gospodarstwo rolne o powierzchni 6 ha. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, na podstawie art. 156 § 1, art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 6 w.w. dekretu o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, decyzją z dnia 2 lutego 2010 r. sygn. akt [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji - orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gdańsku z 23 listopada 1965 r., nr [...]
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B.W. zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz podniosła zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez arbitralne przyjęcie, że powierzchnia nieruchomości, na której było zlokalizowane gospodarstwo objęte postępowaniem wynosi 4,7734 ha.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w decyzji z 9 listopada 2010 r., wydanej na podstawie: art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., art. 158 § 1 k.p.a., art. 156 § 1 k.p.a. i art. 16 k.p.a., utrzymało w mocy swoją decyzję z 2 lutego 2010 r. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium stwierdziło, że decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej, istnieją bowiem powszechnie obowiązujące przepisy prawa administracyjnego - art. 6 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych oraz art. 21 ust. 1 i ust. 2 dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska, stanowiące podstawę jej wydania. Ponadto, zdaniem organu, decyzja nie jest dotknięta wadą "rażącego naruszenia prawa", nie zachodzi bowiem oczywista sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a treścią przepisów prawa, które stanowiły podstawę prawną decyzji. Sentencja orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gdańsku Nr [...]z dnia 23 listopada 1965 r. nie obejmuje w ogóle kwestii powierzchni gospodarstwa rolnego. Kwestia ta znalazła odzwierciedlenie jedynie w uzasadnieniu tejże decyzji, a ewentualna wada uzasadnienia w tym zakresie, tj. ewentualne błędne ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu decyzji nie mogą być kwalifikowane jako wada "rażącego naruszenia prawa." Brak jest bowiem oczywistej sprzeczności pomiędzy sentencją rozstrzygnięcia, a treścią przepisów prawa, które stanowiły podstawę prawną decyzji.
B.W. wniosła skargę na w.w. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 9 listopada 2010 r., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w następstwie rozpoznania powyższej skargi, wyrokiem z 23 marca 2011 r. o sygn. akt II SA/Gd 20/11, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną w pierwszej instancji przez Kolegium Odwoławcze - uchylił.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd wskazał, że stanowisko organu, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności, jaką jest brak podstawy prawnej do wydania decyzji, jest słuszne. Decyzję tę wydano w oparciu o art. 6 ust. 1 dekretu o ochronie i uregulowaniu własności gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Dokonana w tym zakresie przez organ ocena nie budzi wątpliwości. Podobnie, sąd przesądził, że bezzasadne jest stanowisko zawarte we wniosku, iż stwierdzenie nieważności decyzji nastąpić mogło na podstawie art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., który to przepis stanowi, że stwierdza się nieważność decyzji, która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Zarzut ten nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy, bowiem wykonanie decyzji określającej szacunek gospodarstwa nie wywoła czynu zabronionego. Rozstrzygnięcie sprawy sprowadzało się w tej sytuacji do oceny, czy przy wydaniu orzeczenia z 23 listopada 1965 r., doszło do rażącego naruszenia prawa - przepisów cytowanego dekretu. Dalej sąd wskazał, że podziela ocenę organu dokonaną w zaskarżonej decyzji, iż orzeczenie o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa z 23 listopada 1965 r. nie dotyczy ustalenia granic gospodarstwa rolnego, ani też jego powierzchni. Z orzeczenia tego wynika bowiem, że dotyczyło ono wyłącznie ustalenia szacunku gospodarstwa i wierzytelności z tytułu należności przypadającej za gospodarstwo rolne. Sąd rozważył przy tym okoliczność, że orzeczenie o wykonaniu aktu nadania z 23 listopada 1965 r. – sprzecznie z art. 6 ust. 2 i 3 dekretu - stało się podstawą wpisu prawa własności w księdze wieczystej nieruchomości. Podstawą wpisu w księdze winno być prawomocne orzeczenie o wykonaniu aktu nadania zawierające ustalenie zarówno szacunku jak i granic nieruchomości. Brak ustalenia w tym orzeczeniu granic nieruchomości wykluczał możliwość dokonania wpisu w księdze wieczystej prawa własności nieruchomości, której granice (numery działek) nie wynikały z sentencji orzeczenia stanowiącego podstawę wpisu. Zdaniem sądu jednak, okoliczność dokonania wpisu nie może wpłynąć na odmienną ocenę zakresu wydanego orzeczenia z 23 listopada 1965 r., z którego treści wyraźnie wynika, iż nie doszło w nim do ustalenia granic nabytego gospodarstwa. Skoro decyzja ta nie ustalała wielkości i granic gospodarstwa, wbrew stanowisku skarżącej, brak było podstaw do stwierdzenia nieważności tego orzeczenia z uwagi na naruszenie prawa materialnego, polegające na zmniejszeniu powierzchni gospodarstwa w stosunku do powierzchni gospodarstwa nabytej z mocy prawa i sprzeczności treści orzeczenia z aktem nadania wydanym w trybie art. 5 ust. 1 dekretu. Natomiast, sąd zwrócił uwagę, że w przypadku braku orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 18 sierpnia 1965 r. rozważyć należy zgodność orzeczenia z 23 listopada 1965 r., z treścią art. 6 ust. 1 dekretu. Ocena ta wymaga uwzględnienia przedmiotu, charakteru i celu decyzji o wykonaniu aktu nadania. W ocenie sądu, niewątpliwie z przepisu tego wynika, że ustalenie granic gospodarstwa i jego szacunek winny być dokonane w jednym akcie – orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania. Orzeczenie z dnia 23 listopada 1965 r. nie spełnia tego wymogu, nie ustalono w nim bowiem granic nieruchomości, a to stanowi naruszenie normy art. 6 ust. 1 dekretu. Zdaniem Sądu, ocena stopnia naruszenia prawa w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania, polegającego na pominięciu w tym orzeczeniu ustalenia granic nieruchomości, może być dwojaka i jest uzależniona od ustalenia, czy organ w ogóle nie dokonał ustalenia granic nieruchomości orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania, czy też przed wydaniem orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w zakresie szacunku gospodarstwa, ustalił wcześniejszym orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania granice nieruchomości. Ponadto, zdaniem sądu, brak w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania ustalenia granic nieruchomości, w sytuacji, gdy granice te nie zostały ustalone wcześniej wydanym orzeczeniem stanowi rażące naruszenie art. 6 ust. 1 dekretu. Natomiast sytuacja, w której organ wydał błędnie dwa orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, najpierw orzekając o granicach nieruchomości, a następnie odrębnym orzeczeniem o szacunku nieruchomości, stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 dekretu, takie naruszenie prawa nie ma jednak charakteru naruszenia rażącego, bowiem nie wywołuje ono negatywnych skutków dla strony, niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.
W ocenie sądu, organ przed wydaniem decyzji winien rozważyć szczegółowo zarzut skarżącej, że orzeczenie, na które powołano się w orzeczeniu z dnia 23 listopada 1965 r. nigdy nie zostało w istocie wydane. Organ winien w tym celu wyczerpać wszystkie możliwości odnalezienia tego orzeczenia, lub innej dokumentacji wskazującej na jego istnienie. Tymczasem, organ w istocie zaniechał dokonania szczegółowych ustaleń i oceny czy akt taki w rzeczywistości został wydany i wprowadzony do obrotu. Organ winien zatem ustalić czy orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965 r., na które powołano się w orzeczeniu z dnia 23 listopada 1965 r. zostało wprowadzone do obrotu, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami prawa. W przeciwnym bowiem razie jest ono decyzją, która nie wywołuje skutków prawnych. Brak ustaleń odnośnie wydania i wprowadzenia do obrotu orzeczenia z 18 sierpnia 1965 r. skutkuje uznaniem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania art. 7 i 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którymi organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz winny zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W konsekwencji sąd stwierdził, że jeżeli organ w toku ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdzi, że w orzeczeniu z 23 listopada 1965 r. powołano się na orzeczenie, które w ogóle nie zostało wydane i skutecznie wprowadzone do obrotu, winien on stwierdzić nieważność tego orzeczenia z uwagi na rażące naruszenie prawa - art. 6 ust. 1 dekretu. Natomiast ustalenie istnienia orzeczenia z 18 sierpnia 1965 r. oraz wprowadzenia tego orzeczenia do obrotu, prowadzić winno do odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia z 23 listopada 1965 r.
Rozpoznając sprawę ponownie w następstwie wydanego przez sąd wyroku z 23 marca 2011 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z 8 grudnia 2011 r. ponownie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji – orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gdańsku z 23 listopada 1965 r.
W stosunku do tej decyzji Kolegium B.W. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W następstwie jego rozpoznania, Kolegium w decyzji z 3 grudnia 2012 r. utrzymało swoją decyzję z 8 grudnia 2011 r. w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji, rozważając zasadność wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gdańsku z 23 listopada 1965 r. o wykonaniu aktu nadania, Kolegium podkreśliło, że jest związane oceną prawną zawartą w w.w. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 23 marca 2011 r. Z wyroku tego wynika zaś, że stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia z 23 listopada 1965 r. uzależnione jest od ustalenia przez Kolegium, czy poprzedzające je orzeczenie z 18 sierpnia 1965 r. zostało wydane i wprowadzone do obrotu prawnego (doręczone lub ogłoszone stronie).
W ocenie Kolegium, stwierdzenie nieważności orzeczenia z 23 listopada 1965 r. może nastąpić tylko w przypadku jednoznacznego ustalenia przez Kolegium, że powołane w treści kwestionowanego orzeczenia orzeczenie z 18 sierpnia 1965 r. nie zostało wydane i doręczone albo ogłoszone stronie postępowania – H.P.. Takich dowodów w sprawie nie odnaleziono, zaś treść zebranego materiału dowodowego nie pozwala na jednoznaczne i nie budzące jakichkolwiek wątpliwości ustalenie okoliczności, że orzeczenie z 18 sierpnia 1965 r. nie zostało wprowadzone do obrotu prawnego. Tym samym zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest możliwe, wobec czego odmowa stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia z dnia 23 listopada 1965 r. jest zasadna.
Następnie Kolegium ponownie przeanalizowało treść uzasadnienia orzeczenia z 23 listopada 1965 r. i jego charakter prawny jako dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. W ocenie Kolegium, z treści orzeczenia z 23 listopada 1965 r., będącego dokumentem urzędowym, wynika domniemanie, że wydane zostało orzeczenie z 18 sierpnia 1965 r. i jest ono prawomocne, a także, że zostało ono doręczone stronie postępowania, która nie wniosła od niego odwołania albo też odwołanie zostało już rozpoznane decyzją ostateczną utrzymującą w mocy decyzję z dnia 18 sierpnia 1965 r. Zdaniem Kolegium, całkowicie niewiarygodnym jest przypuszczenie, że treść orzeczenia z 23 listopada 1965 r., wskazująca na wydanie i status prawomocności orzeczenia z 18 sierpnia 1965 r. została sfałszowana. Ponadto, domniemanie wynikające z treści dokumentu urzędowego - orzeczenia z 23 listopada 1965 r. - nie zostało obalone innym dokumentem urzędowym.
Kolegium wskazało także na działania, które podjęło w celu odnalezienia orzeczenia z 18 sierpnia 1965 r. w zasobach archiwalnych. Ostatecznie okazały się one nieskuteczne. Nie oznacza to jednak, w ocenie Kolegium, że domniemanie wydania tego orzeczenia zostało obalone i że można automatycznie przyjąć, że orzeczenie to nie zostało w ogóle wydane. Podobnie, organ opisał starania, jakie podjął w celu odnalezienia świadków w sprawie wydania omawianego orzeczenia, publikując ogłoszenia w prasie i na tablicy ogłoszeń Biura Kolegium. Ostatecznie, działania te nie przyniosły oczekiwanego rezultatu.
Kolegium wskazało również, że przeprowadziło dowód z przesłuchania strony – B.W. - na okoliczność istnienia powyższego orzeczenia. Strona ta podała, że orzeczenia z 18 sierpnia 1965 r. nigdy nie było. Kolegium dokonało oceny powyższego dowodu, z uwzględnieniem jego charakteru, wynikającego z art. 86 k.p.a. W ocenie Kolegium, oświadczenie strony nie może zastępować dowodów z dokumentów, ponieważ ten środek dowodowy nie jest w pełni obiektywny, zeznania pochodzą bowiem od osoby, która jest zainteresowana uzyskaniem korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia.
Konkludując wywód na temat starań o odnalezienie orzeczenia z 18 sierpnia 1965 r. i oceny oświadczenia strony o jego nieistnieniu, Kolegium podkreśliło, że dowód z przesłuchania strony nie obala domniemania wydania tego orzeczenia i jego funkcjonowanie w obrocie, wynikającego z jego charakteru jako dokumentu urzędowego. Nie zmienia też tej oceny fakt, że nie udało się odnaleźć egzemplarza tego orzeczenia
Reasumując, Kolegium ustaliło, że domniemanie wynikające z treści kwestionowanego orzeczenia z 23 listopada 1965 r. o tym, że istnieje w obrocie prawnym prawomocne orzeczenie Prezydium PRN w Gdańsku z 18 sierpnia 1965 r. nr [...] o ustaleniu granic gospodarstwa, nie zostało obalone innymi dowodami, w szczególności zeznaniami strony. Zeznania strony w połączeniu z faktem, że nie można odnaleźć archiwalnego egzemplarza tego orzeczenia mogą budzić pewne wątpliwości co do okoliczności jego wydania. Jednak, zdaniem Kolegium, wątpliwości te nie są wystarczające, by móc z całą pewnością uznać za udowodnioną okoliczność niewydania i niewprowadzenia do obrotu prawnego orzeczenia z 18 sierpnia 1965 r., tym bardziej, że prawdopodobne jest zaginięcie lub zniszczenie tego orzeczenia. Nie jest też Kolegium znany dokument urzędowy, którego treść mogłaby obalić domniemanie wynikające z treści w.w. orzeczenia, a strona nie złożyła do akt takiego dokumentu. W konsekwencji takiego stanowiska, nie jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji z 23 listopada 1965 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sytuacji, gdy istnieją jedynie wątpliwości, a nie jednoznaczne dowody co do niewprowadzenia do obrotu prawnego orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że wprawdzie doszło do naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. przy wydaniu zaskarżonej decyzji poprzez brak oceny dowodu z przesłuchania strony. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że dowód taki został przeprowadzony, jednak uzasadnienie nie zawiera wyników oceny tego dowodu. Naruszenie art. 80 k.p.a. nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, zaś braki w tym zakresie zostały usunięte przez Kolegium orzekające w II instancji przez wskazanie oceny dowodu w uzasadnieniu niniejszej decyzji. Nadto Kolegium podało, że wskazanie w uzasadnieniu na stronie 7 zaskarżonej decyzji, że na podstawie orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r. dokonano wpisu w księdze wieczystej jest oczywistym błędem, nie mającym jednak wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.
Skargę na powyższą decyzję złożyła B.W..
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, formułując stanowisko tożsame z wyrażonym w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Sąd I instancji uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 marca 2011r., sygn. akt II SA/Gd 20/11.
Zgodnie z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Przez ocenę prawą rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno stanowisko co do sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w postępowaniu dowodowym lub innych uchybień procesowych. Związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione, lub nie ulegną zmianie przepisy czyniąc pogląd prawny nieaktualny.
Następnie Sąd I instancji wskazał, iż ocena prawna i wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 marca 2011r. wydanym w sprawie II SA/Gd 20/11 mają zatem istotne znaczenie. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna okoliczność uzasadniająca odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w tym wyroku. Stwierdzić zatem należy, że ocena prawna w nim wyrażona była i jest nadal wiążąca. W konsekwencji nie straciły na swojej aktualności zalecenia Sądu co do dalszego postępowania. Wobec takiego stanu rzeczy należało zaskarżone decyzje ocenić przy uwzględnieniu treści powyższego wyroku.
Sąd I instancji uznał, że przy rozpoznawaniu sprawy doszło w szczególności do naruszenia powołanego art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej podjął opisane w uzasadnieniu decyzji działania mające na celu ustalenie dotyczące istnienia decyzji z dnia 18 sierpnia 1965 r. o wykonaniu aktu nadania ziemi. W tym celu organ zwracał się do szeregu instytucji z zapytaniem czy w ich zasobach znajduje się jakikolwiek ślad wskazujący na funkcjonowanie w obrocie prawnym orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nr [...]. Zapytania takie zostały skierowane do Urzędu Miejskiego w Gdańsku, Dyrektora Wydziału Geodezji Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, Archiwum Państwowego w Gdańsku, Sądu Rejonowego Gdańsk Północ Wydziału III Ksiąg Wieczystych. Nadto Pracownicy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku przeprowadzili kwerendę w Archiwum Państwowym w Gdańsku dokonując analizy opisanych w uzasadnieniu jednostek archiwalnych i zbiorów, jednakże bezskutecznie. Nadto organ ustalił, że wpisu do ksiąg wieczystych dokonano na podstawie orzeczenia z dnia 23 listopada 1965 r.,w treści, którego wymieniono orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965 r. W wyniku powyższych działań nie odnaleziono orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r. i jak to ustaliło, Kolegium, innej dokumentacji wskazującej na jego istnienie. Organ przeprowadził również dowód z przesłuchania strony B.W., która zeznała, że orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965r. nigdy nie było, nikt z jej rodziny go nie widział. Ostatecznie aktu tego nie odnaleziono, co było podstawą ustalenia przez organ, iż wyczerpane zostały wszelkie możliwości odnalezienia orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r.
Organ wskazał jednocześnie, że postępowanie o stwierdzenie nieważności prowadzone jest po 46 latach od jego wydania, zatem nie można przyjąć, że orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965 r. powołane w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 23 listopada 1965r. nie istniało tylko dlatego, że obecnie nie można go odnaleźć. Ocena orzeczenia winna być dokonana w oparciu o wszystkie dowody, które udało się w sprawie zgromadzić. W tym zakresie Kolegium powołało się na orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej poświadczającej prawo własności gospodarstwa o powierzchni 4,7734ha, szczegółowe powołanie się na numery działek wchodzących w skład gospodarstwa nr [...] i składniki gospodarstwa, w orzeczeniu z dnia 23 listopada 1965 r. podano również datę, sygnaturę zakres przedmiotowy orzeczenia. Nadto na podstawie przedmiotowego orzeczenia dokonano wpisu do księgi wieczystej. Ostatecznie Kolegium stanęło na stanowisku, że brak odnalezienia orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r., przy zachowaniu zasady trwałości decyzji administracyjnej, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 23 listopada 1965 r. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium zaakceptowało powyższe stanowisko uznając, że domniemanie wynikające z treści kwestionowanego orzeczenia z dnia 23 listopada 1965 r. o tym, że istnieje w obrocie prawnym prawomocne orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965 r. nr [...] o ustaleniu granic gospodarstwa, nie zostało obalone innymi dowodami. Nie jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 23 listopada 1965 r. w sytuacji, gdy istnieją jedynie wątpliwości, a nie jednoznaczne dowody dotyczące niewprowadzenia do obrotu prawnego orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r.
Sąd I instancji podkreślił, iż w powołanym wyżej wyroku, w którym wskazania co do dalszego postępowania są wiążące dla organu i dla Sądu rozpoznającego sprawę, wskazano, że jeżeli organ w toku ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdzi, że w orzeczeniu z dnia 23 listopada 1965 r. nr [...] powołano się na orzeczenie, które w ogóle nie weszło do obrotu, winien stwierdzić nieważność tego orzeczenia z uwagi na rażące naruszenie prawa a mianowicie art. 6 ust. 1 dekretu. Natomiast ustalenie istnienia orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r. Nr [...] oraz wprowadzenie tego orzeczenia do obrotu, prowadzić winno do odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 23 listopada 1965 r. nr [...]
W ocenie Sądu I instancji, dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ma ustalenie przez organ samego faktu wydania orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r. oraz wprowadzenia go do obrotu, nie jest natomiast niezbędne odnalezienie tekstu orzeczenia i ustalenie jego treści.
Mając na uwadze treść wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku oraz poczynione przez organy ustalenia dotyczące wydania orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r., Sąd I instancji uznał, że ustalenia organu są sprzeczne ze wskazaniami zawartymi w wyroku, tym samym powodują, że w sprawie doszło do naruszenia art. 153 ustawy. Organy nadto dokonały ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Z jednej strony ustaliły, że opisane w uzasadnieniu decyzji czynności podejmowane w celu ustalenia czy orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965 r. istnieje nie pozwoliły na ustalenie, że orzeczenie istnieje (istniało), a drugiej strony wskazały, że okoliczność, że nie można odnaleźć archiwalnego egzemplarza orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r. nie jest wystarczająca by móc z całą pewnością uznać za udowodnioną okoliczność niewydania i niewprowadzenia do obrotu orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r.
Sąd I instancji dodał również, iż ze wskazań zawartych w wyroku faktycznie wynika, że nie jest koniecznym odnalezienie tekstu orzeczenia, lecz niezbędnym jest ustalenie, że zostało wydane i wprowadzone do obrotu. W ocenie Sądu I instancji, z przeprowadzonych przez organ czynności nie wynika, aby orzeczenie to, nawet jeśli zostało wydane, zostało wprowadzone do obrotu. Okoliczność ta nie wynika z żadnego z dowodów przeprowadzonych przed organami. Brak jest dowodu, który wskazywałby na istnienie lub funkcjonowanie tego orzeczenia w obrocie. W sprawie wprowadzenia orzeczenia do obrotu poprzez jego doręczenie lub ogłoszenie nie znajduje uzasadnienie posługiwanie się pojęciem domniemania wprowadzenia do obrotu, tym bardziej, że nawet wydanie orzeczenia budzi wątpliwości. W szczególności Sąd podkreślił, że wpis w księdze wieczystej nie został dokonany w oparciu o orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965 r., lecz w oparciu o orzeczenie z dnia 23 listopada 1965 r. W aktach administracyjnych brak jest dowodu jego doręczenia lub innego dokumentu, który świadczyłby o tym, że treść orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r. została stronom doręczona lub w inny sposób zakomunikowana (ogłoszona). Wobec przeprowadzonego przez organ postępowania nie można ustalić, aby ustalenie granicy nieruchomości nastąpiło orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania poprzez jego wprowadzenie do obrotu. Brak wprowadzenia do obrotu, nawet przy uwzględnieniu podnoszonej przez Kolegium okoliczności istnienia decyzji, oznacza w takiej sytuacji decyzję, która nie wywołuje skutków prawnych.
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo, poprzez sprzeczne i nie znajdujące uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym ustalenia. Zdaniem Sądu, na obecnym etapie postępowania brak jest dowodu, który wskazywałby na funkcjonowanie orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r. Nie można zatem ustalić, tak jak to uczynił organ, aby ustalenie granicy gospodarstwa nastąpiło w zgodzie z prawem poprzez wydanie aktu nadania.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, zaskarżając go w całości zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1) art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez niewykazanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku naruszyło przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy administracyjnej;
2) art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez niewykazanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku naruszyło przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej;
3) art. 141 § 4 w zw. z art. 133 P.p.s.a. poprzez ustalenie w sposób sprzeczny z treścią materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz treścią zaskarżonej decyzji, że organ administracji dokonał wadliwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sytuacji, gdy ocena dowodów przeprowadzona przez organ była prawidłowa;
4) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez naruszenie oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 20/11, polegające na przyjęciu wbrew treści tego wyroku, że organ administracji może stwierdzić nieważność kwestionowanej przez stronę decyzji z dnia 23 listopada 1965 r. w sytuacji, gdy nie istnieje jednoznaczny dowód na to, że decyzja z dnia 18 sierpnia 1965 r. nie została wydana lub nie została wprowadzona do obrotu prawnego;
5) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez niewykazanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku naruszyło przepis art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wskazania zawarte w wyroku z dnia 23 marca 2011 r. należy odczytywać w kontekście znaczenia instytucji stwierdzenia nieważności, stanowiącej wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej. Stwierdzenie nieważności decyzji może być zastosowane tylko w wypadku, gdy dowody na okoliczności uzasadniające zastosowanie przepisów art. 156 k.p.a. są jednoznaczne, w pełni wiarygodne, pozwalające na ustalenie okoliczności faktycznych w sposób jasny i nie budzący jakichkolwiek, nawet najmniejszych wątpliwości. Oznacza to, że stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 23 listopada 1965 r. mogło nastąpić tylko w przypadku jednoznacznego ustalenia przez Kolegium na podstawie w pełni wiarygodnych dowodów, że orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965 r. nie zostało wydane i doręczone albo ogłoszone stronie postępowania H.P.. Takich dowodów w sprawie nie odnaleziono, zaś treść zebranego materiału dowodowego nie pozwala na jednoznaczne i nie budzące jakichkolwiek wątpliwości ustalenie okoliczności, że orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965 r. nie zostało wydane albo nie zostało wprowadzone do obrotu prawnego. Tym samym zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie było możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie wykazał, na czym konkretnie polega domniemana sprzeczność decyzji Kolegium ze wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 23 marca 2011 r. Skoro Kolegium nie ustaliło w sposób jednoznaczny i w pełni wiarygodny, że w istocie orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965 r. nie zostało wydane albo nie zostało wprowadzone do obrotu prawnego, to nie mogło stwierdzić nieważności kwestionowanego przez stronę orzeczenia.
Organ podkreślił również, że nie jest możliwe odnalezienie oryginalnych akt sprawy zakończonej wydaniem orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r. Pracownicy Archiwum Państwowego w Gdańsku udzielili informacji, że jest możliwe zaginięcie lub zniszczenie części dokumentów pochodzących z roku 1965, niewykluczone jest zatem, że wśród zaginionych lub zniszczonych dokumentów z roku 1965 znajdowało się również orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965 r. wraz z dowodem jego doręczenia (albo ogłoszenia) stronie, tj. H.P.. Wobec zaginięcia albo zniszczenia akt sprawy nie można jednoznacznie ustalić, że z całą pewnością orzeczenie z 18 sierpnia 1965 r. nie zostało wydane albo nie zostało wprowadzone do obrotu prawnego, w aktach mógł znajdować się zarówno dowód doręczenia decyzji, jak i sama decyzja. Sąd w swoich rozważaniach w zaskarżonym wyroku całkowicie pominął istotną dla oceny stanu faktycznego i oceny dowodów okoliczność prawdopodobnego zaginięcia (zniszczenia) akt. Wydanie decyzji (orzeczenia) z dnia 18 sierpnia 1965 r. jest uprawdopodobnione treścią decyzji z dnia 23 listopada 1965 r., będącej dokumentem urzędowym. W tej też decyzji stwierdzono, że orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965 r. jest prawomocne, co rodzi domniemanie, że zostało wprowadzone do obrotu prawnego. H.P. nie kwestionowała decyzji z dnia 23 listopada 1965 r., a zatem można przypuszczać, że zgadzała się z jej treścią, także co do wydania decyzji z dnia 18 sierpnia 1965 r. Jedynym dowodem, który miałby podważyć wynikające z treści dokumentu urzędowego domniemanie jest zeznanie strony, która jest bezpośrednio zainteresowana wynikiem sprawy. Kolegium oceniło zeznania strony jako nie w pełni wiarygodne i dało wyraz tej ocenie w uzasadnieniu decyzji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik B.W. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku jest usprawiedliwiona, gdyż zaskarżony nią wyrok narusza przepisy stanowiące jej podstawy.
Zaskarżony wyrok został wydany na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( rz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. ), określanej dalej jako Ppsa.
Analiza jego uzasadnienia nie pozwala jednak na ustalenie jakie przepisy prawa materialnego naruszyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku. Wszystkie stwierdzone przez Sąd I instancji nieprawidłowości dotyczą wyłącznie naruszenia przez organ art. 153 Ppsa, poprzez niewykonanie wytycznych zawartych we wcześniejszym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 marca 2011r. II SA/ Gd 20/11.
Z oceną taką nie można się zgodzić.
W powołanym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględniając skargę B.W. stwierdził, że organ w istocie zaniechał dokonania szczegółowych ustaleń i oceny czy orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965r. w rzeczywistości zostało wydane i wprowadzone do obrotu. Sąd polecił organowi uzupełnienie postępowania dowodowego w tym zakresie. Nadto Sąd wyraził następujący pogląd prawny : " Jeżeli organ w toku ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdzi, iż w orzeczeniu z dnia 23 listopada 1965 r., nr [...] powołano się na orzeczenie, które w ogóle nie zostało wydane i skutecznie wprowadzone do obrotu, winien on stwierdzić nieważność tego orzeczenia z uwagi na rażące naruszenie prawa - art. 6 ust. 1 dekretu. Natomiast ustalenie istnienia orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965 r. Nr [...] oraz wprowadzenia tego orzeczenia do obrotu, prowadzić winno do odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 23 listopada 1965 r., nr [...] ".
Jak wynika z akt sprawy organ zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku z dnia 23 marca 2011r. i zwrócił się do szeregu instytucji z zapytaniem, czy w ich zasobach znajduje się jakikolwiek ślad na funkcjonowanie w obrocie prawnym orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965r. Przesłuchana została na tę okoliczność także B.W.. Przeprowadzone postępowanie nie doprowadziło do jednoznacznego ustalenia, czy orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965r. zostało wprowadzone do obrotu prawnego. Nie odnaleziono żadnego dowodu potwierdzającego ten fakt. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku dokonało oceny zebranego materiału dowodowego i uznało, że mimo to orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965r. funkcjonuje w obrocie prawnym, o czym świadczy treść orzeczenia z dnia 23 listopada 1965r. oraz inne dowody zgromadzone w sprawie.
W świetle powyższego ( organ na podstawie innych dowodów przyjął, że orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965r. istnieje w obrocie prawnym ),
Sąd I instancji nie mógł zarzucić organowi, że nie wykonał wytycznych zawartych we wcześniejszym wyroku Sądu, a co najwyżej mógł nie podzielić dokonanej przez organ oceny materiału dowodowego. Twierdzenie Sądu i instancji, że nie zostało ustalone, czy orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965r. weszło do obrotu prawnego jest niezrozumiałe skoro organ , niezależnie od tego czy jego wnioski są poprawne, ocenił że tak się stało.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można żądać od organu , aby podejmował kolejne próby pozyskania dowodów, których pomimo starań nie uzyskał i których uzyskanie jest mało prawdopodobne z uwagi na upływ czasu, szczególnie w sytuacji gdy dotychczas zgromadzony materiał dowodowy umożliwia Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. Z całą pewnością do sprawy nie wniesie nic nowego przesłuchiwanie osób bliskich dla skarżącej, skoro ona sama stwierdziła że członkowie jej rodziny nie widzieli orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965r. Wbrew zasadom ekonomii procesowej jest nakazywanie organowi pozyskiwania dowodów, których treść w zasadzie jest już organowi znana. Niniejsza sprawa zainicjowana została wnioskiem B.W. z 2002r., co oznacza że postępowanie w niej prowadzone jest od kilkunastu lat. Od daty z jakiej pochodzi poszukiwane orzeczenie upłynęło kilkadziesiąt lat. Nie do przyjęcia jest zatem nieuzasadnione wydłużanie czasu załatwienia sprawy.
W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawa dojrzała do jej rozstrzygnięcia w oparciu o materiał dotychczas w niej zgromadzony. Sąd I instancji winien w ramach kontroli zaskarżonej decyzji ocenić, czy pomimo braku dowodu świadczącego o doręczeniu skarżącej orzeczenia z dnia 18 sierpnia 1965r. rozstrzygnięcie Kolegium jest prawidłowe. Sąd winien wypowiedzieć się, czy w takiej sytuacji na podstawie innych dowodów można ustalić, że H.P. zapoznała się z treścią tego orzeczenia.
W aktach sprawy istnieją liczne dowody wskazujące na to, że gospodarstwo przekazane H.P. aktem nadania obejmowało 6 hektarów. Z drugiej strony należy mieć na względzie, że H.P. nie kwestionowała wielkości gospodarstwa odbierając w dniu 13 stycznia 1966r. orzeczenie o wykonaniu aktu nadania z dnia 23 listopada 1965r. , a w oświadczeniu z dnia 26 sierpnia 1952r. podała, że posiada gospodarstwo rolne o wielkości 4, 5 ha. Także w piśmie z dnia 27 sierpnia 1952r. skierowanym do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku ( akt nadania z dnia 13 grudnia 1954r. ) H.P. ponownie podała, że posiada 4 hektarowe gospodarstwo. W/wym. nie podważała również wpisu w księdze wieczystej dokonanej na podstawie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Na k. 46 akt administracyjnych złożone zostało podanie skarżącej B.W. w treści którego podała, że jej matka H.P. była właścicielką nieruchomości o powierzchni tożsamej z powierzchnią wskazaną w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania.
Z akt sprawy wynika również, że w okresie poprzedzającym wydanie orzeczenia o wykonaniu, część gospodarstwa ( 3 budynki wraz z działkami ) użytkowanego przez H.P. została przekazana na rzecz Dzielnicowego Zarządu Budynków Mieszkalnych Wrzeszcz Południe. W dniu 26 sierpnia 1963r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdańsku zwróciło się do Miejskiej Pracowni Geodezyjnej o wydzielenie z gospodarstwa działki należącej do przekazanych nieruchomości. Powyższe nastąpiło w związku z decyzją z dnia 20 kwietnia 1963r. ( k. 30 akt adm. ). Powyższa okoliczność mogła skutkować nieuprawnionym pomniejszeniem powierzchni nadanego gospodarstwa rolnego. Prawdopodobnie budynki oraz działki na których były usytuowane, przekazane decyzją z dnia 20 kwietnia 1963r., które znajdowały się poza działkami wymienionymi w orzeczeniu z dnia 23 listopada 1965r. ostatecznie wpłynęły na mniejszą w stosunku do aktu nadania powierzchnię gospodarstwa określoną w orzeczeniu o wykonaniu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkie przedstawione wyżej okoliczności powinny zostać uwzględnione i ocenione przez Sąd I instancji, w kontekście tego, czy ustalenie SKO w Gdańsku, że w obrocie prawnym istnieje orzeczenie z dnia 18 sierpnia 1965r. jest prawidłowe.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 Ppsa w zw. z art. 203 pkt. 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło