II SA/Wa 1552/14
WyrokWSA w Warszawie2015-04-10
Skład orzekający: Adam Lipiński, Ewa Pisula-Dąbrowska, Iwona Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa jest dopuszczalne w przypadku wątpliwości interpretacyjnych przepisów prawa materialnego lub procesowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa jest możliwe tylko w przypadku rażącego naruszenia prawa, które jest oczywiste i nie wymaga wykładni. Wątpliwości interpretacyjne przepisów, nawet jeśli prowadzą do błędnej oceny stanu faktycznego lub zastosowania prawa, nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności w trybie nadzorczym, a jedynie mogą być przedmiotem zwykłej kontroli instancyjnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji ustalającego policjantowi M.W. wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. Organ nadzoru (Komendant Główny Policji) stwierdził nieważność tego rozkazu, uznając, że doszło do rażącego naruszenia prawa, w tym poprzez dowolną ocenę dowodów dotyczących pracy w gospodarstwie rolnym rodziców oraz nieprawidłowe ustalenie daty zaliczenia okresu pracy. WSA uchylił decyzje organów nadzoru, uznając, że zarzucane naruszenia nie miały charakteru rażącego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Policji. Zasądził od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Iwona Dąbrowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego ustalającego wysokość wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2014 r.; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego M. W. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kpa, utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2014 r., którą organ stwierdził nieważności rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S. z dnia [...] października 2007 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał co następuje:
Komendant Powiatowy Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S. rozkazem personalnym z dnia [...] października 2007 r., na podstawie art. 101 ust. 1 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) oraz § 3, § 4 ust. 1 i § 5 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732, ze zm.) ustalił policjantowi – M.W. wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień przyjęcia do Policji – to jest na dzień [...] listopada 1996 r. w wysokości 5 %. W rozkazie tym organ zaliczył 1 dzień służby w Policji oraz pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym w rozmiarze 5 lat, 3 miesięcy i 9 dni, świadczoną w okresie od dnia [...] sierpnia 1991 r. do dnia [...] listopada 1996 r. – to jest łącznie 5 lat, 3 miesięcy i 10 dni.
Komendant [...] Policji po wszczęciu stosownego postępowania nadzorczego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa stwierdził nieważności powyższego rozkazu personalnego.
Na skutek odwołania M.W., sprawę rozpoznał Komendant Główny Policji, który decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. podzielił stanowisko organu pierwszej instancji.
Komendant Główny Policji uznał, iż przedmiotowy rozkaz personalny z dnia [...] października 2007 r. w sposób rażący naruszył art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa, poprzez dowolną ocenę przez Komendanta Powiatowego Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S. zeznań świadków na okoliczność pracy M. W. w gospodarstwie rolnym rodziców i brak jednoznacznego wykazania tego faktu w materiale dowodowym sprawy, a także niezależnie od powyższego zarzutu, poprzez niezasadne zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym na dzień przyjęcia do służby w Policji a nie z chwilą faktycznego złożenia przez policjanta dokumentów na te okoliczność to jest wniosku z dnia [...] września 2007 r. o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym.
W ocenie Komendanta Głównego Policji, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego doszło do rażącego naruszenia przepisów proceduralnych to jest art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 art. 77, art. 75, art. 80, art. 81 i art. 107 Kpa. Naruszenia te organ wyszczególnił w sposób następujący:
Do wniosku z dnia [...] września 2007 r. nie zostało dołączone zaświadczenie lub postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia z właściwego urzędu gminy, o którym mowa w art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). Stosownie natomiast do art. 3 ust. 3 wskazanej ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, dopiero w wypadku, gdy dany organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne.
Ponadto w przedmiotowej sprawie Komendant Powiatowy Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S. nie ustalił jaką powierzchnię nieruchomości należącej do rodziców strony zajmowały zabudowania i na jakim obszarze faktycznie prowadzona była produkcja rolna. Nie wezwał również świadków do złożenia oświadczeń dotyczących pracy strony w gospodarstwie rolnym, mimo iż świadkowie w zeznaniach z dnia [...] września 2007 r. jedynie wskazali, iż "M.W. wówczas zamieszkały w S. wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym rodziców T. i A. W. o powierzchni 1,76 ha znajdującym się w S. ul. [...] od [...].08.1991 r. do [...].11.1996 r.".
Komendant Powiatowy Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S. nie wyjaśnił również czy w gospodarstwie rolnym należącym do rodziców strony istniała rzeczywista, ekonomiczna potrzeba świadczenia przez wymienionego pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] sierpnia 1991 r. do dnia [...] listopada 1996 r. Nie wyjaśnił więc, czy uprawa obszaru będącego własnością rodziców strony wymagała zaangażowania dodatkowych osób, w tym i M.W., co niewątpliwie ma kluczowe znaczenie na gruncie niniejszej sprawy.
W ocenie Komendanta Głównego Policji obszar 1,76 ha jest obszarem niezbyt dużym, biorąc więc pod uwagę fakt, iż rodzice nie dzierżawili dodatkowych gruntów, zaangażowanie dwojga dorosłych osób z pewnością wystarczyło do obsługi danego gospodarstwa.
W postępowaniu nie ustalono także profilu danego gospodarstwa.
W przedmiotowej sprawie Komendant Powiatowy Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S. nie wyjaśnił rozbieżności wynikających z oświadczenia [...] M.W. z dnia [...] września 2007 r. oraz informacji podanych przez policjanta w kwestionariuszu osobowym kandydata do służby, w którym to wymieniony wskazał, iż dotychczas pozostawał na utrzymaniu rodziców i nigdzie nic pracował.
Do wniosku M.W. z dnia [...] września 2007 r. nie dołączono również dokumentów potwierdzających fakt, iż w danym okresie nie zamieszkiwał on w internacie lub bursie szkolnej, szkoła zawodowa, a następnie technikum do których uczęszczał zainteresowany położone były natomiast w odległości około 16 km od jego miejsca zamieszkania, a także poświadczenia zameldowania świadków na terenie miejscowości, w której wymieniony świadczył pracę.
W ocenie Komendanta Głównego Policji wydanie przez Komendanta Powiatowego Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S. decyzji z dnia [...] października 2007 r. w zaistniałym stanie faktycznym, w oparciu jedynie o pisemne oświadczenia strony oraz świadków bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego jest niedopuszczalne i stanowi rażące naruszenie prawa. Ponadto świadków z dnia [...] września 2007 r. sporządzone są według jednego wzorca, nie zawierają więc koniecznych cech indywidualizujących fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Komendanta Głównego Policji zeznania te wydają się być także uzgodnione, o czym świadczy m. in. ich treść i z powyższych oświadczeń świadków nie wynika także, czy w okresie od dnia [...] sierpnia 1991 r. do dnia [...] listopada 1996 r. mieli oni możliwość obserwowania wykonywania jakichkolwiek czynności przez [...] M.W. w gospodarstwie rolnym rodziców.
Ponadto istotnym w niniejszej sprawie pozostaje fakt, iż powierzchnia gospodarstwa należącego do rodziców strony wynosiła 1,76 ha. Gospodarstwem rolnym jest natomiast jednostka gospodarcza zorganizowana na nieruchomości rolnej o takim obszarze, że możliwe jest prowadzenie działalności wytwórczej przeznaczonej na zbyt (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2000 r. sygn. akt II CKN 1067/98, OSP 2001/2/27, Wokanda 2001/1/7). Wychodząc więc z takich założeń, trzeba zwrócić uwagę na zdatność gruntu do prowadzenia działalności wytwórczej, aby nieruchomość można było uznać za rolną. Sformułowanie to zakłada istnienie celowej i zorganizowanej aktywności ludzkiej (najczęściej właściciela) ukierunkowanej na wytwarzanie, to znaczy "osiąganie", "produkowanie" w dziedzinie rolnictwa. Przeciwieństwem takiej aktywności będzie osiąganie produktów przypadkowo, bez nakładu sił i środków właściciela. Do działalności wytwórczej nie można więc zaliczyć efektów rzeczowych powstających w znikomej ilości na tzw. "samozaopatrzenie", albo dla zaspokojenia osobistych upodobań uprawnionego do gruntu. Podstawę działalności rolnej stanowią więc grunty w odpowiednim, lecz nieokreślonym ustawowo obszarze. Jest jednak pewne, że nie mogą to być obszary zbyt małe, gdyż działalność gospodarcza musi być poddana regułom racjonalnym, zwłaszcza opłacalności.
We wnioskowanym okresie ojciec M.W. pracował zawodowo w Fabryce [...] w O. jako ślusarz, matka natomiast strony była rencistką. W danych okolicznościach trudno zatem uznać, iż rodzice zainteresowanego byli rolnikami, sam bowiem fakt posiadania przez nich tytułu prawnego do nieruchomości rolnej w latach 1991 – 1997 nie oznacza prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego. Mogli oni bowiem jedynie w czasie wolnym zajmować się posiadanym gospodarstwem rolnym. Oznacza to, że grunt stanowiący obszar 1,76 ha należący do rodziców strony nie wymagał zaangażowania dodatkowych osób, w tym także M.W., co w ocenie Komendanta Głównego Policji, ma kluczowe znaczenie na gruncie niniejszej sprawy. Skoro natomiast przedmiotowe gospodarstwo rolne nie stanowiło dla rodziców skarżącego głównego źródła utrzymania, to nie mogło ono mieć innego charakteru dla wnioskodawcy pozostającego na utrzymaniu rodziców.
Wskazując na powyższe wady w materiale dowodowym przedmiotowego rozkazu personalnego, Komendant Główny Policji wskazał na liczne orzeczenia sądów administracyjnych, uchylające z podobnych przyczyn rozstrzygnięcia wydane przez organy Policji w trybie zwykłym. Dalej organ konkludował, iż prawidłowa analiza zeznań świadków – M.M. i R.K. – nie pozwala wywieść pewnych i jednoznacznych wniosków, co do częstotliwości i rzeczywistego czasu pracy funkcjonariusza w gospodarstwie rolnym. W ocenie organu zeznania świadków cechuje nazbyt daleko idąca zbieżność i dokładność w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W konsekwencji powyższych wad, Komendant Powiatowy Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S. niezasadnie zastosował art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy i art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Komendant Główny Policji, niezależnie od powyższych uchybień wskazał także na wadliwe zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym na dzień przyjęcia do służby w Policji a nie z chwilą faktycznego złożenia przez policjanta odpowiednich dokumentów.
W tym aspekcie organ wskazał, że z § 5 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732, ze zm.) wynika, że określenie terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego i jego procentowej wysokości przy ustaleniu lub zmianie wysługi lat, następuje na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu. Nie budzi więc wątpliwości, że w przypadku osoby przyjmowanej do służby, która przed datą przyjęcia do służby przedstawiła dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, określenie terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego i jego procentowej wysokości następuje na dzień przyjęcia do służby. Natomiast w sytuacji, gdy udokumentowanie okresów zaliczanych do wysługi lat następuje po dacie przyjęcia do służby, zastosowanie znajduje przepis art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687, ze zm.), zgodnie z którym zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę.
W niniejszej sprawie data złożenia przez policjanta w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr dokumentów, potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat (tj. [...] września 2007 r.) winna być zatem terminem uzasadniającym nabycie prawa do zwiększonego uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, a nie dzień przyjęcia do służby czy też data przypadająca na trzy lata wstecz przed fatycznym złożeniem przez funkcjonariusza wniosku w tym zakresie.
W kwestionowanym rozkazie personalnym Komendanta Powiatowego Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S., wbrew wskazanym normom prawnym, został wymienionemu wadliwie ustalony termin procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, co spowodowało zawyżenie wysokości uposażenia policjanta z tytułu tejże wysługi i generowanie nienależnych wydatków z budżetu państwa, a także stanowi rażące naruszenie art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, poprzez błędną wykładnię instytucji przedawnienia, w oderwaniu od daty wymagalności roszczenia – inaczej daty zażądania świadczenia, co jest niedopuszczalne, bowiem abstrahuje od pojęcia wymagalności świadczenia, które to pojęcie jest immanentnie związane z instytucją przedawnienia i bez którego to pojęcia cała instytucja przedawnienia nie ma logicznego uzasadnienia.
Komendant Główny Policji wskazał na liczne orzeczenia sądów administracyjnych, uchylające z powyższej przyczyny rozstrzygnięcia wydane przez organy Policji w trybie zwykłym.
M.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, której decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2014 r. zarzucił:
1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 Kpa w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, w zw. z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego, poprzez utrzymanie w mocy rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2014 r. z uwagi na rzekome naruszenie przepisów prawa materialnego, podczas gdy stwierdzone uchybienia nie miały charakteru rażącego i tym samym nie miały wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie;
2) naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez ich błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że przeszkodą do wliczenia do stażu pracy okresów pracy domownika w indywidualnym gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, przypadającej po 31 grudnia 1982 r. jest pobieranie nauki w szkole wyższej lub średniej;
3) naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, poprzez przyjęcie, że przesłanką podlegającą ocenie przy ustalaniu prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za wskazane okresy pracy w gospodarstwie rolnym, jest areał gospodarstwa w którym praca była wykonywana i profil gospodarstwa i tym samym przyjęcie, że praca w gospodarstwie rolnym o powierzchni 1,76 ha nie może, z uwagi na jego niewielki obszar, być zaliczona do stażu służby, podczas gdy wielkość i profil gospodarstwa nie jest przesłanką podlegającą ocenie przy ustalaniu prawa do wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat za pracę w gospodarstwie rolnym, a za gospodarstwo rolne uważa się już gospodarstwo o powierzchni 1 ha;
4) naruszenie art. 80 i art. 75 § 1 Kpa, poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu zakończonym rozkazem personalnym z dnia [...] października 2007 r., w tym zeznań świadków, w sposób całkowicie dowolny, tj. sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, odmawiając im bezzasadnie wiarygodności, podczas gdy zeznania te są spójne i wzajemnie ze sobą korespondują.
Wskazując na powyższe zarzuty M.W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasadzenie na jego rzecz od organu kosztów zastępstwa prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z treścią § 2 powołanego wyżej przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi tu o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Natomiast stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Skarga jest zasadna.
Konstrukcja instytucji stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa, albo bez podstawy prawnej, zawarta w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, polega na udowodnieniu, iż decyzję tą wydano niezgodnie z obowiązującym w dacie jej wydawania prawem i nadto na udowodnieniu, iż naruszenie tego prawa było rażące. Zatem nie każde naruszenie prawa, ale jedynie takie naruszenie, które będzie uznane za rażące będzie skutkowało stwierdzeniem nieważności. Za rażące naruszenie prawa uznaje się takie naruszenie, które pozostaje w bezpośredniej sprzeczności z treścią danej normy prawnej. Za rażące naruszenie prawa nie uznaje się różnic w wykładni prawa, czy różnic co do oceny stanu faktycznego.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podczas wydawania zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organy obu instancji naruszyły powyższe zasady regulujące instytucję nieważność decyzji administracyjnej. Do oceny prawidłowości rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S. z dnia [...] października 2007 r. przyjęto bowiem zasady właściwe do kontroli decyzji administracyjnej w trybie zwykłym, a nie szczególne zasady, przewidziane w trybie nieważnościowym. Z tych względów wszystkie zarzuty skargi są zasadne.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, w sposób rażący, może być naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy, taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa (vide: wyrok NSA z dnia 17 września 2008 r. (sygn. akt II OSK 1043/07). Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 1998 r. (sygn. akt I SA 409/98 wstępnym warunkiem uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa (kwalifikowane naruszenie prawa), o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, jest stwierdzenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną, obowiązywał niewątpliwy stan prawny.
Przepisy art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) a zwłaszcza przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm. ), regulujący pojęcie "domownika", biorąc pod uwagę ich semantyczne brzmienie, nie są w pełni jednoznaczne i niewątpliwe. Zatem wszelkie wątpliwości związane w wykładnią, czy różnorodnym rozumieniem tych przepisów nie mogą, jak to wadliwie uczynił organ stanowić podstawy do zastosowania art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa. Zwłaszcza co do uznania czy w konkretnym stanie faktycznym można było uznać M.W. za domownika, faktycznie wykonującego prace w gospodarstwie rolnym swoich rodziców.
Dlatego gdyby nawet przyjąć, że postępowanie dowodowe, przeprowadzone w postępowaniu zakończonym kwestionowanym rozkazem personalnym z dnia [...] października 2007 r. miało wadliwości, co do jego rzetelności i braku wystarczającej wszechstronnej oceny wszelkich aspektów sprawy, to uchybienia te – nie mogły być uznane za rażące naruszenie prawa (w tym wypadku procesowego jak i materialnego).
Wadliwości, dotyczące ustalenia stanu faktycznego i gromadzenia materiału dowodowego, oceny zeznań świadków, mogą być bowiem usuwane jedynie w drodze instancji odwoławczej a nie w trybie nadzorczym.
Podnieść tu także należy, iż zarzucając brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego w postępowaniu zakończonym rozkazem personalnym z dnia [...] października 2007 r., Komendant Główny Policji nie wskazuje wprost na istnienie innych niepodważalnych okoliczności wykluczających taką ocenę materiału dowodowego jaką dokonał Komendant Powiatowy Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S., ale jedynie wskazuje na wątpliwości ci do tej oceny. W istocie w żaden sposób nie zostały wzruszone w postępowaniu nadzorczym dokumenty potwierdzające istnienie gospodarstwa rolnego rodziców o powierzchni 1,76 ha we wsi S. w gm. O., ani wprost nie wskazano na dowody zaprzeczające prowadzenie tego gospodarstwa rolnego przez rodziców skarżącego. Organ jedynie wskazuje na swoje wątpliwości, czy było to gospodarstwo prowadzące towarową produkcję oraz jaki charakter miała praca skarżącego w tym gospodarstwie. Generalnie wszystkie te zarzuty nie mieszczą się w ogóle w kategorii rażącego naruszanie prawa.
Z tej przyczyny zarzuty materialno prawne, dotyczące naruszenia art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, na które to zarzuty powołuje się organ w zaskarżonej decyzji nadzorczej, nie mogły być, już choćby co do samej zasady, skutecznie powoływane w trybie postępowania nadzorczego.
Z treści przedmiotowego rozkazu personalnego z dnia [...] października 2007 r. (zarówno z jego sentencji jak i uzasadnienia) wynika, iż Komendant Powiatowy Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S. orzekał stosując przepisy § 3, § ust. 1 i § 5 ust. 2,3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego oraz stosując przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy a także stosując przepis art. 107 ust. 1 ustawy o Policji.
Zatem w rozkazie tym prawidłowo podano podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Na podstawie ostatniego z wyżej wskazanych przepisów Komendant Powiatowy Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S. orzekł, iż okres pracy M.W. w gospodarstwie rolnym został zaliczony nie z chwilą, gdy policjant o to wystąpił (wniosek z dnia [...] września 2007 r.), ale z datą wcześniejszą – przyjęcia do służby w Policji to jest na dzień [...] listopada 1996 r.
W postępowaniu nadzorczym organ dowodzi, iż zaliczenie takie, poprzez zastosowanie błędnej wykładni art. 107 i powiązanie go z art. 106 ust. 1 ustawy o Policji było niezasadne.
Istotnie norma art. 106 ust. 1 ustawy pragmatycznej wydaje się być jedynym i oczywistym przepisem regulującym zagadnienie z jaka datą należało policjantowi zaliczyć okres pracy w gospodarstwie rolnym do okresu służby. Jednakże organy Policji bardzo często posługiwały się przy rozstrzyganiu tego typu spraw zbiegiem norm art. art. 106 ust. 1 i art. 107 ust. 1 ustawy o Policji. Zagadnienie prawidłowej daty od której powinno się zaliczać okres pracy w gospodarstwie rolnym do łącznych okresów służby czy pracy, gdy okres pracy w gospodarstwie rolnym został ujawniony później niż z chwilą rozpoczęcia pracy albo służby, było kontrowersyjne zarówno w orzecznictwie administracyjnym jak i w orzecznictwie sądów pracy. Identyczny problem będzie z każdym okresem zatrudnienia, który zostaje ujawniony później niż z rozpoczęciem pracy czy służby. Data zaliczenia tego okresu będzie istotna dla różnych świadczeń np. prawa do nagrody jubileuszowej i dlatego określenie tej daty jest istotne albowiem decyduje o otrzymaniu wielu świadczeń.
W przedmiotowym rozkazie personalnym, Komendant Powiatowy Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S. twierdzi, iż policjantowi zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy pragmatycznej przysługuje takie zaliczenie od chwili przyjęcia do służby, albowiem nie uległo przedawnieniu wyrównanie przysługujące policjantowi do zwiększonego wzrostu uposażenia zasadniczego w związku ze zmianą wysługi lat. Zatem do rozwiązania wyżej wskazanego problemu posłużono się wykładnią art. 107 ust. 1 ustawy pragmatycznej.
Przypomnieć w tym miejscu należy, iż zastosowanie nieprawidłowej wykładni prawa nie może być objęte instytucją stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Uchybienie takie mogło by być uwzględnione jedynie w trybie zwykłej kontroli instancyjnej ale nie w trybie nadzorczym.
Reasumując brak było podstaw do wzruszenia w trybie nadzorczym rozkazu personalnego z dnia [...] października 2007 r. Komendanta Powiatowego Policji dla Powiatu [...] z siedzibą w S., a zatem chybiona była decyzja (rozkaz personalny) Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2014 r. oraz decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2014 r., który nie dostrzegł tych wad i utrzymał rozstrzygniecie nadzorcze organu pierwszej instancji w mocy.
Wyżej wskazane uchybienia skutkowany uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji nadzorczych organów obu instancji w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1, lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 200 tej ustawy w zakresie zastępstwa prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło