II OZ 639/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2044/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. D. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wskazali, że ich łączne dochody z emerytur wynoszą 2781 zł. Są współwłaścicielami działek o powierzchni 2488 m3. Domu, mieszkania i innych wartościowych przedmiotów nie posiadają. W domu nie posiadają ogrzewania ani wody. Mieszają w mieszkaniu w Nowym Dworze. Wnioskodawcy na żywność mają mniej niż 900 zł, kupują tylko najważniejsze leki. Z dokumentów PIT 40A za 2013 r. wynika, że w 2013 r. dochód M. W. wynosił 21 401 zł, a D. W. 17 673 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z 23 stycznia 2015 r. odmówiono przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia wnioskodawcy wnieśli sprzeciw. Postanowieniem z 13 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że nie można prawidłowo i rzetelnie ocenić sytuacji finansowej wnioskodawców, ponieważ nie udzielili oni szczegółowych informacji. Ponadto, wskazał, że wbrew twierdzeniom wnioskodawców, prowadzą oni działalność gospodarczą, zarejestrowaną w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Powoduje to, że twierdzenia wnioskodawców są niewiarygodne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Dotyczy osób, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają najwyżej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację materialną strony, należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania. Należy uwzględnić także wydatki tej osoby, związane z koniecznym utrzymaniem. Zwrot "gdy osoba ta wykaże", zawarty w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Innymi słowy, to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. W sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne są niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany wyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że sąd nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i musi odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie przyjął, że wnioskodawcy nie wykazali, że zaistniały przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. Wynika to z następujących faktów: – oboje wnioskodawcy mają zarejestrowane działalności gospodarcze, lecz twierdzą, że ich nie prowadzą; – wnioskodawcy nie przedstawili szczegółowego i wiarygodnego zestawienia swoich dochodów i wydatków (a tylko takie zestawienie pozwoliłoby rzetelnie ocenić ich sytuację). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.