II FZ 477/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Grażyna Nasierowska, , , po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. I. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 316/15 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. I. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 18 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 316/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę kasacyjną A. I. D., w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 18 grudnia 2014 r., w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 26 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę skarżącej. Wyrok ten wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 13 lipca 2015 r. Na skutek wniosku skarżącej z dnia 17 lipca 2015 r. postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy ustanowił dla niej radcę prawnego z urzędu. W dniu 12 października 2015 r. wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych pełnomocnik skarżącej z urzędu wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu z dnia 26 maja 2015 r. Sąd pierwszej instancji odwołując się do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), wskazał, iż dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło 30 dni od dowiedzenia się przez stronę o fakcie jego ustanowienia. Jednakże, warunkiem koniecznym otwierającym możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w tym terminie, jest złożenie jej wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia i tylko wtedy gdy wniosek ten zostanie uwzględniony. Sąd wyjaśnił, iż wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie stanowi podstawy do wstrzymania lub wydłużenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazano, iż skarga kasacyjna została wniesiona przez pełnomocnika z urzędu w dniu 12 października 2015 r., a więc z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 177 § 1 P.p.s.a. W związku z niezłożeniem wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia Sąd skargę odrzucił jako wniesioną po terminie. Sąd zauważył także, iż w sprawie nie miał zastosowania art. 177 § 3 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie: – art. 177 § 3 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, – art. 2 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 poz. 658, dalej "ustawa zmieniająca") poprzez jego błędna interpretację i przyjęcie, że wyłącza on stosowanie art. 177 § 3 P.p.s.a. w postępowaniu wszczętym skargą kasacyjną w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji – art. 178 P.p.s.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Stosownie zaś do art. 178 P.p.s.a. skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Zatem skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Ustawą zmieniającą, do art. 177 P.p.s.a dodano § 3, który stanowi, że w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd pierwszej instancji twierdząc, że w niniejszej spawie nie miał zastosowania przepis art. 177 § 3 P.p.s.a. Wskazać bowiem należy, że w art. 2 ustawy zmieniającej zawarto regulacje przejściowe i wskazano, że przepisy P.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 tej ustawy, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy P.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Z powyższego wynika, że art. 177 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez ustawę zmieniającą, a więc i § 3 tego artykułu, nie ma zastosowania do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z powyższej regulacji, wynika jednoznacznie, że wolą ustawodawcy było, aby do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie stosować przepisów art. 177 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 50 ustawy zmieniającej. Gdyby było inaczej, ustawodawca wskazałby tę zmianę w art. 2 ustawy zmieniającej. Skoro tego nie uczynił to tym samym przyjął, że w zakresie obliczania terminu na wniesienie skargi kasacyjnej od orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. stosuje się regulację sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej. Rozwiązanie to, wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącej nie budzi wątpliwości, które wymagałby przyjęcia stosowania przepisów w nowym brzmieniu. Skoro w niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r. (skarga z dnia 22 stycznia 2015 r.), zatem zastosowanie w tej sprawie znajduje art. 177 P.p.s.a. w dotychczasowym brzmieniu, bez uwzględnienia wyjątku przewidzianego w art. 177 § 3 P.p.s.a. Należy ponadto wyjaśnić, że to, czy postępowanie zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji, oceniane jest przez pryzmat daty wniesienia skargi, nie zaś przez pryzmat zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji i złożenia skargi kasacyjnej. W okolicznościach procesowych rozpoznawanej sprawy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 12 sierpnia 2015 r. Należy przy tym zauważyć, że pełnomocnik skarżącej został wyznaczony przez Okręgowa Izbę Radców Prawnych na pełnomocnika skarżącej w dniu 17 września 2015 r., a skargę kasacyjną złożył w dniu 12 października 2015 r., czyli już po upływie ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 P.p.s.a. W takiej sytuacji profesjonalny pełnomocnik mając niewątpliwie świadomość upływu terminu do złożenia skargi kasacyjnej, składając ten środek odwoławczy powinien złożyć także wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, czego nie uczynił. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji powołał się na treść art. 177 § 1 i 2 P.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji i uznał, że skarga kasacyjna sporządzona przez pełnomocnika z urzędu została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu, co obligowało sąd do jej odrzucenia. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi. Niemniej, jak podkreślano w literaturze, okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po upływie tego terminu, mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 177, teza 7). W takiej sytuacji, aby skarga kasacyjna została rozpoznana, konieczne było złożenie wraz z nią wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wobec braku takiego wniosku złożony przez skarżącą środek odwoławczy należało odrzucić, co też Sąd pierwszej instancji zasadnie uczynił. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie jako niezasadne, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.