II SA/Wa 1488/14
WyrokWSA w Warszawie2015-04-13
Skład orzekający: Anna Mierzejewska, Janusz Walawski, Andrzej Góraj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o przyznaniu kategorii naukowej jednostce naukowej została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez brak należytego ustosunkowania się do zarzutów strony dotyczących niewłaściwego przyporządkowania do Grupy Wspólnej Oceny?Ratio decidendi
Decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego została uchylona z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy nie ustosunkował się w sposób należyty do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w tym do zarzutu niewłaściwego przyporządkowania do Grupy Wspólnej Oceny, co jest sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania i wymogami prawidłowego uzasadnienia decyzji.Stan faktyczny
Instytut [...] Polskiej Akademii Nauk złożył skargę na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję przyznającą Instytutowi kategorię naukową B. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, w szczególności § 16 rozporządzenia w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej, wskazując na niewłaściwe przyporządkowanie do Grupy Wspólnej Oceny. Minister wniósł o oddalenie skargi, twierdząc, że ocena była prawidłowa.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2014 r. Stwierdzono, że decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Zasądzono od Ministra na rzecz Instytutu zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie WSA Janusz Walawski, Andrzej Góraj, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania kategorii naukowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz strony skarżącej Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r., na podstawie art. 42 ust. 3 w związku z art. 41 ust. 1 pkt 1 i art. 47 ust 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpatrzeniu wniosku jednostki naukowej o przyznanie kategorii naukowej, przyznał wnioskodawcy Instytutowi [...] kategorię naukową B na okres do dnia przyznania kategorii naukowej na podstawie kolejnej kompleksowej oceny jakości działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej jednostek naukowych przeprowadzonej w najbliższym terminie określonym przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. poz. 877 i z 2013 r. poz. 191) i ogłoszonym w formie komunikatu, w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w wyniku porównania, na podstawie zależności określonej w ust 5 załącznika nr 8 do rozporządzenia, ustanowiona została ostateczna ocena Jednostki o wartości - [...] pkt. Na podstawie tej samej zależności, ostateczna ocena jednostki referencyjnej dla kategorii A ustalona została w wysokości –[...] pkt, a dla jednostki referencyjnej dla kategorii B w wysokości - [...] pkt.
Wobec powyższego ostateczna ocena Jednostki jest niższa od ostatecznej oceny jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej A, ale wyższa od ostatecznej oceny jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej B, co zgodnie z § 18 ust. 5 rozporządzenia stanowi podstawę do zaliczenia Jednostki do kategorii B.
W dniu [...] listopada 2013 r., na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy, Jednostka wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 47 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach finansowania nauki, decyzją z dnia [...] maja 2014 r. utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ podał: że na podstawie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. poz. 877 i z 2013 r. poz. 191), jednostka naukowa Instytut [...], wystąpił z wnioskiem o przyznanie kategorii naukowej i przekazał w dniu [...] kwietnia 2013 r. wypełnioną ankietę jednostki naukowej w systemie teleinformatycznym [...], zwanym systemem.
Dalej omówił zasady postępowania w procesie przyznawania kategorii naukowej wynikające z przepisów ustawy o zasadach finansowania nauki oraz przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. poz. 877 i z 2013 r. poz. 191).
Na podstawie art. 47 ust. 3 ustawy Minister przedstawił wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Komitetowi Ewaluacji Jednostek Naukowych.
Komitet dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Odniósł się również do zarzutów wprowadzonych przez jednostkę w systemie, umieszczając także w systemie treść swojego stanowiska wobec tych zarzutów w stosownych polach.
Komitet dokonał weryfikacji zdefiniowanych wartości N i N0, ustalonych na podstawie danych przekazanych przez Jednostkę w ust. 2 ankiety jednostki naukowej i stwierdził, że wynoszą one odpowiednio N = 33,16 i N0 = 4,00.
Jednostka zakwestionowała we wniosku oceny osiągnięć przedstawionych w ankiecie wprowadzając odpowiednie adnotacje w systemie:
- 2 w ramach kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze",
- 0 w ramach kryterium II "Potencjał naukowy"
- 0 w ramach kryterium III "Efekty materialne działalności naukowej".
Komitet dokonał sprawdzenia prawidłowości uwzględnienia w ocenie według kryterium I osiągnięć naukowych zgłoszonych przez Jednostkę w ankiecie jednostki naukowej. Zgodnie z § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia, ważona liczba publikacji oraz liczba pozostałych osiągnięć naukowych i twórczych, uwzględnianych przy kompleksowej ocenie według kryterium I, łącznie nie mogą być większe niż 3N - 2N0. Definicje liczb N i N0 zawarte w przywołanych przepisach podano wyżej. Ustalenie osiągnięć, które mogą być włączone do oceny według kryterium I, wymaga także uwzględnienia przepisów § 15 ust. 4-10 rozporządzenia oraz regulacji umieszczonych w przypisach końcowych do załączników 4-7 do rozporządzenia zawierających szereg ograniczeń odnośnie liczby i rodzaju osiągnięć kwalifikowanych do oceny. Dodatkowym, nadrzędnym priorytetem uwzględnianym przy zastosowaniu wszystkich powyższych ograniczeń jest maksymalizacja wyniku punktowego oceny w ramach kryterium I poprzez kwalifikowanie osiągnięć najwyżej punktowanych spośród zgłoszonych przez Jednostkę w ankiecie jednostki naukowej oraz pełne wykorzystanie liczby 3N - 2N0 jako ważonej liczby publikacji.
Komitet nie uwzględnił zastrzeżeń do oceny 2 osiągnięć w ramach tego kryterium.
Jednostka we wniosku zakwestionowała wynik punktowy oceny osiągnięć zgłoszonych przez nią do oceny w ramach kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej".
Rozpatrując to zastrzeżenie wzięto pod uwagę, że ocena osiągnięć przedstawionych przez Jednostkę w ramach kryterium IV była dokonana — zgodnie z § 12 rozporządzenia - z uwzględnieniem:
1) zastosowania wyników badań naukowych lub prac rozwojowych o dużym znaczeniu społecznym, w szczególności w zakresie ochrony zdrowia, ochrony środowiska, ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, ochrony zabytków i dziedzictwa kulturowego, ochrony miejsc pracy, jakości i bezpieczeństwa żywności lub gospodarczym, w tym w zakresie nowych technologii i produktów, wdrożeń, licencji oraz działań zwiększających innowacyjność;
2) efektów wynikających z rozwoju infrastruktury badawczej o znaczeniu ogólnokrajowym lub międzynarodowym i jej wykorzystania wykraczającego poza daną instytucję, w tym naukowych baz danych;
3) organizacji lub współorganizacji konferencji krajowych, w których wzięli udział przedstawiciele co najmniej 5 jednostek naukowych, lub konferencji międzynarodowych, w których co najmniej 1/3 czynnych uczestników prezentujących referaty reprezentowała zagraniczne ośrodki naukowe;
4) upowszechniania wiedzy, w tym organizacji festiwali nauki i innych form promocji i popularyzowania nauki, oraz działalności popularnonaukowej, w tym organizacji lub współorganizacji imprez popularnonaukowych i artystycznych, takich jak festiwale, konkursy i wystawy;
5) publikacji lub monografii naukowych mających szczególne znaczenie dla dziedzictwa narodowego, rozwoju kultury lub nauki.
Podkreślono, że oceny osiągnięć zgłoszonych przez Jednostkę dokonali eksperci wchodzący w skład Zespołu, zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy, właściwi dla danego rodzaju jednostek naukowych i dziedziny nauki, przez co potrafiący w danym obszarze nauki ocenić wartość osiągnięć zgłoszonych przez jednostki naukowe w skali punktowej określonej w karcie oceny jednostki naukowej. Oceny dokonało niezależnie dwóch ekspertów wchodzących w skład Zespołu. Każdy z ekspertów miał możliwość zapoznania się w systemie teleinformatycznym z osiągnięciami zgłoszonymi w ramach kryterium IV przez wszystkie jednostki naukowe oceniane w GWO [...], reprezentujące ten sam typ jednostki naukowej i tą samą grupę dziedzin nauki, co pozwalało na porównanie osiągnięć zgłoszonych przez ocenianą jednostkę naukową z osiągnięciami pozostałych jednostek ocenianych w tej samej GWO. Każdy z ekspertów niezależnie proponował wstępną wartość oceny punktowej.
Po zapoznaniu się z argumentami przedstawionymi przez Jednostkę w uzasadnieniu wniosku Komitet wyraził opinię, że wartość punktowa oceny przyznanej Jednostce w ramach kryterium IV została ustalona w sposób prawidłowy, odpowiadający znaczeniu osiągnięć przedstawionych przez Jednostkę w ust. 15 ankiety jednostki naukowej w porównaniu z osiągnięciami przedstawionymi przez pozostałe jednostki naukowe oceniane w GWO [...]. Należy zaznaczyć, że stosownie do § 12 rozporządzenia w związku z ust. 15 załącznika nr 1 do rozporządzenia przedmiotem oceny ekspertów w ramach kryterium IV były tylko fakty wskazane przez stronę w stosownej części ankiety i dlatego nie jest wadą tej oceny, jeśli nie uwzględnia innych okoliczności.
Argumenty przedstawione przez Jednostkę nie uzasadniają przyznania Jednostce wyższej oceny punktowej w ramach kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej". Komitet jest zdania, że ocena 15 pkt. odpowiada wartości naukowej osiągnięć przedstawionych w ankiecie przez Jednostkę w porównaniu z osiągnięciami przedstawionymi przez pozostałe jednostki naukowe oceniane w GWO [...].
W związku z powyższym wyniki oceny Jednostki według kryteriów, o których mowa w § 6 rozporządzenia, są następujące:
1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" - ocena OI = [...] pkt,
2) kryterium II "Potencjał naukowy" - ocena OII = [...] pkt,
3) kryterium III "Materialne efekty działalności naukowej" - ocena OIII = [...] pkt,
4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej" - ocena OIV = [...] pkt.
Z uwzględnieniem powyższych wartości ocen dokonano ponownego ustalenia ostatecznej oceny Jednostki przy zastosowaniu metody porównań parami wyników ocen według poszczególnych kryteriów wszystkich jednostek naukowych w GWO [...] (bez uwzględnienia zmian ocen wynikających z rozpatrzenia odwołań innych jednostek naukowych z tej GWO) oraz jednostek referencyjnych - według algorytmu określonego w załączniku nr 8 do rozporządzenia. Ostateczna ocena Jednostki ma wartość - [...].
W wyniku zastosowania algorytmu porównywania parami wyników wszystkich jednostek naukowych w GWO [...] (łącznie z wynikami dodanych do GWO jednostek referencyjnych), ostateczna ocena jednostki referencyjnej dla kategorii A ustalona została w wysokości - [...] pkt, a dla jednostki referencyjnej dla kategorii B w wysokości - [...] pkt.
W związku z powyższym, ostateczna ocena Jednostki jest niższa od ostatecznej oceny jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej A, ale większa od ostatecznej oceny jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej B, co zgodnie z § 18 ust. 5 rozporządzenia stanowi podstawę do zaliczenia Jednostki do kategorii B.
Komitet w uchwale podjętej na posiedzeniu plenarnym w dniu [...] lutego 2014 r. wyraził opinię, że decyzja Ministra z dnia [...] października 2013 r. nr [...] powinna zostać utrzymana w mocy. Uzasadnienie opinii Komitetu stanowią adnotacje wprowadzone w systemie odnośnie poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez Jednostkę we wniosku.
Po zapoznaniu się z zarzutami przedstawionymi przez Jednostkę we wniosku, z dokumentacją kompleksowej oceny działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej Jednostki przeprowadzonej na podstawie informacji przekazanej przez nią w systemie w ankiecie jednostki naukowej, z wynikami oceny według czterech kryteriów, o których mowa w § 6 rozporządzenia, ustalonymi przez Komitet w wyniku analizy wniosku, z wynikiem zastosowania algorytmu - określonego w załączniku nr 8 do rozporządzenia - w postaci ostatecznej oceny i jej porównania z ocenami ostatecznymi jednostek referencyjnych ustalonych w GWO [...] oraz z opinią Komitetu, stwierdzono, co następuje.
Zaskarżona decyzja została podjęta z zachowaniem trybu i procedury określonych w ustawie i rozporządzeniu. Wskazane powyżej wyniki ponownego rozpatrzenia sprawy, w ramach którego wniosek Jednostki został zaopiniowany przez Komitet zgodnie z art. 47 ust. 3 ustawy, uzasadniają utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji z dnia [...] października 2013 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że w jego ocenie wymienione wyżej decyzje administracyjne zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego jak również z naruszeniem szeregu przepisów normujących tryb postępowania administracyjnego. W szczególności naruszone zostały przepisy § 16 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 877). Przepis ten jednoznacznie nakazuje prowadzenie oceny jednostki naukowej w Grupach Wspólnej Oceny, które są tworzone z uwzględnieniem specyfiki każdej z grup nauk oraz wielkości, rodzaju i profilu naukowego jednostek naukowych.
Zgodnie z intencją ustawodawcy wyrażoną w art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2010 r. Nr 96, poz. 615 z późn. zm.) cechy te są podstawą wyboru parametrów i kryteriów oceny jednostki naukowej.
Ponadto z uwagi na przyjęty w rozporządzeniu dwustopniowy sposób dokonywania oceny jednostki naukowej poza wyliczeniem punktowej wartości każdego z poszczególnych czterech kryteriów oceny (I - osiągnięcia naukowe i twórcze, II - potencjał naukowy, III - materialne efekty działalności naukowej, IV - pozostałe efekty działalności naukowej) następuje porównanie uzyskanych wyników każdej z ocenianych w danej Grupie Wspólnej Oceny jednostek naukowych metodą porównań parami wykorzystującą ważoną relację przewyższania. Szczegółowy algorytm obliczania ostatecznej oceny zawiera załącznik nr 8 do ww. rozporządzenia.
Wobec tak skomplikowanej procedury dokonywania oceny jednostki naukowej nie ulega wątpliwości, że prawidłowy i zgodny z ustawowymi kryteriami dobór jednostek do każdej z grup ma zasadniczy wpływ na wynik prowadzonej oceny.
Ogłoszony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra projekt składu poszczególnych grup budził tak poważne zastrzeżenia, że Prezes [...] uznał za stosowne ocenić sytuację zbiorczo i wystosował pismo do Ministra zawierające krytyczne stanowisko w tej sprawie.
Skarżący podkreślił, że dla właściwej oceny prawidłowości działania organu rozpatrującego wniosek skarżącego należy przeanalizować zgodność ustalenia składu Grupy Wspólnej Oceny jednostek naukowych, w której dokonywana była ocena (grupa [...]) z wymogami przywołanych wyżej przepisów. Do Grupy Wspólnej Oceny [...] zaliczono 17 placówek PAN. W szczególności kontroli sądowej należy poddać spełnienie następujących kryteriów:
1) wielkość jednostki,
2) profil naukowy jednostki,
3) rodzaj jednostki,
Podkreślił, że kluczowym dla ustalenia bezwzględnej wartości ocen jednostki referencyjnej jest dobór konkretnych jednostek naukowych do danej grupy.
Skarżący zwracał uwagę na niespójność zasad, jakimi kierował się organ administracji dokonując oceny wartości punktowej w trybie przewidzianym w § 14 rozporządzenia z doborem jednostek do Grupy Wspólnej Oceny.
W szczególności problem polega na tym, iż [...] wchodzi w skład dziedziny nauk [...] i jest dyscypliną pokrewną do nauk [...]. Jest ważną aczkolwiek wąską dyscypliną i stąd liczba czasopism na liście [...] czasopism punktowanych ([...]) nie przekracza 35 pozycji.
Wydawane przez skarżącego czasopismo [...] jest jedynym polskim czasopismem w dyscyplinie [...] znajdującym się na tzw. [...] liście czasopism. Za rok 2012, na 35 czasopism wydawanych na świecie znajduje się na [...] pozycji. Wartość współczynnika wpływu (IF) wynosi 1. Według oceny Ministerstwa uzyskało wartość 20 pkt (w roku 2012).
W efekcie, przy tworzeniu Grup Wspólnej Oceny na potrzeby ocen parametrycznych publikacje z zakresu [...] są porównywane do prac tych placówek, których osiągnięcia są mierzalne w innych skalach.
Podkreślił, że mimo niezgodnego z przepisami ustalenia składu Grupy Wspólnej Oceny wpływającego istotnie na parametry jednostki referencyjnej ocena dorobku naukowego skarżącego w najważniejszym kryterium I osiągnęła poziom przekraczający wielkość przewidzianą dla kategorii A.
Reasumując - w ocenie skarżącego - w sytuacji, gdy zarówno przepisy ustawy jak i rozporządzenia jednoznacznie wskazują na konieczność takiego doboru jednostek do Grup Wspólnej Oceny, aby spełniały one wymienione w tych przepisach kryteria, niedopuszczalnym jest tworzenie tych grup w sposób urągający ustalonym normom prawnym.
W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie. Podkreślił prawidłowość oceny Instytutu dokonanej przez Komitet i związania Ministra rezultatami tej oceny. Wskazał na § 16 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. poz. 877 z późn. zm.), dalej "rozporządzenia", który stanowi, iż "Komitet przygotowuje projekt składu poszczególnych GWO, z uwzględnieniem specyfiki każdej z grup nauk oraz wielkości, rodzaju i profilu naukowego jednostek naukowych. Projekt składów GWO jest ogłaszany w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej ministra".
Komitet przygotował projekt GWO zgodnie z powyższym przepisem na podstawie dostępnej informacji o jednostkach naukowych. Przy przyporządkowywaniu jednostek naukowych do poszczególnych GWO brano pod uwagę w szczególności:
1) dyscypliny naukowe, w których jednostka naukowa posiada uprawnienia do nadawania stopni naukowych;
2) dyscypliny naukowe, w których kadra naukowa jednostki posiada nadane stopnie i tytuły naukowe;
3) dyscypliny naukowe, do których jednostka odnotowuje podstawowe wyniki działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej, tj. publikacje w czasopismach naukowych, monografie naukowe, patenty, projekty badawcze.
Projekt składów GWO opracowany przez Komitet został ogłoszony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra w dniu [...] kwietnia 2013 r.
Po rozpatrzeniu przez Komitet zastrzeżeń zgłoszonych przez jednostki naukowe i wprowadzeniu w związku z tym niezbędnych zmian, projekt GWO został ponownie ogłoszony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej ministra.
Przepisy rozporządzenia przewidują jeszcze jeden etap weryfikacji projektu GWO, umożliwiający uwzględnienie specyfiki działalności jednostek naukowych. Przepis § 16 ust. 4 rozporządzenia stanowi bowiem, że Komitet, na wniosek zespołu ewaluacji, może zmienić przyporządkowanie jednostki naukowej do danej GWO, jeżeli analiza informacji przedstawionych w ankiecie uzasadnia jej przyporządkowanie do innej GWO, ze względu na charakter osiągnięć naukowych lub twórczych oraz innych efektów działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej tej jednostki. W wypadku skarżącego, zespół ewaluacji oceniając wyniki działalności naukowej przedstawione w ankiecie nie miał wątpliwości odnośnie prawidłowości przyporządkowania do GWO [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, postępowanie jest dwuinstancyjne. Z kolei w myśl art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615 ze zm.), minister przyznaje kategorię naukową jednostkom naukowym w drodze decyzji, zaś według art. 107 § 1 k.p.a., decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Ponadto zgodnie z art. 127 § 3 in fine k.p.a., do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji, co oznacza, że orzekając w sprawie z tego wniosku organ jest zobowiązany do ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz do ustosunkowania się do wszystkich zarzutów i argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodać również należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę będącą przedmiotem postępowania przed organem I instancji. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Wynika to z przytoczonego art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Kwintesencję zasady dwuinstancyjności oddaje, wielokrotnie przytaczane w orzecznictwie i doktrynie, stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 12 listopada 1992 r. (sygn. akt V SA 721/92, ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 95): "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone". Jak wskazuje się w orzecznictwie, organ rozpatrując i rozstrzygając sprawę ponownie winien ustalić jej stan faktyczny nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji, lecz także – o ile to konieczne – rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji. W myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony, lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie (vide: wyrok NSA z 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt IV SA 385/87).
Natomiast brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia powoduje, iż decyzja o charakterze mieszanym nosi cechy dowolności, co – w ocenie Sądu – miało miejsce w niniejszej sprawie.
Mianowicie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w żaden sposób nie ustosunkował się do zarzutów wprowadzonych przez skarżącą do systemu we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Reasumując – jak słusznie zauważa skarżąca – w zaskarżonej decyzji odniesiono się jedynie do oceny w ramach kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej".
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Instytut [...] wskazał również, iż przyznanie mu niższej, niż dotychczas kategorii naukowej "B" było wynikiem niewłaściwego przyporządkowania Instytutu do Grupy Wspólnej Oceny.
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozpatrując odwołanie nie odniósł się do tych zarzutów. Do zastrzeżeń tych nie odniósł się także Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych, podczas realizowania procedury wynikającej z treści art. 47 ustawy o zasadach finansowania nauki.
W tym miejscu jeszcze raz należy odnieść się do zasad polskiej procedury administracyjnej (zawartych w Rozdziale X Kodeksu postępowania administracyjnego), które organowi odwoławczemu - tu ponowienie rozpatrującego sprawę, nakazują ponowne zbadania sprawy. Przez ponowne zbadanie sprawy należy rozumieć nie tylko ponowne przeanalizowanie jej materiału faktycznego i dokonanie właściwej jego subsumcji, ale także odniesienie się do zarzutów strony.
Zatem do zarzutu Instytutu, niewłaściwego przyporządkowania do GWO [...] i oceny czy zarzut ten miał wpływ na wynik sprawy, powinno odnosić się uzasadnienie zaskarżonej decyzji.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie jest wystarczające lakoniczne przywołanie w tej materii przepisu § 16 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 lipca 2012 r w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym, albowiem przepis ten posiada kilka trybów rozpatrywania zagadnienia niewłaściwego przyporządkowania danej jednostki naukowej do GWO, a nadto, aby wyjaśnić ten problem należało szczegółowo odnieść się do wszystkich czterech aspektów zakwalifikowania Instytutu, podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponieważ zagadnienia tego nie wyjaśniono w należyty sposób w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz nie odniesiono się do niego w uchwale Komitetu Ewaluacji Jednostek Naukowych, stanowiącego podstawę merytoryczną dla wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, dlatego skarga zarzucająca organowi niniejsze uchybienie jest zasadna.
Wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy i dotyczy to również przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje argumentacja organu przedstawiona w odpowiedzi na skargę i uzupełniona przez – obecną na rozprawie – pełnomocnik organu, bowiem fakty owe nie mogą uzupełniać zaskarżonej decyzji.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy, kompleksowa ocena jakości działalności naukowej lub badawczo - rozwojowej jednostek naukowych jest przeprowadzana przez Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych, który w myśl art. 35 pkt 1 ustawy, jest organem doradczym Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Innymi słowy, Komitetowi przyznaje się uprawnienia o charakterze opiniodawczo – doradczym, zaś ministrowi, stosownie do treści art. 47 ust. 1 ustawy, uprawnienia decyzyjne.
Ponadto nie można się ograniczać do podania jedynie ocen punktowych jednostki naukowej odnośnie każdego z kryteriów wykazanych w § 6 rozporządzenia, a następnie dokonać stosownych wyliczeń zgodnie z § 15 i 18 rozporządzenia, lecz w uzasadnieniu swoje decyzji Minister winien ustosunkować się także do ocen wyrażanych w punktach części składowych każdego z kryteriów, które obrazują pracę i oceny dokonań danej jednostki naukowej i nie wynikają z prostych przemnożeń np. liczby profesorskiej, ale dotyczą ocen o charakterze uznaniowym, gdy dana wartość punktowa może być zmienna w zależności od oceny dokonanej przez Komitet danego dokonania lub faktu. Innymi słowy, uzasadnienie decyzji nie może się sprowadzać do równania matematycznego w sytuacji, gdy u podstaw przypisania pewnych wartości punktowych występują niekiedy sytuacje, kiedy dana wartość jest zmienna i zostaje ustalana przez Komisję w zależności od jej arbitralnej oceny. W takiej sytuacji należy wskazać, czym kierowała się Komisja wydając taką, a nie inną ocenę.
Wobec powyższego, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, rozpoznając sprawę na nowo, winien uwzględnić powyższe ustalenia Sądu i zaskarżoną decyzję wydać zgodnie z przytoczonymi już wyżej przepisami, zwracając szczególną uwagę na fakt jej właściwego uzasadnienia poprzez odniesienie się do wszystkich zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) w zw. z art. 152 i art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło