I OZ 545/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M., reprezentowanego przez kuratora J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 138/15 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. M., reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] listopada 2014 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. M. M., reprezentowany – jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona – przez kuratora J. M., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w dniu 15 grudnia 2014 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, celem zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] listopada 2014r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego, odebranej przez kuratora skarżącego J. M. w dniu 12 grudnia 2014 r. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II SO/Op 93/14, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, przyznał M. M. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. W dniu 12 stycznia 2015 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu, zawiadomiła Sąd o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnikiem z urzędu, radcy prawnego w osobie G. G. Wyznaczony pełnomocnik wniósł w dniu 24 lutego 2015 r. (osobiście), za pośrednictwem organu, skargę na decyzję z dnia 4 listopada 2014 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Odpowiadając na skargę pismem z dnia 19 marca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej odrzucenie, wskazując, że termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg w dniu 13 grudnia 2014 r., tj. w dniu następnym po dniu 12 grudnia 2014 r., w którym strona odebrała skarżoną decyzję. Termin ten zakończył bieg w dniu 12 stycznia 2015 r. Jednocześnie organ wskazał, iż dla pełnomocnika z urzędu 30 dniowy termin do wniesieni skargi, rozpoczął bieg od dnia, w którym dowiedział się o wyznaczeniu go do tej funkcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 135/15, na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, stwierdzając, że uchybiono 7 – dniowemu terminowi określonemu w art. 87 § 1 p.p.s.a. Sąd wskazał, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika w ramach prawa pomocy dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy. W istocie zatem siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony – w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik – realnie mógł sporządzić i wnieść skargę. Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie radca prawny G. G., wskazał we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, że wiedzę o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla M. M. powziął z pisma OIRP w Opolu z dnia 8 stycznia 2015 r., które otrzymał w dniu 12 stycznia 2015 r., a zatem liczony od tego dnia termin 30 dni, upływał w dniu 11 lutego 2015 r. Sąd uznał zatem, że dzień 11 lutego 2015 r. jest dniem w którym najpóźniej ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi. To oznacza – w ocenie Sądu – że 7-dniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczął bieg w dniu 12 lutego 2015 r. i upłynął najpóźniej w dniu 18 lutego 2015 r. To z kolei oznacza, że składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą w dniu 24 lutego 2015 r., pełnomocnik z urzędu uchybił terminowi siedmiu dni wskazanemu w przywołanym powyżej art. 87 § 1 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył skarżący reprezentowany przez kuratora, zastępowany przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu zarzucając: - naruszenie art. 88 w zw. z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Termin bowiem, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczął swój bieg w dniu 22 lutego 2015 r. i upływał w dniu 28 lutego 2015 r., co oznacza, że złożenie wniosku w dniu 24 lutego 2015 r. nastąpiło w terminie; - naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy o radcach prawnych – poprzez nieuzasadnioną odmowę jego zastosowania i odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu, w sytuacji, gdy ustanowiony z urzędu pełnomocnik sporządził opinię prawną o bezzasadności wnoszenia skargi na w/w decyzję SKO w Opolu, a następnie na wyraźne żądanie J. M. – kuratora M. M. – złożył skargę na w/w decyzję SKO w Opolu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia; - art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a., poprzez wadliwe ustalenie, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi mijał w dniu 18 lutego 2015 r., podczas gdy z okoliczności sprawy wynikało, że mijał on w dniu 28 lutego 2015 r., zatem przedmiotowego wniosku w dniu 24 lutego 2015 r. nastąpiło w przepisanym prawie terminie. Wniesiono o uchylenie postanowienia Sądu I instancji z dnia 13 kwietnia 2015r. i o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w istocie, w dniu 12 stycznia 2015r. radca prawny G. G. dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie. Pełnomocnik w dniu 30 stycznia 2015r. sporządził i wysłał na adres J. M. – kuratora skarżącego – opinię o bezzasadności wniesienia skargi, wraz z projektem ewentualnej skargi, która może być wniesiona na życzenie strony, którą to opinię kurator odebrała w dniu 9 lutego 2015 r. Pomimo pouczenia zamieszczonego w opinii, dopiero w dniu 22 lutego 2015 r. kurator skarżącego poinformowała pełnomocnika drogą mailową, że życzy sobie wniesienia skargi na w/w decyzję SKO w Opolu, co też pełnomocnik uczynił w dniu 24 lutego 2015 r. Pismo z dnia 22 lutego 2015 r., o którym mowa załączono do niniejszego zażalenia. Zdaniem pełnomocnika, w realiach niniejszej sprawy należy zatem przyjąć, iż 7 – dniowy termin do przywrócenia terminu do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg w dniu, w którym pełnomocnik dowiedział się o życzeniu kuratora co do wniesienia skargi (czyli dzień 22 lutego 2015 r.). Zatem złożenie wniosku w dniu 24 lutego 2015 r. nastąpiło w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast w myśl postanowień art. 87 § 1 i 2 tej ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym, wnoszący o przywrócenie terminu, jest zobowiązany uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W myśl art. 87 § 3 p.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje, że wyznaczony pełnomocnik z urzędu, radca prawny, pismo informujące go o tym fakcie otrzymał w dniu 12 stycznia 2015 r. Natomiast skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] listopada 2014 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pełnomocnik złożył w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Opolu w dniu 24 lutego 2015 r. W takim stanie rzeczy Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożony został z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu, w przypadku ustanowienia pełnomocnika w ramach prawa pomocy dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi do sądu po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak, niż po upływie 30 dni od dnia zawiadomienia o wyznaczeniu tego pełnomocnika. Skoro występujący w niniejszej sprawie pełnomocnik z urzędu dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w dniu 12 stycznia 2015 r., zatem trafnie Sąd I instancji przyjął, że 30 – dniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 11 lutego 2015 r. To zaś oznacza, że 7 – dniowy termin, do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., upływał w dniu 18 lutego 2015 r., zaś czynności tej faktycznie dokonano dopiero w dniu 24 lutego 2015 r., a więc po terminie. Podnoszone przez pełnomocnika i udokumentowane w zażaleniu okoliczności, jakie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie, nie mogły wpłynąć na zmianę stanowiska w powyższej kwestii. J. M., mimo doręczonej jej w dniu 9 lutego 2015 r. opinii z dnia 30 stycznia 2015 r. o bezzasadności wniesienia skargi, z jednoczesnym przedstawieniem projektu skargi i informacją, że pełnomocnik z urzędu, pomimo sporządzenia opinii o bezzasadności wniesienia skargi, obowiązany jest wnieść skargę do sądu na wyraźne pisemne żądanie skarżącego oraz prośby o udzielenie w terminie 3 dni informacji w tym względzie i pouczeniem, że brak odpowiedzi pełnomocnik potraktuje jako zgodę na odstąpienie od złożenia skargi, dopiero w dniu 22 lutego 2015 r. poinformowała pełnomocnika, że życzy sobie złożyć skargę do sądu. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego, pomimo, że zgodził się z powszechnie przyjmowanym w orzecznictwie poglądem, iż w przypadku ustanowienia pełnomocnika w ramach prawa pomocy dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie dłużej niż 30 dni od dnia zawiadomienia o wyznaczeniu, to jednak podnosząc okoliczności leżące po stronie kuratora skarżącego – które to okoliczności spowodowały przekroczenie 7 – dniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 3 p.p.s.a. – zmierzał w istocie w zażaleniu do podważenia powyższej wykładni ustalania dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi, a tym samym i obliczania terminu z art. 87 § 1 p.p.s.a. Za nieuzasadnione uznać należało zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów ustawy o radcach prawnych i Kodeksu etyki, przepisy te nie miały w sprawie zastosowania. Skoro złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z uchybieniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a., to zasadnie Sąd I instancji uznał, że wniosek ten należało odrzucić. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.