II FZ 741/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 15/15 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 5 listopada 2014 r. nr ... w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt I SA/Kr 15/15) oddalił wniosek M. M. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 5 listopada 2014 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan sprawy wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2015r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowił dla niej adwokata z urzędu. Postanowienie zostało doręczone skarżącej (na ręce opiekuna prawnego) w dniu 27 kwietnia 2015 r. Wyznaczony adwokat z urzędu w dniu 8 maja 2015 r. złożył, w imieniu skarżącej, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza. Podniósł, że informację o wyznaczeniu na pełnomocnika otrzymał w dniu 5 maja 2015 r., zatem już po upływie terminu do wniesienia sprzeciwu. Zaznaczył też, że skarżąca jest niepełnosprawna umysłowo i ubezwłasnowolniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że okoliczności sprawy nie uzasadniają przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu. Wyjaśnił, że doręczenie postanowienia referendarza było skuteczne, zgodnie bowiem z art. 67 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a. Natomiast sprzeciw od orzeczenia referendarza nie jest pismem sformalizowanym a zatem opiekun prawny, przez którego ubezwłasnowolniona skarżąca mogła podejmować czynności (art. 27 p.p.s.a.), miał możliwość skutecznego wniesienia takiego sprzeciwu. Z okoliczności, podniesionych we wniosku nie wynika, aby zaistniały jakiekolwiek przeszkody, uniemożliwiające opiekunowi prawnemu skarżącej dokonanie czynności w terminie. Z całą pewnością też nie zachodziła konieczność oczekiwania na podjęcie czynności przez wyznaczonego adwokata. Na opisane powyżej postanowienie zażalenie wniosła skarżąca, zarzucając mu błędną wykładnię i uznanie, że na gruncie poprawnie ustalonego stanu faktycznego, skarżąca nie dochowała terminu z własnej winy, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie wniosku o przywrócenie terminu. Z uwagi na powyższe wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia oraz uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W uzasadnieniu profesjonalny pełnomocnik podniósł, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną oraz ubezwłasnowolnioną od 1995 r. – dlatego oczywiste jest, że nie jest ona w stanie w sposób wystarczający dbać o swoje interesy i zapewnić aby termin do wniesienia sprzeciwu został dochowany. Wskazał, że osoba, która jest opiekunem prawnym nie ma wykształcenia prawniczego oraz wystarczającej wiedzy w tym zakresie. W związku z powyższym, w jego ocenie, przeoczenie, przez opiekuna prawnego, terminu wniesienia sprzeciwu nie powinno obciążać samej skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie okazało się niezasadne. Regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego. Przepisy art. 86 § 1 zdanie 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. przewidują bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uprawdopodobni ona brak winy w przekroczeniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). Podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Orzecznictwo oraz doktryna wskazują, że brak winy występuje np. w przypadku choroby strony czy pełnomocnika, która uniemożliwia podjęcie działania nie tylko osobiście, ale i skorzystanie z pomocy innych osób. Jednocześnie przyczyną niezawinionego niedokonania w terminie czynności procesowej mogą być także klęska żywiołowa czy też katastrofa. Analizując argumentację przedstawioną w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że Sąd I instancji zasadnie uznał, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza z dnia 14 kwietnia 2015 r. Prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny uwypuklił, że sprzeciw od postanowienia referendarza nie jest pismem sformalizowanym, wymagającym by sporządził je profesjonalny pełnomocnik. Sąd Wojewódzki doręczając odpis postanowienia opiekunowi prawnemu skarżącej (karta 60 akt sądowoadministracyjnych) w punkcie pierwszym pouczenia, poinformował ją o możliwości wniesienia sprzeciwu w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia z dnia 14 kwietnia 2015 r. Jednakże, jak wynika z akt sprawy, opiekun prawny skarżącej nie dokonał tej czynności w terminie. Podkreślić należy, że w tak ustalonych przez Sąd I instancji okolicznościach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Reasumując, ocena dokonana przez WSA była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu jej nie podważyły. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Należy jednakże zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a., stronie można przyznać prawo pomocy na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ogranicza uprawnienia do złożenia wniosku o prawo pomocy do pojedynczej i jednorazowej czynności. Powyższe oznacza, iż skarżąca może ponownie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy, niezależnie od etapu postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji