I GZ 530/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 111/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi L. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej określenia kwoty długu celnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 111/15, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił L. R. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Z uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji wynika, że skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach skarżący wskazał, że jest zarejestrowany jako bezrobotny i pobiera zasiłek od dnia 9 stycznia 2015 r. w wysokości 997 zł, natomiast małżonka skarżącego uzyskuje z tytułu wykonywanych przez nią prac dorywczych około 300 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 6 maja 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw na ww. postanowienie. W zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż skarżący podając dochody swojego gospodarstwa ogóle nie wskazał jakie są miesięczne wydatki wspólnego gospodarstwa domowego. W takim przypadku nie można zestawić relacji zachodzących pomiędzy dochodami a wydatkami. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał w sposób wyczerpujący i rzetelny całokształtu swojej aktualnej sytuacji majątkowej. Nadesłane przez niego dokumenty zostały przedstawione w sposób wybiórczy, a cześć kwestii została przez skarżącego całkowicie pominięta. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wskazał, podtrzymuje sprzeciw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest wstanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy, zgodnie z treścią omawianego przepisu, ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku środków na poniesienie kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia jednostce dostępu do sądu. Wskazać należy, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Sąd I instancji dokonał oceny sprawy i analizy dokumentów przedstawionych przez skarżącego, o czym świadczy treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Sąd nie znalazł przy tym okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy podkreślić, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia kolejnego wniosku w tym przedmiocie na dalszym etapie postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodzić się należy z oceną dokonaną przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, tym bardziej, że w rozpatrywanym zażaleniu skarżący nie zaprezentował żadnych nowych argumentów czy też wyjaśnień, które mogłyby rzutować na podjęte przez Sąd rozstrzygnięcie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.