IV SA/Po 899/14
WyrokWSA w Poznaniu2015-04-15
Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Anna Jarosz, Izabela Paluszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dla gruntów rolnych klasy IIIa i IIIb wymagane jest uzyskanie zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na przeznaczenie ich na cele nierolnicze i nieleśne, zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że mimo literalnego pominięcia w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych gruntów rolnych klasy IIIa i IIIb, wymóg uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na przeznaczenie ich na cele nierolnicze i nieleśne istnieje. Wykładnia tego przepisu, uwzględniająca cel ustawy oraz historyczny kontekst przepisów wykonawczych (rozporządzenie z 1956 r.), wskazuje, że klasy IIIa i IIIb są podklasami klasy III i podlegają tym samym regulacjom co klasa III. W związku z brakiem takiej zgody, postanowienie odmawiające uzgodnienia warunków zabudowy było zgodne z prawem.Stan faktyczny
Starosta negatywnie zaopiniował projekt decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego z garażem i zbiornika na nieczystości, wskazując na występowanie na działce użytków rolnych klasy IVa i IIIa oraz brak zgody ministra na zmianę przeznaczenia gruntów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Starosty. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, twierdząc, że klasy IIIa i IIIb nie wymagają zgody ministra. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Anna Jarosz (spr.) WSA Izabela Paluszyńska Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. S., Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia w zakresie ochrony gruntów rolnych projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę
Wyznaczony postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r. do prowadzenia i załatwienia sprawy o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego z garażem w ustalonej zabudowie jednorodzinnej oraz zbiornika na nieczystości płynne na działce nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...] gmina [...], na rzecz A. i Z. S. (zwanych dalej odpowiednio: inwestycja, skarżący), Wójt Gminy [...] (zwany dalej: Wójt) zwrócił się do Starosty [...] (zwanego dalej: Starosta) o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...] r. Starosta, na podstawie art. 106 § 3 i 5 Kpa oraz art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2012, poz. 647 j.t. z późn. zm.) oraz art. 5 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1205 z późn. zm.), negatywnie zaopiniował w zakresie ochrony gruntów rolnych ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Starosta wskazał, że teren obejmujący uzgodnienie jest położony na części działki oznaczonej numerem [...], na której występują użytki rolne klasy IVa i IIIa. Powołując się na art. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych organ wskazał, że na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty o najniższej przydatności produkcyjnej. Podkreślono również, że zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe w przypadku użytków rolnych klasy IIIa, jeśli teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc (na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1). Organ stwierdził, że na podstawie treści decyzji stwierdzono, że brak jest ww. zgody. Na skutek powyższego Starosta negatywnie uzgodnił warunki zabudowy z zakresu ochrony gruntów rolnych dla przedmiotowej inwestycji.
Zażalenia na przedmiotowe postanowienie złożyli skarżący podnosząc, że zaskarżonym postanowieniem Starosta naruszył prawo tj. art. 7 ust. 2 pkt 1 i art. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zdaniem żalących się art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowi, iż przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze i nieleśnie dotyczy wyłącznie klas od I do III i wymaga zgody właściwego ministra, a użytki rolne klasy IIIa i IIIb to inne niż użytki rolne klasy III. Na działce objętej wnioskiem nie ma natomiast żadnej z klas od I - III.
Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. strony uzupełniły zażalenie, wskazując, że przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowią wyraźnie, iż istnieją klasy gruntów oznaczone jako I, II, III, IIIa, IIIb, itd. (art. 11 ust. 1 oraz 1a, art. 12 ust. 7, art. 14). Zatem zdaniem żalących się brak jest podstaw prawnych do stosowania rozporządzeń wykonawczych do innej ustawy w zakresie określenia klas bonitacyjnych gruntów rolnych.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (zwane dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy postanowienie Starosty z dnia [...] maja 2014 r. Kolegium zważyło, co następuje:
Przywołując art. 60 ust. 1, art. 53 ust. 4 pkt 6 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym decyzję o warunkach zabudowy wydaje wójt (burmistrz albo prezydent miasta) po uzgodnieniu z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz melioracji wodnych - w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami. Wskazano także, że zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm., zwanej dalej: Ugn) za nieruchomości wykorzystywane na cele rolne i leśne uznaje się nieruchomości wykazane w katastrze nieruchomości, jako użytki rolne albo grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione, a także wchodzące w skład nieruchomości rolnych użytki kopalne, nieużytki i drogi, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Organ wywodził, że ustalono, iż grunt w obrębie działki nr [...] odnośnie części zaznaczonej jako teren inwestycji jest użytkiem rolnym w rozumieniu wyżej podanym. Z wypisu z rejestru gruntów wynika bowiem, że stanowi on użytek rolny, sklasyfikowany jako grunty orne RIIIa o powierzchni [...] ha i grunty orne RIVa o pow. [...] ha. Powołując się na § 68 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454 z późn. zm.) organ wskazał, że grunty orne, oznaczone symbolem R to użytki rolne. Organ podniósł , że w związku z powyższym konieczne było uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy z organem właściwym w sprawie ochrony gruntów rolnych, którym to organem (art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych) jest starosta.
Kolejno podniesiono, że przepis art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1205) wskazuje, że przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W ust. 2 pkt 1 wskazano natomiast, że przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I - III wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.
W oparciu o powyższe wywody organ stwierdził, że działka nr [...] w części objętej wnioskiem stanowi między innymi użytek rolny klasy III (RIIIa)., w myśl art. 7 ust. 2 pkt 1) ww. ustawy, w związku z czym wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze i nieleśne, którą uzyskuje się w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ wskazał, iż nie można podzielić poglądu, że użytki rolne klasy IIIa i IIIb to inne niż użytki rolne klasy III i nie wymagają zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze o której mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W tej mierze organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych gruntami rolnymi są grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne. Przepis ten odsyła w celu ustalenia rodzaju użytków do danych zawartych w ewidencji gruntów. Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków określa szczegółowy zakres informacji objętych ewidencją, natomiast rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1246) określa urzędową tabelę klas gruntów.
Z kolei w rozdziale 3 (art. 11-14) ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych uregulowane jest postępowanie w sprawie wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej. Wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie wymagają jednak tylko niektóre grunty. Są one wymienione w art. 11 ust. 1 ustawy. Postępowanie w sprawie wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej jest samoistnym postępowaniem, toczącym się przed uzyskaniem pozwolenia na budowę (art. 11 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych).
W ocenie organu zatem odmowa uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy uzasadniona jest przepisem art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyli skarżący zarzucając naruszenie art. 7 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko, zgodnie z którym klasy gruntów IIIa i IIIb to grunty jakościowo inne niż III klasa gruntów, które na działce skarżących nie występują. W rozwinięciu swojego stanowiska skarżący wskazali, że przepisy kolejnego, tj. trzeciego, rozdziału ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych o wyłączaniu gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej, a w szczególności art. 11 wskazują jakie klasy gruntów przewidział ustawodawca na użytek tej ustawy. W ocenie skarżących, skoro wg literalnego brzmienia art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zgoda ministra na przeznaczenie takich gruntów na cele nierolnicze i nieleśne dotyczy jedynie klas I do III, to nie dotyczy gruntów klasy IIIa, czy klasy IIIb. Tym samym zaskarżone postanowienie narusza prawa wnioskodawców.
Zdaniem skarżących nie zasługuje na aprobatę wywód na tle art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W ich ocenie taka interpretacja przepisów przyznaje prymat rozporządzeniom wykonawczym do innej ustawy i to nad przepisami art. 7 ust. 2 pkt 1 oraz art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Przepisy tych rozporządzeń mogą natomiast znaleźć zastosowanie dopiero w zakresie nie uregulowanym tą ustawą. Zgodnie z dosłownym brzmieniem tego pierwszego przepisu ustawowego zgoda ministra właściwego do spraw rozwoju wsi wymagana jest wyłącznie w przypadku gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I do III. Nie może ona zatem obejmować żadnych innych gruntów. W konsekwencji interpretacja przepisów prawa materialnego dokonana przez obydwa organy administracji samorządowej prowadzi do bezprawnego rozstrzygnięcia w sprawie. Według skarżących interpretacja taka byłaby zgodna z prawem gdyby, mając na względzie ustawowe rozróżnienie zawarte w przepisach art. 11 ust. 1 i 1a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 tej ustawy wymieniał jako czwartą i piątą z kolei także następujące klasy gruntów odpowiednio: IIIa i IIIb, tymczasem tak de lege lata nie jest.
Jednocześnie podkreślono, że ministerialna interpretacja (pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8.04.2014 r.) nie może być podstawą rozstrzygnięcia w tej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymującego w mocy postanowienie Starosty z dnia [...] maja 2014 r., którym to postanowieniem, organ ten negatywnie zaopiniował ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji wskazanej na wstępie niniejszego uzasadnienia.
Podstawę materialnoprawną ww. postanowień stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 647 z późn. zm., zwanej dalej: ustawa planistyczna) oraz ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1205 z późn. zm.).
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści przepisu art. 60 ust. 1 ustawy planistycznej organem właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i wydania decyzji w tym przedmiocie jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Decyzję taką wydaje się po uzgodnieniu z organami właściwymi w sprawach określonych w art. 53 ust. 4 powołanej ustawy i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi. Tak więc podstawę prawną kontrolowanych rozstrzygnięć stanowił art. 53 ust. 4 pkt 6 ustawy planistycznej, zgodnie z którym decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 (ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego), wydaje się po uzgodnieniu z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz melioracji wodnych - w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami. Należy zaznaczyć, że stosownie do treści art. 64 ust. 1 tej ustawy przepisy w szczególności art. 53 ust. 3-5a stosuje się odpowiednio do decyzji o warunkach zabudowy.
W niniejszej sprawie działka przeznaczona pod zabudowę stanowi grunt rolny, zatem przed wydaniem decyzji Wójt powinien był uzyskać uzgodnienie organu właściwego w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych, wydane w trybie art. 106 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 j.t. z późn. zm., zwanej dalej: Kpa). Przepis ten przewiduje, że w sytuacji, gdy przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, decyzję tę wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Organ załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu, ma obowiązek zawiadomić o tym stronę postępowania (art. 106 § 2 Kpa). Zajęcie stanowiska następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Kolejno wskazać należy, że ochrona gruntów rolnych, przewidziana w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych, polega w szczególności na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy). Dokonując uzgodnienia, właściwy organ - według tej ustawy starosta (art. 5 ust. 1), zobowiązany jest ocenić zgodność planowanej inwestycji z przeznaczeniem gruntów rolnych, w szczególności zaś, czy warunki realizacji planowanej inwestycji nie powodują, stosownie do treści art. 6 tej ustawy, przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, co wymagałoby uzyskania wymaganego prawem pozwolenia (art. 11 ustawy). Przedmiotowe uzgodnienie nie zastępuje zgody na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze, zgoda na zmianę takiego przeznaczenia następuje w procedurze sporządzania planu miejscowego (art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych).
Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy planistycznej przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III - wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.
W niniejszej sprawie niesporne jest między stronami, że teren objęty wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji to użytki rolne klasy IVa i IIIa. Strony zgodne są również co do tego, że nie ma zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne ww. gruntów, jako gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III. O ile jednak organ uważa, że w niniejszej sprawie zgoda taka jest konieczna, o tyle skarżący uważają, że nie.
Organ argumentuje, że za nieruchomości wykorzystywane na cele rolne i leśne uznaje się nieruchomości wykazane w katastrze nieruchomości jako użytki rolne albo grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione, a także wchodzące w skład nieruchomości rolnych użytki kopalne, nieużytki i drogi, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 92 ust. 2 Ugn). Takim gruntem jest niewątpliwie grunt przeznaczony pod inwestycje objęta w niniejszym postepowaniu wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy – tj. cz. działki nr [...] oznaczonej w rejestrze gruntów jako użytek rolny – grunty orne R IIIa i IVa. W konsekwencji – jako użytek rolny klasy III - wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na przeznaczenie go na cele nierolnicze i nieleśne.
Zdaniem skarżących w ustawie o ochronie gruntów rolnych leśnych (art. 7 ust. 2 pkt 1) mowa jest jedynie o klasie III, nie zaś o klasach "dalszych" tj. IIIa i IIIb. W konsekwencji nie wymagają one zgody, o której mowa. W ich ocenie literalna wykładnia tego przepisu nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych.
Organ na obronę swojego stanowiska wskazuje z kolei, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1246) określa urzędową tabelę klas gruntów, zaś w rozdziale 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych uregulowane jest postępowanie w sprawie wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej. Organ przywołał art. 11 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie.
Skarga podlega oddaleniu, jednak ze względów częściowo odmiennych aniżeli te przestawione przez organ.
Wprawdzie bowiem zgodzić się należy ze skarżącymi, iż faktycznie przepis art. 7 ust. 2 pomija literalnie użytki rolne klasy IIIa, to jednak nie są one wyłączone spod zakresu jego normowania, a to ze względów wskazanych poniżej.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej. W procesie wykładni przepisów ww. ustawy nie można abstrahować od tej zasady. Niewątpliwie użytki rolne klasy IIIa są uznawane za grunty o wyższej przydatności produkcyjnej. Z tego chociażby względu nie można przeprowadzać takiej wykładni przepisów, która byłaby sprzeczna z celami ustawy, w której przepisy te są zawarte.
Należy stwierdzić, że sformułowanie zawarte w przepisie art. 7 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest nieprecyzyjne i literalnie, in concreto, nie rozstrzyga o gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas IIIa i IIIb. Nie można jednak z tego faktu wyciągać wniosku, że w stosunku do tych gruntów nie istnieje wymóg uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.
Wykładnię tego przepisu należy przeprowadzić z uwzględnieniem nie tylko celu ustawy, o czym była mowa powyżej, ale również w ujęciu historycznym.
Wskazać bowiem należy, że Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 2012, poz. 1246) weszło w życie dopiero 29 listopada 2012 r. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287). W tej ostatniej ustawie (która weszła w życie 01 lipca 1989 r.) w art. 1 wskazano, że ustawa ta reguluje w szczególności sprawy gleboznawczej klasyfikacji gruntów. W art. 2 pkt 12) zawarto legalną definicję gleboznawczej klasyfikacji gruntów, przez którą rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb. W art. 20 tej ustawy wskazano, że (ust. 3) grunty rolne i leśne obejmuje się gleboznawczą klasyfikacją gruntów, przeprowadzaną w sposób jednolity dla całego kraju, na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 i 2 Rada Ministrów miała określić, w drodze rozporządzenia: 1) urzędową tabelę klas gruntów, 2) sposób i tryb przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów - mając na celu wykonanie prawidłowego podziału gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb, oraz zapewnienie prawidłowego poziomu merytorycznego wykonywania gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Wreszcie w art. 59 ww. ustawy wskazano, że do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie pozostają w mocy dotychczasowe przepisy, jeżeli nie są z nią sprzeczne. Tymi przepisami dotychczasowymi było Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 1956, Nr 19, poz. 97 z późn. zm.), które zostało zastąpione przez rozporządzenie z dnia 12 września 2012 r. w czasie obowiązywania ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych weszła w życie 25 marca 1995 r. Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych weszła w życie w czasie, gdy obowiązywało Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów. W momencie zatem wejścia w życie ustawy stanowiącej podstawę rozstrzygnięć zaskarżonych w niniejszym postpowaniu obowiązywało rozporządzenie, które w załączniku zawiera TABELĘ KLAS GRUNTÓW i wyraźnie wymienia: "I. Grunty orne / Ogólne zasady systemu klasyfikacyjnego gleb ornych / Klasa I - Gleby orne najlepsze. [...] / Klasa II - Gleby orne bardzo dobre. [...] / i Klasa III (a i b) - Gleby orne średnio-dobre." Rozporządzenie to wyraźnie zatem traktuje klasy IIIa i IIIb jako podklasy w klasie III, nie zaś osobne klasy gruntów.
O ile zatem ustawodawcy można zarzucić pewną niekonsekwencję posługiwania się w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych raz tylko klasą III, w innych zaś w przypadkach klasami: III, IIIa i IIIa, jak również w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów klasami IIIa i IIIb, o tyle nie można z faktu tego wywodzić skutku w postaci wyłączenia gruntów klasy IIIa i IIIb spod zakresu normowania art. 7 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jako osobnej klasy gruntów nie będących podgrupami klasy III. Stałoby to bowiem w sprzeczności z prawidłowo przeprowadzoną wykładnią tego przepisu.
W konsekwencji postanowienie zaskarżone odpowiada prawu.
W opisanych okolicznościach, na podstawie art. 151 Ppsa, należało skargę oddalić jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło