II OSK 1940/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz sędzia del. WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 172/15 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 172/15 po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddalił skargę. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...] Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Bircza z dnia [...] października 2014 r. nr [...], orzekającą o wymeldowaniu R. S., H. S., M. S., E. S. i W. S. z pobytu stałego w miejscowości [...], gmina [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 oraz art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., dalej: u.e.l.d.o.). W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że organ I instancji zgodnie z przepisami K.p.a. ustalił, że R. S., H. S., M. S., E. S. i W. S. opuścili przedmiotowy lokal. Dokonana przez organ I instancji ocena nie narusza art. 80 K.p.a., jest logiczna, nie nosi cech dowolności, jest przekonująca i odpowiada wymogom z art. 107 § 3 K.p.a. Z ustalonego stanu faktycznego wynika bowiem, że R. S., H. S., M. S., E. S. i W. S. nie mieszkają w budynku w [...], wyprowadzili się z niego dobrowolnie, zabierając rzeczy osobiste. Od momentu wyprowadzki nie powracali do niego, by w nim zamieszkać. W szczególności organ wskazał, iż R. S. zeznała, że w [...] mieszka od 10 lat, wcześniej mieszkała w [...] od 1999 r. Organ odwoławczy podał, że fakt zamieszkiwania R. S., M. S., E. S. i W. S. w [...] przy ul. [...] potwierdziły przeprowadzone oględziny tego lokalu w dniu 12 czerwca 2014 r. Fakt zamieszkiwania w tym lokalu od 10 lat potwierdziła J. M. Ponadto stwierdził, że z protokołu komisyjnego otwarcia budynku w [...] z [...] marca 2014 r. wynika, że jest on niezamieszkały i jest w złym stanie technicznym. Wbrew twierdzeniom stron, iż nieruchomość w [...] jest ich własnością z akt sprawy wynika, że działka nr [...], na której usytuowany jest budynek mieszkalny nr [...] wpisana jest do KW nr [...], a jako właściciel figuruje Skarb Państwa – Państwowy Fundusz Ziemi. Na mocy prawomocnej decyzji Wojewody Przemyskiego z dnia [...] września 1996 r., nr [...] Gmina [...] nabyła z mocy prawa nieodpłatnie własność wyżej wskazanej nieruchomości. Organ wskazał, że toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Przemyślu z [...] maja 1964 r. ([...]) oraz wydanego do niej zaświadczenia z [...] marca 1965 r. ([...]) w części dotyczącej obecnych działek nr [...],[...] i [...] o łącznej pow. 3,95 ha, położonych we wsi [...]. W tak ustalonych okolicznościach Wojewoda Podkarpacki uznał, że fakt niezamieszkiwania przez odwołujących się w przedmiotowym lokalu uzasadnia wydanie decyzji o ich wymeldowaniu. Podkreślił, że sami odwołujący ograniczyli się jedynie do słownego wyrażenia chęci powrotu do niego, bez jakichkolwiek działań zmierzających do realizacji tej woli. Nadto w lokalu tym nie realizują żadnych z funkcji życiowych, tj. nie nocują, nie spożywają posiłków, nie przechowują rzeczy codziennego użytku, nie wypoczywają. Funkcje te od wielu lat realizują poza miejscem stałego pobytu w [...]. Subiektywny zamiar powrotu do lokalu nie jest wystarczający dla utrzymania meldunku stałego w tym lokalu. Skargę na powyższą decyzję złożył H. S. oraz R. S., M. S., E. S. i W. S., którzy zarzucili naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy poprzez nieuzasadnione i bezpodstawne przyjęcie, że opuścili miejsce stałego pobytu i że opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny; naruszenie art. 7, art. 77, art. 107 3 K.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i niewskazanie dlaczego odmówiono wiarygodności zeznaniom uczestników. Zarzucili także naruszenie art. 7, art. 8, art. 87 ust. 1, art. 10, art. 30, art. 31 ust. 1-3, art. 65 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargi M. S., E. S. i W. S. oraz H. S. W uzasadnieniu wyżej wskazanego wyroku z dnia 27 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 172/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że skarga R. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd powołując przepisy art. 6 ust. 1 i art. 15 ust. 1 i 2 u.e.l.d.o. wskazał, że decyzja meldunkowa ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Sąd zaznaczył, że na gruncie art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowało się stanowisko, iż pod pojęciem "opuszczenia" lokalu należy rozumieć takie jego opuszczenie, które nosi znamiona dobrowolności i trwałości. W świetle powyższego, WSA w Rzeszowie uznał, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy, zgodnie z art. 7 K.p.a. i postępowanie dowodowe przeprowadzono w sposób określony w art. 75 i n. K.p.a. Zasadnie organy obu instancji uznały, że R. S. opuściła miejsce pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Fakt nieprzebywania jej pod adresem [...], gm. [...] jest bezsporny i nie jest kwestionowany przez samą skarżącą, która jednocześnie potwierdza okoliczność zamieszkiwania pod innym adresem, tj. przy ul. [...] w [...]. Sama skarżąca także wskazała, że w tym lokalu mieszka od 2001 r., z [...] wyjechała w 1999 r. do [...], do syna. Okoliczności te w ocenie Sądu I instancji świadczą o trwałym opuszczeniu spornego lokalu i skoncentrowaniu interesów życiowych skarżącej w innym miejscu. Bezsporne też jest, że skarżąca po opuszczeniu tegoż lokalu nie podejmowała żadnych kroków prawnych celem przywrócenia utraconego posiadania. Z tych przyczyn WSA w Rzeszowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) skargę R. S. oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła R. S., zaskarżając ów wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego - art. 6 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 i 2 u.e.l.d.o. poprzez błędną ich wykładnię i uznanie, że skarżąca dobrowolnie i trwale opuściła budynek zlokalizowany pod adresem [...], podczas gdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, aby zaktualizowała się przesłanka faktycznego zamiaru opuszczenia tego mieszkania, określona w powołanych przepisach. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie skargi skarżącej na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] grudnia 2014 r. W motywach skargi kasacyjnej powołując przepisy art. 6 ust. 1 i art. 15 ust. 1 i 2 u.e.l.d.o. wskazano, że organy I i II instancji, jak i Sąd w całości pominęły faktyczny jej zamiar powrotu do domu w [...] i fakt tymczasowego przebywania w [...]. W ocenie skarżącej WSA dokonał błędnej wykładni przepisu art. 6 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.e.l.d.o. poprzez przyjęcie, że skarżąca, wobec faktu czasowego długotrwałego przebywania poza [...] i rzeczywistego przeniesienia jej centrum życiowego w inne miejsce zamieszkania, miała faktyczny zamiar opuszczenia tego miejsca, w sytuacji gdy, jak wynika z poglądów orzecznictwa, intencją ustawodawcy w tym przypadku, było ustalenie interpretacji przesłanki zamiaru opuszczenia danego miejsca w sposób możliwie jak najszerszy. Dlatego też Skarżąca stoi na stanowisku, że doszło do nieuzasadnionego zawężenia interpretacji pojęcia "zamiaru" w kontekście art. 6 ust. 1 u.e.l.d.o. prowadzące do odczytania treści tego przepisu wbrew jego znaczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 tego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie nie ujawniono. Natomiast skarga kasacyjna była pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlegała oddaleniu. Okoliczność, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. W świetle art. 174 powołanej ustawy skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami i nie ma prawa rozwijać, czy też doprecyzowywać stawianych zarzutów. Dlatego też przedmiotem oceny Sądu mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania powoduje, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. dla Naczelnego Sądu Administracyjnego wiążące stają się ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę orzekania przez Sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt FSK 181/04, ONSAiWSA 2004, Nr 2, poz. 36). Inaczej rzecz ujmując gdy strona skarżąca kasacyjnie podważa prawidłowość zaskarżonego wyroku z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym, w odniesieniu do którego zarzuca niewłaściwą wykładnię określonych przepisów, ocena zasadności tych zarzutów może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś, na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca kasacyjnie uznaje za prawidłowy. W realiach niniejszej sprawy powyższe oznacza, że zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego musi być badany przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Sąd I instancji, to jest przy przyjęciu, że R. S. trwale i dobrowolnie opuściła lokal w [...] nr [...] i skoncentrowała swoje interesy życiowe w innym miejscu. Podkreślić przy tym należy, iż próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Próba ta może być potencjalnie skutecznie podjęta tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Jak wynika zaś z uzasadnienia skargi kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego strona skarżąca kasacyjnie dopatruje się między innymi w pominięciu przez organy i Sąd I instancji oświadczeń skarżącej składanych w toku postępowania, w których konsekwentnie deklarowała chęć powrotu do domu w [...] wskazując jednocześnie, iż przebywanie w Sanoku ma charakter wyłącznie tymczasowy. Powyższe w ocenie skarżącej oznacza, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 6 ust. 1 i art. 15 ust. 1 i 2 u.e.l.d.o. poprzez przyjęcie, że skarżąca miała faktyczny zamiar opuszczenia tego miejsca. Na powyższe wyraźnie wskazuje także treść samego zarzutu kasacyjnego, gdzie wskazano, że naruszenie wskazanych w nim przepisów prawa materialnego ma polegać na uznaniu w następstwie błędnej oceny co do istnienia po jej stronie zamiaru opuszczenia miejsca stałego pobytu, że skarżąca dobrowolnie i trwale opuściła budynek zlokalizowany pod adresem [...]. W tym zakresie strona skarżąca kasacyjnie pod pozorem zarzutu naruszenia prawa materialnego, usiłuje zatem zakwestionować poczynione przez organy administracji, a zaaprobowane przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne. Ustalenie czy skarżąca miała zamiar trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu, z czego skarżąca wyprowadza wnioski co do trwałości i dobrowolności tegoż opuszczenia, jest bowiem niewątpliwie elementem stanu faktycznego. Jeżeli zaś strona skarżąca chciała podważyć te okoliczności, to winna w zarzutach skargi kasacyjnej powołać stosowne przepisy postępowania (w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego) i wykazać wpływ ich naruszenia na wynik sprawy. Zgłoszony w skardze zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego posiada zatem w tym zakresie faktycznie charakter procesowy, przy jednoczesnym braku wskazania przepisów proceduralnych, skutkiem naruszenia których miałoby być wadliwe ustalenie stanu faktycznego, co oznacza, iż nie mógł on zostać przez Naczelny Sąd Administracyjny uznany za uzasadniony. Jednocześnie zauważyć należy, iż przy przyjęciu jako prawidłowego ustalenia faktycznego, że R. S. trwale i dobrowolnie opuściła lokal w [...] nr [...] i skoncentrowała swoje interesy życiowe w innym miejscu nie sposób przypisać Sądowi I instancji naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 6 ust. 1 i art. 15 ust. 1 i 2 u.e.l.d.o., zarówno przez niewłaściwą wykładnię, jak i przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów. WSA w Rzeszowie z przepisów tych prawidłowo odkodował bowiem normę prawną uzależniającą dopuszczalność wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego od ustalenia, czy opuściła ona to miejsce, a opuszczenie to ma przymiot trwałości i dobrowolności, a następnie normę tą zastosował w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, iż kwestia występowania u danej osoby zamiaru opuszczenia miejsca pobytu stałego jest tylko jednym z elementów ustaleń faktycznych zmierzających do zweryfikowania czy doszło do puszczenia miejsca pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny i jako taka musi być oceniana przez organy administracji zgodnie z wymogami postępowania dowodowego przewidzianymi w przepisach K.p.a., a jednocześnie podlega ochronie o jakiej mowa w art. 80 K.p.a. Z tych względów skarga kasacyjna, jako nieposiadająca uzasadnionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a., albowiem zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie jest zgodny z prawem.