II SA/Rz 1580/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi C. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej jako SKO lub Kolegium) z [...] października 2014 r. nr [...], o przyznaniu zasiłku celowego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: w dniu 14 sierpnia 2014 r. C. S. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] o przyznanie pomocy finansowej w związku ze zdarzeniem losowym - huraganu, który przeszedł w miejscowości K. 14 sierpnia 2014 r. Wójt Gminy [...] po rozpatrzeniu wniosku decyzją z [...] września 2014 r. nr [...], przyznał C. S. zasiłek celowy na remont budynku mieszkalnego położonego w K. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ podał, że uwzględniając potrzebę udzielenia pomocy, w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy, mając na uwadze możliwości finansowe Gminy – przyznano zasiłek celowy w wysokości 27 000 zł z przeznaczeniem na remont budynku. Nadto padano, że C. S. udzielono już pomocy, tj. decyzją z [...] sierpnia 2014 r. ww. otrzymała zasiłek celowy w wysokości 6000 zł, a decyzją z [...] września 2014 r. w wysokości 3000 zł. W odwołaniu od tej decyzji C. S. podniosła, że jest ona dla niej krzywdząca, a przyznany zasiłek nie uwzględnia korekty kosztorysu na kwotę 10000 zł i rzeczywistych kosztów remontu. SKO decyzją z [...] października 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium w pełni podzieliło argumentację Wójta i wyjaśniło, że przyznanie zasiłku celowego oparte jest na uznaniu organu, które obejmuje nie tylko ocenę warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, ale także przesłanki warunkujące jej wysokość, czyli inaczej mówiąc środków przeznaczonych na pomoc społeczną, ilość rodzin i osób samotnie gospodarujących ubiegających się o pomoc oraz hierarchię potrzeb, na które środki te mają zostać przeznaczone. C. S. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję SKO z [...] października 2014 r., wskazując na straty materialne jakie poniosła w wyniku huraganu. W jej ocenie wysokość zasiłku nie jest adekwatna do poniesionych szkód. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października 2014 r. nr [...]. Zaskarżonym rozstrzygnięciem utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy z [...] września 2014 r. nr [...], o przyznaniu C. S. zasiłku celowego z tytułu zdarzenia losowego – huraganu w nocy z 13/14 sierpnia 2014 r. w kwocie 27 000 zł z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego położonego w K. Materialnoprawną podstawę wydania przedmiotowych decyzji w niniejszej sprawie jest art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.; dalej jako u.p.s.). Zgodnie z tą regulacją zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2). Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3). Powyższa przepis stanowi uzupełnienie art. 39 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Warunkiem przyznania pomocy w ramach tego zasiłku jest poniesienie straty w wyniku zdarzenia losowego lub klęski żywiołowej. W niniejszej sprawie zdarzeniem, o którym wyżej mowa, był huragan, który wystąpił w nocy z 13/14 sierpnia 2014 r. w miejscowości K. W wyniku tego zdarzenia losowego doszło do strat w budynku mieszkalnym stanowiącym własność skarżącej. Nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie pomoc została udzielana C. S., tj. osobie poszkodowanej w związku z wystąpieniem huraganu, które nosi znamiona zdarzenia losowego, określonego w art. 40 ust. 1 u.p.s. W związku z tym ww. zdarzenie mieści się w możliwościach pomocy społecznej, gdyż na ten cel przeznaczone zostały stosowne środki pochodzące z budżetu państwa. Według założeń ustawodawcy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). W tym kontekście instytucja pomocy społecznej ma zatem charakter pomocniczy w stosunku do działań samych zainteresowanych stron. Słusznie wskazało Kolegium, że przy przyznaniu zasiłku celowego organy powinny mieć na uwadze ogólne reguły przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z tymi regułami rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). To jednak z treści art. 3 ust. 4 u.p.s. wynika jednoznacznie, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Powyższe oznacza, że nie każdy podmiot, który poniósł szkodę w rozumieniu art. 40 u.p.s., może i musi uzyskać wnioskowane świadczenie. Zainteresowani muszą bowiem w pierwszej kolejności sami podjąć wszystkie możliwe działania, mające na celu zaradzenie we własnym zakresie swoim problemom. Ponadto, nawet w przypadku wypełnienia wszystkich warunków ustawowych, ich uprawnienia doznają ograniczenia możliwościami finansowymi ośrodków pomocy społecznej. Zasiłki, przyznawane w oparciu o art. 40 u.p.s. nie mają charakteru odszkodowania za poniesione w wyniku zdarzeń losowych szkody. Nie mają zatem na celu zrekompensowania powstałego w majątku wnioskodawcy uszczerbku majątkowego. Pomoc, kierowana jest w pierwszej kolejności do osób, zamieszkujących w domach lub lokalach, które uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu. Znalazły się one bowiem w trudnej sytuacji z racji utraty jedynego miejsca zamieszkania, którego nie są w stanie sobie zapewnić przy użyciu własnych środków i możliwości. Podkreślenia wymaga również, że użyte w art. 40 u.p.s. określenie: "może być przyznany" świadczy o tym, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ orzekający posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. W tej sytuacji, rolą Sądu jest ocena, czy w okolicznościach danej sprawy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Działanie w trybie uznania administracyjnego nie oznacza zaś dowolności organów przy wydawaniu decyzji, ale wymaga wykazania, że w konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie. Badając zgodność z prawem decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego Sąd ocenia zatem, czy organy wykazały, że podjęte rozstrzygnięcie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej, nie może więc sięgać okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej. Dodać należy, że zawarta w art. 40 u.p.s. okoliczność, że przy przyznawaniu zasiłku celowego nie przewiduje się kryterium dochodowego, oznacza, że wnioskujący o przyznanie tego świadczenia może je otrzymać nawet wtedy, gdy jego dochód przekracza kryterium określone w art. 8 u.p.s. Powyższe nie oznacza jednak, że takie świadczenie przysługuje każdemu wnioskującemu, który poniósł straty w wyniku, zdarzenia losowego, czy też klęski żywiołowej. Środki przeznaczone na pomoc społeczną są środkami publicznymi i muszą być przydzielane zgodnie z celami i zasadami polityki społecznej, o których mowa w powołanych wyżej art. 2 i 3 u.p.s. (por. stanowisko WSA w Olsztynie zawarte w uzasadnieniu wyroku z 1 kwietnia 2014 r. sygn. II SA/Ol 109/14). Dokonana przez Sąd ocena decyzji organu I i II instancji prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcia te zostały wydane w granicach uznania administracyjnego. Organy szczegółowo rozważyły całość materiału dowodowego zebranego w sprawie. Udzielenie C. S. pomocy w określonej kwocie było zasadne i znajduje odzwierciedlenie w okolicznościach faktycznych sprawy, a co istotne zostało w sposób właściwy uzasadnione, tj. zgodnie w wymogami określonymi w art. 107 K.p.a. Odnosząc się do powoływanych w skardze sytuacji innych osób poszkodowanych w wyniku klęski żywiołowej, które uzyskały zasiłki celowe z pomocy społecznej – stwierdzić należy, że te okoliczności nie mogą mieć dla przedmiotowego postępowania żadnego znaczenia, gdyż kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd związany jest tylko granicami sprawy, w której zapadła ta decyzja. Nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że każda sprawa ma indywidualny charakter. Natomiast przy ocenie wysokości udzielonej stronie skarżącej zasiłku celowego w tej sprawie, Sąd nie może sugerować się wysokością oraz okolicznościami przyznania takiej pomocy innym osobom, gdyż sąsiedzi skarżącej, czy jej znajomi nie są adresatami kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji. Co więcej, wobec trudnej sytuacji w której znalazła się skarżąca, organ jak podano powyżej - nie pozostał bierny i w zakresie możliwości i celowości udzielał skarżącej żądanej pomocy - przez przyznanie zasiłków celowych w kwotach: 6 000 zł i 3000 zł. Nie bez znaczenia są również ograniczone środki przeznaczone na pokrycie szkód w związku z zaistniałą sytuacją. Nie zyskały również akceptacji Sądu pozostałe zarzuty skargi, dotyczące nieuwzględnienia rzeczywistych kosztów remontu budynku mieszkalnego skarżącej. Organy przy ocenie wysokości udzielenia zasiłku celowego kierowały się wyceną strat w przedmiotowym budynku mieszkalnym - dokonaną przez rzeczoznawcę budowlanego. Według tej wyceny ww. budynek wymaga wykonania prac remontowych o wartości szacunkowej 36 047 zł. W konsekwencji przyznanie zasiłku celowego w kwocie 27 000 zł, (mając na uwadze możliwości firanowe Gminy), w realiach przedmiotowej sprawy jest zasadne i nie może stanowić o przekroczeniu uznania administracyjnego. Ponadto należy mieć na uwadze, że zasiłek celowy nie jest formą odszkodowania za skutki zdarzenia losowego ani rekompensatą wypłacaną przez Państwo osobom, które dotknęła klęska żywiołowa czy też zdarzenie losowe. Rolą tego zasiłku nie jest zatem pokrycie wszystkich kosztów, których źródłem jest huragan. Zasiłek celowy w związku z brzmieniem powoływanego już art. 2 ust. 1 u.p.s. stanowi formę pomocy dla osób i rodzin w celu umożliwienia przezwyciężenia trudnej sytuacji, w której się znalazły. Argumentacja zawarta w skardze, iż otrzymana kwota zasiłku celowego nie wystarczy na odtworzenie warunków mieszkaniowych, które rodzina skarżącej miała przed wystąpieniem nieszczęśliwego zdarzenia w postaci huraganu nie mogą znaleźć uzasadnienia. Żądanie skarżącej uzyskania wyższej kwoty zasiłku celowego na pokrycie wszystkich wydatków związanych z odbudową budynku i drzewostanu na nieruchomości przylegającej do tego budynku - jest sprzeczne z celem pomocy społecznej, jakim jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin ubiegających się o świadczenie. Środki finansowe w postaci zasiłku celowego mogą być przyznane na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej, której strona we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości, nie może zaspokoić. Pomoc społeczna nie ma stanowić odszkodowania ze strony Państwa z tytułu doznanych strat, ma zaś służyć poszkodowanym w najcięższych dla nich sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 469/12). Sąd ocenił, wydanie decyzji organów obu instancji za zgodne z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - skargę oddalił.