II GSK 2263/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Barbara Mleczko-Jabłońska Protokolant asystent sędziego Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 149/15 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od M. W. na rzecz Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 10 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 149/15, po rozpoznaniu skargi M. W., uchylił decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: Kierownik Biura ARiMR) decyzją z [...] lipca 2014r., odmówił M. W. przyznania płatności na zalesianie w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie płatności na zalesianie przejętych gruntów rolnych za rok 2006 z uchybieniem terminu. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu podał, że zalesienie na powierzchni 4 ha działki ewidencyjnej nr [...] w powiecie [...], gm. [...], obręb [...], wykonał M. W., któremu decyzją z [...] maja 2007 r. została przyznana płatność na zalesianie gruntów rolnych. Następnie M. i L. W. przenieśli umową darowizny, zawartą 30 sierpnia 2012 r., własność zabudowanej nieruchomości, składającej się z działek o nr [...] o powierzchni 9,24 ha, położonej w [...], gmina [...], objętej KW nr [...] na rzecz syna M. W. Wniosek o dokonanie wpisu prawa własności i ustanowienia służebności został złożony w 31 sierpnia 2012 r. Kolejną umową z 25 stycznia 2013 r. (akt notarialny Rep. A nr [...]), M. W. przeniósł własność wymienionych nieruchomości na rzecz rodziców M. i L. W. Następnie aktem notarialnym z 30 stycznia 2013 r. (Rep. A nr [...]) M. i L. W. ponownie przenieśli własność nieruchomości na rzecz syna, który 7 lutego 2013 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. Organ pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm., dalej: rozporządzenie z 11 sierpnia 2004 r., w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji (pkt 1) i zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 tego rozporządzenia, złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek (pkt 2). W ocenie Kierownika Biura ARiMR wnioskodawca nie dotrzymał tego terminu, gdyż wniosek o przyznanie płatności na zalesianie złożył w dniu 7 lutego 2013 r. podczas, gdy przeniesienie własności działki ewidencyjnej nr [...] przez rodziców na rzecz syna nastąpiło znacznie wcześniej, tj. w 30 sierpnia 2012 r. w drodze umowy darowizny stwierdzonej aktem notarialnym rep. A nr [...]. Termin 35 dni wynikający z §11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. został zatem przekroczony. Organ nie podzielił stanowiska, przeniesienie własności gruntu na rzecz M. W. nastąpiło 30 stycznia 2013 r. i od tego dnia rozpoczął bieg 35-dniowy termin, o którym mowa w § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. M. W. wniósł odwołanie. Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) decyzją z [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ odwoławczy przyjął art. 138 § 1 pkt 1k.p.a., art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz. 634 oraz nr 227, poz. 1505), § 6 ust. 3, § 10 ust. 4 i ust. 5 oraz § 11 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. Organ odwoławczy stwierdził, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w odniesieniu do wymogów uregulowanych w powołanych przepisach, niezbędnych dla uzyskania przez skarżącego płatności na zalesianie, pozwala stwierdzić, że strona nie spełniła przesłanki dotyczącej dochowania 35-dniowego terminu w jakim powinien być złożony wniosek. Uprawnienie do płatności na zalesianie ma charakter publicznoprawny i jest ono związane nie tylko z osobą wnioskodawcy, ale przede wszystkim z prawem własności gruntów objętych zalesieniem, służy bowiem realizacji celów związanych z zalesianiem, a nie tylko zaspokojeniu interesów uprawnionego właściciela gruntów. Dyrektor Oddziału ARiMR powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 18 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 51/09, podkreślił, że uprawnienie do płatności na zalesianie przysługiwałoby wnioskodawcy w związku z nabyciem gruntów rolnych objętych zalesieniem w dniu 30 sierpnia 2012 r., pod warunkiem dokonania w odpowiednim terminie, przewidzianych prawem działań niezbędnych do kontynuacji uprawnienia do płatności na zalesianie. Ponowne nabycie prawa własności zalesionych gruntów rolnych w tym działki o numerze ewidencyjnym [...], poprzez przeniesienie zwrotne nabytej własności na rzecz przekazujących 25 stycznia 2013 r., i ponowne przekazanie tej własności przez M. i L. W. na rzecz skarżącego 30 stycznia 2013 r., nie spełnia przewidzianego prawem wymogu kontynuacji uprawnień do płatności na zalesianie. Uchybienie przez skarżącego 35-dniowemu terminowi prawa materialnego na złożenie wniosku o przyznanie płatności na zalesianie, spowodowało przerwanie niezbędnej ciągłości tego prawa. Organ odwoławczy zauważył, że złożenie wniosku w terminie określonym w § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. jest uprawnieniem następcy, a jednocześnie warunkiem, od którego dopełnienia uzależnione jest przejęcie płatności na zalesianie. Prawodawca nie nakłada na przejmującego żadnych obowiązków w omawianym zakresie, jednak nie skorzystanie w terminie przewidzianym w § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. z uprawnienia do kontynuowania zobowiązania i przejęcia płatności pociąga za sobą skutek prawny w postaci odmowy przyznania następcy prawnemu płatności na zalesianie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uwzględnił skargę wniesioną przez M. W. i uchylił decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] stycznia 2015 r. Sąd pierwszej instancji podniósł, że organy obu instancji przyjęły, że uzasadnioną przyczyną stanowiącą odmowę przyznania M. W. płatności na zalesianie, był upływ 35 dniowego terminu przewidzianego w§ 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. W ocenie Sądu, organ nie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w tym zakresie, gdyż nie uwzględnił treści aktu notarialnego z 30 stycznia 2013 r. Organ administracyjny nie mógł pominąć okoliczności faktycznych, że zalesienie na powierzchni 4 ha działki ewidencyjnej nr [...] w powiecie [...], gm. [...], obręb [...], wykonał M. W., któremu na mocy decyzji Kierownika Biura ARiMR z [...] maja 2007 r. przyznano płatności na zalesianie gruntów rolnych. Następnie Sąd pierwszej instancji przypomniał kolejne umowy darowizny zawierane pomiędzy M. i L. W. a M. W. oraz regulacje § 11, § 13, § 4, § 10 oraz § 6 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. Zdaniem Sądu organ bezpodstawnie przyjął, że skarżący jako następca prawny M. W. nie złożył wniosku w ustawowym terminie. Do 30 stycznia 2013 r. to M. W. był uprawniony do płatności wynikających z decyzji z [...] maja 2007r. Następca prawny, czyli M. W. złożył wniosek o przyznanie płatności 7 lutego 2013 r., "czyli w ustawowym terminie". W związku z powyższym organ był zobowiązany do merytorycznego rozpoznania wniosku. Dyrektor Oddziału ARiMR zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi M. W. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: a) § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. poprzez błędne uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż termin wskazany w § 6 ust. 3 rozporządzenia jest terminem właściwym do złożenia wniosku o przyznanie płatności w przypadku przeniesienia własności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy darowizny - po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie; b) § 6 ust. 3 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. poprzez błędne uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż w przedstawionym stanie faktycznym skarżący składając wniosek o przyznanie płatności w dniu 7 lutego 2013 r. zachował "ustawowy" termin. II naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie: a) § 11 ust. 1 pkt 1 w związku z § 11 ust. 4 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. poprzez błędne uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie miał obowiązku w terminie 35 dni złożyć wniosku o przyznanie płatności po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie w przypadku przeniesienia własności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy darowizny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do wykazania, że Sąd pierwszej instancji niesłusznie uchylił zaskarżoną decyzję i uznał, że M. W. złożył w terminie wniosek o przyznanie płatności na zalesianie w związku z nabyciem własności działki rolnej, do której ta płatność została przyznana jego poprzednikowi prawnemu M. W. W rozpoznawanej sprawie istota problemu sprowadza się do rozstrzygnięcia kiedy po stronie skarżącego powstało uprawnienie do przejęcia płatności na zalesianie. W okolicznościach sprawy nie jest kwestionowane, że między M. i L. W. a M. W. doszło do zawarcia trzech umów przenoszących własność działki rolnej, do której została przyznana płatność na zalesianie. Na mocy pierwszej umowy z 30 sierpnia 2012 r., własność gruntów została przeniesiona w drodze darowizny na rzecz skarżącego, co zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości poprzez dokonanie w dniu 6 września 2012 r. stosownego wpisu. Kolejną umową z 25 stycznia 2013 r. skarżący podarował te same grunty swoim rodzicom M. i L. W., którzy kolejną umową z 30 stycznia 2013 r. ponownie przenieśli własność gruntów na rzecz syna M. W. Należy dodać, że dopiero po zawarciu ostatnio wymienionej umowy skarżący podjął czynności zmierzające do przejęcia płatności na zalesianie. W tym miejscu trzeba przypomnieć, że zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli spełni warunki wskazane w pkt 1 i 2. W § 11 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia zawarto regulacje dotyczące wysokości płatności na zalesianie w części dotyczącej premii zalesieniowej oraz określono załączniki do wniosku. W myśl § 11 ust. 4 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r., przepisy ust. 1-3 stosuje się w przypadku gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie. W § 11 pkt 1 i 2 ust. 4 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. uzyskanie prawa do płatności na zalesianie uzależniono od zobowiązania się producenta rolnego na rzecz którego nastąpiło przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby obowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie - w przypadku wystąpienia takich okoliczności. Takie oświadczenie producent rolny składa na formularzu udostępnionym przez Agencję. Podkreślić także trzeba, że stosownie do § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych stanowiących własność tego producenta albo jego małżonka lub współwłasność tego producenta rolnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając powyższe regulacje stwierdzić należy, że po zawarciu umowy darowizny w dniu 30 sierpnia 2012 r., własność działki rolnej, do której została przyznana pomoc na zalesianie (działka ewidencyjna nr [...]), przeszła na rzecz M. W., a M. W. utracił tytuł do ubiegania się o pomoc na zalesianie. Od daty zawarcia wspomnianej umowy należało liczyć 35-dniowy termin na złożenie wniosku, o którym mowa w § 11 ust. 1 w związku z § 11 ust. 4 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. Późniejsze umowy darowizny (z 25 stycznia i 30 stycznia 2013 r.) nie miały znaczenia z punktu widzenia przejęcia przez M. W. płatności na zalesienie. Przepis § 11 omawianego rozporządzenia w sposób nie budzący wątpliwości określa warunki na jakich nabywca gruntów, do których została przyznana płatność na zalesianie może taką płatność uzyskać, w tym termin złożenia wniosku. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności lub ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a producent rolny, który przejął własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części, nie spełnił warunków, o których mowa w § 11. W świetle przytoczonych przepisów oraz okolicznościach faktycznych sprawy nie budzi wątpliwości, że na skutek zawarcia umowy darowizny z 30 sierpnia 2012 r. M. W. przestał spełniać warunki do uzyskania płatności na zalesienia i tylko w sytuacji, gdy jego następca prawny spełniłby warunki określone w § 11 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. nie miałby do niego zastosowania § 13 ust. 3 pkt 3 tego rozporządzenia. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji nietrafnie zarzucił Dyrektorowi Oddziału ARiMR, że nie uwzględnił on umowy darowizny z 30 stycznia 2013 r., która z punktu widzenia spełnienia przez skarżącego warunków określonych w § 11 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. nie miała żadnego znaczenia. W konsekwencji należało uznać, że przyczyna uwzględnienia skargi przyjęta przez Sąd pierwszej instancji tj. nie dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych poprzez nieuwzględnienie treści aktu notarialnego z 30 stycznia 2013 r. nie wystąpiła. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, chybione jest stanowisko Sądu, że to M. W. do 30 stycznia 2013 r. był uprawniony do płatności na zalesianie. Sąd pierwszej instancji w istocie nie wyjaśnił jakie, jego zdaniem, skutki prawne wywołała umowa z 30 sierpnia 2004 r., w szczególności dlaczego uznał, że zawarcie tej umowy nie spowodowało utraty przez M. W. uprawnienia do płatności na zalesianie i był on uprawniony do płatności wynikających z decyzji Kierownika Biura ARiMR z [...] maja 2007 r. aż do 30 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Naczelny Sąd Administracyjny z podanych wyżej powodów uznał, że wyrok Sądu pierwszej instancji został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego – § 11 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r., poprzez ich niezastosowanie, co uzasadniało jego uchylenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga M. W. na decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] stycznia 2015 r. była niezasadna, gdyż wspomniana decyzja nie narusza ani prawa materialnego ani przepisów postępowania. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo a wobec nie spełnienia warunków określonych w § 11 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. odmowa przyznania skarżącemu płatności na zalesianie była trafna. W tym stanie sprawy skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Koszty te obejmują wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika organu, który sporządził i wniósł skargę kasacyjną oraz brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (240 zł).