I OZ 1068/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. E. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 878/15 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi W. E. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. W. E., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015r., [...]. Zarządzeniami Przewodniczącego z dnia 17 marca 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 4 egzemplarzy jej odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz do uzupełnienia wpisu od skargi o kwotę [..] zł - w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania zostały doręczone w stronie skarżącej jedną przesyłką w dniu [...] marca 2015 r. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił jedynie wpis od skargi. Nie złożył jednak jej odpisów Prawomocnym postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniesioną przez W. E. skargę z powodu nieusunięcia jej braków w przepisanym do dokonania tej czynności terminie. Pismem z dnia 4 maja 2015 r. W. E. wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazując, że w przesyłce, w której znajdowało się wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi i odpis odpowiedzi na skargę, brak było wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 4 egzemplarzy jej odpisów. Skarżący podniósł zatem, że nie mógł wykonać tego zarządzenia, ponieważ nie został o nim powiadomiony. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączono 4 egzemplarze skargi. Oddalając ww. wniosek, Sąd Wojewódzki – powołując się na treść art. 86-87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." – wskazywał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do dokonania ww. czynności. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi zostało przesłane pełnomocnikowi skarżącego w jednej przesyłce, co nie było nieprawidłowym działaniem. zwłaszcza, że na zwrotnym powiedzeniu odbioru wskazano, jakie pisma przesyłka zawiera. Na dokumencie tym, w rubryce rodzaj przesyłki widnieje, że zawiera ona "wezwanie do uzupełnienia brakującej kwoty wpisu + nadesłanie odpisów skargi + doręczenie odpowiedzi na skargę". Sąd stwierdził również, że w aktach sprawy znajdują się odpowiedniki pism, jakie wysłano do pełnomocnika skarżącego, w tym wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, z adnotacją pracownika sekretariatu "przekazano na biuro podawcze dn. 25 marca 2015 r." Pełnomocnik skarżącego pokwitował przy tym odbiór przesyłki zawierającej również wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wypełnione przy tym prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy, potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism., który korzysta z domniemania zgodności z prawdą. W sytuacji zatem, gdy adresat stwierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w interesie odbierającego przesyłkę było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. W sytuacji zaś, kiedy tego nie uczynił, nie było uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia przesyłki. To bowiem w interesie pełnomocnika skarżącego leży sprawdzenie zawartości przesyłki z adnotacją, poczynioną przez nadawcę na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru. W przypadku stwierdzenia ewentualnych braków doręczonej przesyłki, bądź jakichkolwiek wątpliwości co do zawartości przesyłki, strona dbająca należycie o swoje interesy winna fakt taki niezwłocznie zgłosić Sądowi. W przeciwnym wypadku bowiem, w sytuacji uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, naraża się na zarzut braku dochowania należytej staranności. W sytuacji zatem, gdy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazana została zawartość przesyłki, a pełnomocnik nie zweryfikował jej zawartości odbierając ją z rąk doręczyciela, nie można było przyjąć, że dochował on w niniejszej sprawie należytej staranności. W. E., w zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zakwestionował jego prawidłowość zarzucają mu naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a., art. 65 P.p.s.a, art. 67 § 5 P.p.s.a. i art. 72 § 2 P.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia, jego autor wskazywał, że nie mógł uzupełnić ww. braku formalnego skargi, gdyż nie został zawiadomiony o takim obowiązku. Ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik, do którego była kierowana w niniejszej sprawie korespondencja, w dniu 27 marca 2015 r. otrzymał bowiem wyłącznie przesyłkę z Sądu zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz odpis odpowiedzi na skargę. Skarżący podkreślił również, że wbrew wyrażonemu w zaskarżonym postanowieniu stanowisku, odbiór wskazanej korespondencji nie został pokwitowany przez ustawionego przez niego pełnomocnika, lecz przez "H. S." opisaną na drugiej stronie zwrotnego potwierdzenia jako "dorosły domownik". Osoba ta nie była jednak upoważniona do odbioru pism, w związku z czym nie mogła odbierać pisma z wskazywaną przez Sąd I instancji starannością, obejmującą m. in. sprawdzenie zawartości przesyłki w chwili odbioru. W chwili gdy odebrała pismo, zostało od niego odłączone zwrotne potwierdzenie odbioru, na którym wskazano zawartość korespondencji. Pełnomocnik w związku z tym nie miał możliwości zapoznania się z treścią adnotacji widniejącej na potwierdzeniu, a w konsekwencji zweryfikowania czy jej treść odpowiada rzeczywistej zawartości przesyłki. Zdaniem skarżącego, wskazaną przesyłkę doręczono także niezgodnie z art. 72 § 2 P.p.s.a., bowiem doręczenia w miejscu pracy można dokonać jedynie osobie upoważnionej do odbioru pism, a nie domownikowi. Korespondencję tą odebrał zaś jego domownik. Podkreślono również, iż fakt, że w aktach znajdują się odpowiedniki pism wysłanych do pełnomocnika skarżącego, w tym wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, z adnotacją pracownika sekretariatu "przekazano na biuro podawcze dn. 25 marca 2015 r." nie przesądza o tym, iż tak w istocie było. W urzędach często bowiem zdarzają się tego rodzaju błędy. Skarżący podkreślił również, że gdyby został prawidłowo wezwany do uzupełnienia ww. braku, z pewnością dokonałby tej czynności. W jego ocenie, uprawdopodobnił zatem brak winy w uchybieniu terminu do dokonania ww. czynności. Wskazał także, że wszelkie wątpliwości w tym zakresie należy rozstrzygać na korzyść strony skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 P.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. Artykuł 86 § 1 P.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Należy w tym miejscu zgodzić się ze skarżącym, iż – wbrew wyrażonemu w zaskarżonym postanowieniu stanowisku – korespondencji zawierającej ww. pismo nie odebrał bezpośrednio ustanowiony przez niego pełnomocnik, lecz H. S. (dorosły domownik). Okoliczność ta nie oznaczała jednak, że zaskarżone orzeczenie jest nieprawidłowe. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że reprezentujący W. E. w kontrolowanym postępowaniu sądowym pełnomocnik w istocie takiego wezwania nie otrzymał. Na znajdującym się w aktach zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazano bowiem, iż przesyłka ta, obok odpisu odpowiedzi na skargę i wezwania do uiszczenia wpisu, zawierała wezwanie do uzupełnia braku formalnego skargi w postaci jej odpisów. Brak jakiejkolwiek niezwłocznej reakcji ze strony pełnomocnika w zakresie niezgodności zawartości otrzymanej przez niego korespondencji z danymi widniejącymi na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, sugerują iż takiej niezgodności nie było. Należy podkreślić, że podjęcie się odbioru takiej korespondencji przez domownika adresata, bądź osoby uprawnionej do jej odbioru, nakłada na nie obowiązek należytego zadbania o interesy adresata w tym przedmiocie obejmujący m.in. informację o treści podpisanego zwrotnego potwierdzenia odbioru. Obowiązek ten ciąży na osobie podejmującej się dostarczenia przesyłki adresatowi zwłaszcza w sytuacji, gdy – jak ma to miejsce w niniejszym przypadku – nie dokonuje ona tej czynności jednorazowo i ma świadomość, że korespondencja jest kierowana do zawodowego pełnomocnika w związku z wykonywanymi przez niego obowiązkami zawodowymi. Nienależyte zachowanie takiej osoby obciąża zatem pełnomocnika, zaś nieodpowiednie zabezpieczenie przez niego interesów na tym polu, świadczy o braku dochowania należytej staranności, które w konsekwencji obciąża samą stronę. Z treści dołączonych do akt zwrotnych potwierdzeń odbioru innych, kierowanych do pełnomocnika skarżącego przesyłek wynika przy tym, że H. S. odbierała w jego imieniu również inną korespondencję. Skoro pełnomocnik akceptował taki stan rzeczy, to trudno uznać, że wskazana osoba nie była przez niego upoważniona do dokonania tej czynności nawet w sytuacji, gdy pod podanym adresem znajdowało się wyłącznie jego biuro, a osoba ta nie mogłaby odebrać tej przesyłki, jako domownik. Nie można w związku z powyższym zarzucić Sądowi I instancji, iż błędnie uznał, że wskazana korespondencja nie została wadliwie doręczona. Taki stanowisko prowadziłoby zresztą do konkluzji, że termin do uzupełnia braków nie rozpoczął biegu, a w konsekwencji brak było podstaw do jego przywrócenia. W warunkach rozpoznawanej sprawy i okoliczności jej towarzyszących nie sposób więc podważyć prawidłowego stanowiska Sądu I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił w stopniu wystarczającym, aby uchybienie terminu do o uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jego winy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.