I OZ 1090/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W., J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1178/14 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w placówce pieczy zastępczej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1178/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w placówce pieczy zastępczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że w piśmie z dnia 10 listopada 2014 r. J. i J. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] października 2014 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], ustalającą opłatę za pobyt dziecka w placówce pieczy zastępczej za okres: od 18 października 2013 r. do 31 października 2013 r. w wysokości 1.861,52 zł, od 1 listopada 2013 r. do 31 marca 2014 r. w wysokości 4.121,95 zł miesięcznie oraz od 1 kwietnia 2014 r. do 31 sierpnia 2015 r. w wysokości 4.070,39 zł miesięcznie. Następnie w dniu 20 marca 2015 r. skarżący złożyli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Stwierdzili, że w dniu 12 marca 2015 r. skarżący otrzymali upomnienia wzywające ich do zapłaty kwoty ponad 67.000 zł obliczonej na podstawie powyższych decyzji. Jednocześnie wskazali, że nie posiadają takiej kwoty, natomiast jej egzekucja z wynagrodzenia za pracę pozbawi ich jedynego źródła utrzymania i uniemożliwi wypełnianie ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego wobec córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz ją poprzedzającej nie czyni zadość wskazanym wymogom. Podniesiono jedynie, że skarżący nie dysponują wystarczającymi środkami finansowymi aby uiścić kwotę ponad 67.000 zł z tytułu opłat za pobyt ich dziecka w placówce pieczy zastępczej natomiast egzekucja tej kwoty pozbawi ich jedynego źródła utrzymania i zarazem uniemożliwi wypełnianie obowiązku alimentacyjnego względem córki. Nie przedłożono jednak żadnych dokumentów pozwalających ocenić sytuację finansową skarżących. Jednocześnie z analizy akt administracyjnych oraz akt sądowych nie wynika, aby istniały dodatkowe przesłanki do uwzględnienia wniosku, które Sąd mógłby wziąć pod uwagę, w szczególności brak jest aktualnego zaświadczenia o dochodach i wydatkach skarżących. Sąd I instancji zaznaczył, że nie można stwierdzić zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji z art. 61 p.p.s.a. nie wykazano bowiem, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do usunięcia skutków. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący i zaskarżając postanowienie w całości zarzucili naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżący nie wykazali stosownymi dokumentami podstaw do wstrzymania wykonania przedmiotowych decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że w aktach sprawy znajdują się zaświadczenia o zarobkach jakie skarżący osiągają, kosztach utrzymania i w tym zakresie nic się nie zmieniło od czasu złożenia skargi, dochody ze stosunku pracy są jedynym źródłem utrzymania skarżących. Kwota wyliczonej należności jest bardzo znaczna i jej przymusowe egzekwowanie spowoduje drastyczną zmianę sytuacji majątkowej skarżących. Ewentualna kwota pozostała po potrąceniu egzekwowanych należności nie wystarczy skarżącym na zapłatę alimentów, opłacenie rachunków oraz miesięczne utrzymanie na godnym poziomie. W piśmie z dnia 20 sierpnia 2015 r. skarżący wskazali, że otrzymują wynagrodzenie za pracę, które stanowi ich jedyny dochód. Jego łączna wysokość netto kształtuje się różnie w poszczególnych miesiącach i wynosi od blisko 5000,00 zł do około 6000,00 zł. Jego wysokość zależy od możliwości wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych w danym miesiącu u wspólnego pracodawcy skarżących. Z powyższych środków skarżący ponoszą koszty utrzymania domu, w tym: opłaty za gaz w wysokości 105,29 zł (co drugi miesiąc), opłaty za energię eklektyczną w kwocie 177,28 zł (co drugi miesiąc), opłaty za dostawę wody 102,28 zł (miesięcznie), opłaty za odprowadzanie ścieków w kwocie 103,51 zł (miesięczna), koszty zakupu węgla na opał w okresie jesienno-zimowym w kwocie około 5500,00 zł lub wyższej przy ostrzejszych zimach, koszt zapłaty składki ubezpieczeniowej polisy na dom w kwocie 732,00 zł (rocznie), zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości 438,00 zł (rocznie). Pozostałe środki pieniężne przeznaczane są na alimenty dla córki w kwocie 700,00 zł miesięcznie oraz bieżące wydatki związane z zakupem żywności, odzieży oraz leków dla skarżącego zmagającego się z cukrzycą. Wskazano ponadto, że jak wynika z okoliczności faktycznych sprawy skarżący otrzymali upomnienia wzywające ich do zapłaty kwoty ponad 67.000,00 zł. Obliczona została ona w oparciu o zaskarżone decyzje, których wykonanie może spowodować wyrządzenie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Mianowicie dopuszczenie prowadzenia przeciwko skarżącym administracyjnego postępowania egzekucyjnego spowoduje, że poniosą oni koszty tego postępowania. Powtórzono, że dalszą konsekwencją prowadzonej przeciwko nim egzekucji będzie natomiast brak możliwości regulowania innych wymagalnych należności, co spowodować może wytoczenie przeciwko skarżącym postępowań sądowych i egzekucyjnych, z którymi również wiąże się kwestia kosztów. Należy także zwrócić uwagę, że kwota pozostała po potrąceniu egzekwowanych należności nie wystarczy na zapłatę alimentów na rzecz córki skarżących, opłacenie rachunków oraz utrzymanie. W załączeniu przekazano szereg dokumentów na potwierdzenie zgłoszonych twierdzeń. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, zgodnie z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zażalenia, żądając wstrzymania wykonania decyzji, wywiązali się z obowiązku wykazania istnienia konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd I instancji niewłaściwie rozważył wskazane przez skarżących okoliczności, w sposób niezasadny zakwalifikował, jako niespełniające przesłanek przewidzianych przepisem art. 61 § 3 p.p.s.a., skutkujących koniecznością wstrzymania wykonania decyzji. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że analizą objęte są argumenty podane przez stronę, stąd winny one być przekonujące, rzetelne i wiarygodne. Jedną z przesłanek wstrzymania danego aktu lub czynności jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, przy czym ustalenie, czy grożąca szkoda jest szkodą znaczną jest możliwe tylko w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że o znacznej szkodzie można mówić wówczas, kiedy rozmiar szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego jest większy niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju, a oceniając rozmiar ewentualnej szkody należy uwzględnić okoliczności obiektywne i subiektywne– indywidualne dotyczące strony. Przesłanka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków obejmuje taką materię, którą niełatwo jest zmienić w razie wykonania aktu. Zatem musi być także rozważana w kontekście specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie. Podkreślić należy, że jak w rozpoznawanej sprawie wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Dodatkowo wskazać należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż przedstawienie dokumentów na etapie postępowania zażaleniowego nie może skutkować uchyleniem prawidłowego w dacie wydania, a kontrolowanego przez NSA postanowienia WSA, jednak w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji dysponował dokumentacją przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, która zawierała informację o zarobkach i sytuacji majątkowej skarżących. W jej świetle przyjąć należało, że uiszczenie należności pieniężnej, objętej kwestionowaną decyzją mimo jej odwracalności może skutkować niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wprawdzie co miesięczne dochody małżonków wynoszą łącznie około 5- 6 tysięcy złotych, zważywszy jednak na konieczne do poniesienia wydatki zapłata tak dużej sumy może spowodować, iż powrót do stanu poprzedniego możliwy będzie po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W tym stanie rzeczy przyjąć należało, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.